Πολεμούν με «παιχνίδια» διαβήτη και παχυσαρκία!

Η σύνδεση των Πολυτεχνικών Σπουδών και της Ιατρικής αποτελεί σήμερα ένα επαγγελματικό «μονοπάτι» με μεγάλο ενδιαφέρον, αλλά και κοινωνική αξία. Στο εργαστήριο της Κωνσταντίνας Νικήτα και στη Σχολή Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, οι επιστήμονες έχουν βρει τον δικό τους «στόχο» και μετασχηματίζουν τη διαχείριση του σακχαρώδους διαβήτη και της παχυσαρκίας με την ανάπτυξη προσωπικών συστημάτων υγείας.

Μπορούν τα άτομα με διαβήτη ή παχυσαρκία να προβλέψουν την εξέλιξη της υγείας τους; Και πώς είναι δυνατόν ένα παιχνίδι να αποτελέσει σύμμαχο στη διαχείριση μιας χρόνιας πάθησης; Από το εργαστήριό της, τη Μοναìδα Βιοϊατρικωìν Προσομοιωìσεων και Απεικονιστικηìς Τεχνολογιìας, η Κωνσταντίνα Νικήτα, αναπτύσσει πρωτοποριακές τεχνολογικές λύσεις που παρέχουν τη δυνατότητα σε άτομα με διαβήτη και παχυσαρκία να αυτοδιαχειρίζονται την υγειìα και την ευζωία τους.

Ο διαβήτης και η παχυσαρκία έχουν λάβει διαστάσεις πανδημίας κατά τα τελευταία χρόνια. Ενδεικτικά, στην Ελλάδα τα άτομα με διαβήτη ξεπερνούν το 11% του πληθυσμού, ενώ η χώρα μας κατατάσσεται πρώτη στην Ευρώπη με βάση τα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στα αγόρια. Η ομάδα του ΕΜΠ αξιοποιεί τώρα τις τελευταιìες εξελιìξεις στις διατάξεις συνεχούς μέτρησης γλυκόζης, τους αισθητήρες καταγραφής του τρόπου ζωής και τις αντλίες έγχυσης ινσουλίνης, τις συνδυάζουν με ευφυειìς μεθοìδους αναìλυσης δεδομεìνων, και αναπτύσοουν εξατομικευμένα και προσαρμοστικά εργαλεία και υπηρεσίες υγείας.

Ευαισθητοποίηση. «Παράγουμε λύσεις που στοχεύουν στην ευαισθητοποίηση του ευρέος κοινού, προωθούν την υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής, και υποστηρίζουν την πρόληψη και την αποτελεσματική διαχείριση χρόνιων παθήσεων, όπως ο διαβήτης, η παχυσαρκία και οι μακροπρόθεσμες επιπλοκές τους» λέει η ίδια μιλώντας στα «ΝΕΑ». «Τέτοιες λύσεις είναι απαραίτητες για τη μετάβαση σε ένα νέο σχήμα φροντίδας της υγείας που υιοθετεί εξατομικευμένη, προσαρμοστική, προβλεπτική και συμμετοχική προσέγγιση» αναφέρει.

Στο πλαίσιο της ερευνητικής του δραστηριότητας, το εργαστήριο αναπτύσσει υπολογιστικά μοντέλα που μπορούν να προβλέψουν τα επίπεδα της γλυκόζης αίματος και τον δείκτη μάζας σώματος, επιτρέποντας την έγκαιρη λήψη αποφάσεων για την επίτευξη γλυκαιμικού ελέγχου και τη διαχείριση της υπερβαρότητας και της παχυσαρκίας. Οπως λέει η Κωνσταντίνα Νικήτα, η ανάπτυξη των συστημάτων βασίζεται σε τεχνικές μαθηματικής μοντελοποίησης και μηχανικής μάθησης και στην αξιοποίηση ετερογενών και μεγάλων συνόλων δεδομένων.

Επιπλέον, η ομάδα της στρέφεται και στην έγκαιρη πρόβλεψη των μακροπρόθεσμων επιπλοκών του διαβήτη και της παχυσαρκίας. «Εχουμε αναπτύξει πρωτοìτυπα μοντεìλα για την εκτιìμηση του κινδυìνου εμφάνισης καρδιαγγειακουì επεισοδιìου καθώς και για την εκτίμηση του κινδύνου εμφάνισης διαβήτη τύπου 2, που αποτελεί μια από τις κύριες μακροπρόθεσμες επιπλοκές της παχυσαρκίας. Για τον σκοπό αυτό εφαρμοìζουμε προηγμεìνες τεχνικεìς αναìλυσης δεδομεìνων που βασίζονται σε μεθοìδους μηχανικηìς και συλλογικηìς μαìθησης».

Η ερευνητική ομάδα όμως αναπτύσσει ακόμη μηχανισμούς παιχνιδοποίησης και «παιχνίδια σοβαρού σκοπού» που εκπαιδεύουν άτομα με διαβήτη και παχυσαρκία ώστε να κατανοούν τη νόσο τους, ενώ παράλληλα προάγουν αποτελεσματικές συμπεριφορικές αλλαγές με στόχο την υιοθέτηση υγιεινoύ τρόπου ζωής.

«Η αξία της αναδυόμενης τεχνολογίας των παιχνιδιωìν σοβαρού σκοπού στον τομέα της υγείας είναι αναγνωρισμένη, αλλά τα διαθεìσιμα παιχνιìδια παρουσιαìζουν σημαντικούς περιορισμούς και ελλειìψεις» αναφέρει η κυρία Νικήτα. Πρόσφατα, η ομάδα της ανέπτυξε ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι σοβαρού σκοπού που προωθεί την υιοθέτηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών και στοχεύει στην ανάπτυξη δεξιοτήτων παρασκευής υγιεινών γευμάτων σε εφήβους και νεαρούς ενηλίκους. «Για την ανάπτυξη του παιχνιδιού σχεδιάστηκε πρωτότυπο εννοιολογικό πλαίσιο βασισμένο σε σύγχρονες παιδαγωγικές θεωρίες» αναφέρει η ίδια.

Το εργαστήριό της συντονίζει το ερευνητικό έργο «ENDORSE», με αντικείμενο την υλοποίηση μιας πρωτότυπης ολοκληρωμένης πλατφόρμας που θα δίνει τη δυνατότητα σε παιδιά και εφήβους με διαβήτη τύπου 1 ή/και με παχυσαρκιìα να συμμετέχουν ενεργά στη διαχείριση της υγειìας τους.

Γλωσσάρι

ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ

Χρόνια μεταβολική πάθηση που χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα γλυκόìζης στο αίμα και συνδέεται με την εμφάνιση μακροπρόθεσμων μικροαγγειακών και μακροαγγειακών επιπλοκών. Η απορρύθμιση του μεταβολισμού της γλυκόìζης προκύπτει ως αποτέλεσμα είτε μειωμένης έκκρισης ινσουλίνης από το πάγκρεας ή μειωμένης δράσης της ινσουλίνης εξαιτίας της μειωμένης ευαισθησίας των κυττάρων του οργανισμού σε αυτήν.

ΜΗΧΑΝΙΚΗ ΜΑΘΗΣΗ

Είναι ο κλάδος της Τεχνητής Νοημοσύνης που αναφέρεται στον σχεδιασμό́ και στην ανάπτυξη αλγορίθμων, οι οποίοι μπορούν να «μαθαίνουν» από τα δεδομένα και να εκτελούν εργασίες ταξινόμησης και παλινδρόμησης με στόχο την εξαγωγή γνώσης.

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΣΟΒΑΡΟΥ ΣΚΟΠΟΥ

Πρόκειται για ηλεκτρονικά παιχνίδια που, εκτός από τη διασκέδαση, έχουν ως στόχο την εκπαίδευση ή και την παρακολούθηση ή και τη διαχείριση του χρήστη σε έναν ή περισσότερους τομείς.

Τι λέει η “νέα γενιά”

Κώστας Μήτσης

«Εχουμε δημιουργήσει ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι σοβαρού σκοπού που στοχεύει στην εκπαίìδευση εφήβων και νεαρών ενηλίκων και τη βελτιìωση των διατροφικών τους συνηθειών. Σύντομα θα πραγματοποιήσουμε αξιολόγηση του παιχνιδιού προκειμένου να διαπιστώσουμε τα επίπεδα αποδοχής από τους χρήστες, αλλά και τον βαθμό επίτευξης συγκεκριμένων εκπαιδευτικών στόχων».

O Κώστας Μήτσης είναι υποψήφιος διδάκτωρ

Μαρία Αθανασίου

«Είμαστε ιδιαίτερα ενθουσιασμένοι που μας προσφέρεται η δυνατότητα να αναπτύσσουμε ευφυείς λύσεις που συνεισφέρουν στην αναβάθμιση του τρέχοντος σχήματος φροντίδας της υγείας. Προς αυτή την κατεύθυνση, εφαρμόζουμε προηγμένες μεθόδους μηχανικής μάθησης και ανάλυσης δεδομένων για να μοντελοποιήσουμε τις ιδιαιτερότητες κάθε ασθενούς με στόχο να παρέχουμε εξατομικευμένες συστάσεις υγείας».

Η Μαρία Αθανασίου είναι υποψήφια διδάκτωρ