Τα ερωτήματα στο βρετανικό δίκτυο, η έρευνα και η αναμονή των απαντήσεων

Ο Γκάι Κιούνι, ειδικός στα κομπιούτερ, είναι λευκός και με μούσι. Τον Μάιο του 2006 περίμενε έξω από τα στούντιο του BBC για να πάρει μέρος σε εκπομπή του δικτύου σχετικά με δικαστική απόφαση για την Apple. Καθώς παρακολουθούσε τις ειδήσεις στη ρεσεψιόν είδε ξαφνικά το όνομά του να εμφανίζεται στην οθόνη της τηλεόρασης. Ομως εκεί ο Γκάι Κιούνι ήταν μαύρος και εμφανώς έκπληκτος όταν ρωτήθηκε για την αμερικανική τεχνολογική εταιρεία και τη νομική εμπλοκή για το λογότυπό της. «Σας έκανε έκπληξη η απόφαση;» ρωτήθηκε ο «Κιούνι» μπροστά στις κάμερες. «Αισθάνθηκα μεγάλη έκπληξη» απάντησε εκείνος με ένα περίεργο χαμόγελο. «Επειδή δεν το περίμενα καθόλου». Ο «Κιούνι» της οθόνης ήταν ένας οδηγός ταξί που περίμενε να παραλάβει τον πραγματικό Κιούνι. Οταν η παραγωγός πήγε να υποδεχθεί τον ειδικό σε μια άλλη αίθουσα αναμονής, φώναξε το όνομά του, ο οδηγός είπε «γεια σας» και εκείνη τον άρπαξε και τον ανέβασε στο στούντιο για να καθίσει απέναντι στη δημοσιογράφο του BBC Κάρεν Μπάουερμαν, που του έκανε την πρώτη ερώτηση σε ζωντανή μετάδοση. Η συζήτησή της με τον ταξιτζή (που εκείνη νόμιζε ότι ήταν ειδικός στα κομπιούτερ) συνεχίσθηκε για κάνα πεντάλεπτο με εκείνον να δηλώνει «έκπληκτος για το γεγονός ότι κάποιος θα μπορούσε να φαντασθεί πως η δικαστική διαμάχη θα έχει επιπτώσεις».

δεοντολογια. Οι μεγάλοι δημοσιογραφικοί οργανισμοί δεν είναι αδιάβροχοι στα σφάλματα. Ακόμα και σε εκείνα που γίνονται σε κοινή θέα. Κάποιοι θα έλεγαν ότι είναι φυσιολογικό με τόσους παράγοντες να εμπλέκονται στην ανάδειξη ενός θέματος. Ακριβώς γι’ αυτό τον λόγο, λοιπόν, έχουν θεσπισθεί ειδικοί κανόνες δεοντολογίας ώστε να υπάρχουν αλλεπάλληλα «τείχη προστασίας» της εγκυρότητας – από τον δημοσιογράφο που πρέπει να ενημερώσει την αρχισυνταξία για τις πηγές του, έως το ειδικό γραφείο που υπάρχει για να επιβεβαιώνει την αλήθεια των γεγονότων και των δηλώσεων που αναφέρονται. Ομως αυτά, όπως αποδεικνύεται, δεν λειτουργούν πάντα.

Δεν λειτούργησαν στην περίπτωση του ρεπορτάζ της Μαρίας Μαργαρώνη που είναι freelancer (στην οποία απευθυνθήκαμε αλλά δεν θέλησε να κάνει οποιοδήποτε σχόλιο) για την υποτιθέμενη καταπιεσμένη «μακεδονική» μειονότητα Ελλάδας που προκάλεσε θύελλα. Στο κείμενο υπήρχε απλά η αφήγηση του συνταξιούχου δικηγόρου Φωκά που αναφέρεται μόνο με το μικρό του όνομα για να προστατευθεί η ταυτότητά του (παρότι υπάρχει η φωτογραφία του). Ούτε η επίσημη άποψη, ούτε καν ένας αντίλογος, ούτε στοιχεία που μπορεί κάποιος πολύ εύκολα να βρει, ούτε καν η μαρτυρία ενός ιστορικού. Η δημοσιοποίηση μιας τέτοιας ιστορίας σε μια τόσο περίεργη συγκυρία, όπως είναι η πρόσφατη υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών, δικαιολογημένα γεννά το ερώτημα: μήπως δεν πρόκειται περί λάθους, αβλεψίας ή αδυναμίας κατανόησης των όσων γίνονται στα Βαλκάνια, αλλά μια προσπάθεια όξυνσης; Ενα ερώτημα που γίνεται ακόμα πιο φλέγον μετά την πληροφορία ότι η συνέντευξη είχε ληφθεί το περασμένο καλοκαίρι, όμως μόλις τώρα αποφασίστηκε η δημοσίευσή της στην ιστοσελίδα του BBC. Σε αυτό έρχεται να προστεθεί και η μαρτυρία του Γιώργου Τάτσιου, προέδρου της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Πολιτιστικών Συλλόγων Μακεδόνων, ότι η Μαρία Μαργαρώνη είχε πάρει συνέντευξη και από εκείνον, η οποία παίχτηκε στο ραδιόφωνο του BBC τον Σεπτέμβριο, την παραμονή του δημοψηφίσματος στα Σκόπια. Αρα υπήρχε ο αντίλογος στα όσα ισχυρίσθηκε ο Φωκάς. Δεν δημοσιεύθηκαν όμως. Ο βρετανικός δημοσιογραφικός κολοσσός κατάλαβε μετά την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών ότι υπάρχει δήθεν ζήτημα εθνικής μακεδονικής μειονότητας στην Ελλάδα;

Η αλήθεια είναι ότι και παλαιότερα είχε καταλάβει άλλα το BBC. Ηταν Σεπτέμβριος του 2008 όταν ο τότε ανταποκριτής του δικτύου στη χώρα μας Μάλκολμ Μπράμπαντ περιέγραφε τη δημιουργία ενός αυτονομιστικού κινήματος στην Κέρκυρα, με επικεφαλής (και μοναδικό μέλος όπως αποδείχθηκε) κάποιον Χάρι Τσουκαλά. Ο τίτλος (που διατυπώθηκε με βεβαιότητα) ήταν: «Η πίεση για την αυτονομία της Κέρκυρας αυξάνεται». «Δεν θέλουμε ανεξαρτησία», έλεγε ο ελληνοαυστραλός μεσίτης στο ρεπορτάζ που έτυχε μεγάλης προβολής από την ιστοσελίδα του BBC, «αλλά έλεγχο στα οικονομικά μας, ώστε τα χρήματα να παραμένουν στο νησί». Ο Τσουκαλάς πάντως μένει στο Σίδνεϊ.

πολλεσ διαστασεισ. Επιστροφή στο σήμερα που δεν δείχνει περισσότερο αξιόπιστο. Το ρωσικό Sputnik παίρνοντας τη σκυτάλη από το BBC σε μακροσκελές κείμενο που δημοσιεύει στην ιστοσελίδα του φιλοξένησε πριν από λίγες ημέρες συνέντευξη του ιδρυτή του Ουράνιου Τόξου Παύλου Βοσκόπουλου, που ισχυρίζεται ότι εκφράζει την αυτοαποκαλούμενη «μακεδονική μειονότητα που μιλά τη μακεδονική γλώσσα». Αν σκεφθεί κάποιος τη στάση της Μόσχας στα Βαλκάνια, μπορούμε να στοιχηματίσουμε ότι το θέμα αυτό θα το δούμε ξανά από το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων.

Ακριβώς λοιπόν, επειδή πίσω από το ζήτημα κρύβονται πολλές διαστάσεις, η ανάδειξη του θέματος από το BBC δημιουργεί ερωτήματα και ανησυχίες. Απευθυνθήκαμε στο BBC και θέσαμε ερωτήματα τόσο για τη μονομέρεια των επιχειρημάτων του επίμαχου ρεπορτάζ όσο και για τη χρονική συγκυρία δημοσιοποίησής του. Καταλάβαμε ότι γίνεται έρευνα για το θέμα και η επίσημη απάντηση που λάβαμε από εκπρόσωπο του οργανισμού ήταν: «Το BBC έχει δεχθεί διαμαρτυρία από τον έλληνα πρεσβευτή στο Ηνωμένο Βασίλειο και αντιμετωπίζουμε το θέμα με τη διαδικασία που έχει το BBC για τις διαμαρτυρίες». Αναμένουμε και την ουσιαστική απάντηση.