Η Ινδία, το Πακιστάν και η διπλωματία της βίας

Τη στιγμή που η συνάντηση Τραμπ – Κιμ Γιονγκ Ουν, στο Ανόι, δίνει στον πλανήτη την ευκαιρία να γίνει μάρτυρας μιας πιθανής αποκλιμάκωσης της πυρηνικής έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Βόρειας Κορέας, δύο άλλες πυρηνικές δυνάμεις φαίνεται να οδηγούνται σε ακριβώς αντίθετη κατάσταση. Σε συνέχεια της προχθεσινής ινδικής αεροπορικής επίθεσης κατά στόχου στο έδαφος του Πακιστάν, οι πακιστανικές Αρχές δήλωσαν χθες ότι κατέρριψαν, εντός του εναέριου χώρου τους, δύο ινδικά αεροσκάφη.

Οι πληροφορίες για όσα έχουν συμβεί τις τελευταίες ημέρες μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν είναι συγκεχυμένες. Οπως αναφέρει ο Ισάαν Θαρούρ στην «Washington Post», όποιος παρακολούθησε την Τρίτη τα ινδικά ΜΜΕ πιθανότατα θα ενημερώθηκε για την είσοδο ινδικών πολεμικών αεροσκαφών στον εναέριο χώρο του Πακιστάν και τον ισοπεδωτικό βομβαρδισμό στρατοπέδου εκπαίδευσης που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο 300 ισλαμιστών μαχητών. Οποιος, αντίθετα, παρακολούθησε τα πακιστανικά Μέσα θα ενημερώθηκε για μια δειλή εναέρια ινδική εισβολή κατά την οποία ινδικά αεροσκάφη, αφού έριξαν τα πυρομαχικά τους σε ακατοίκητη δασική περιοχή, τράπηκαν σε φυγή. Σύμφωνα με πηγές της ίδιας της αμερικανικής εφημερίδας, «ο βομβαρδισμός έλαβε χώρα κοντά στην πόλη Μπαλακότ, εντός δηλαδή πακιστανικής περιφέρειας, και όχι στην αμφισβητούμενη περιοχή του Κασμίρ», ενώ «σύμφωνα με αναφορές της τοπικής αστυνομίας και των κατοίκων της περιοχής, επιβεβαιώνεται ότι η επίθεση έγινε σε ορεινή περιοχή, λίγα μίλια έξω από την πόλη, χωρίς να υπάρξει σημάδι μεγάλων απωλειών».

Και για την κατάρριψη όμως των δύο ινδικών αεροσκαφών, η οποία ήρθε ως απάντηση από τις δυνάμεις του Πακιστάν, οι πληροφορίες που έρχονται από τα δύο κράτη παρουσιάζουν αποκλίσεις. Σύμφωνα με το Πακιστάν, τα ινδικά αεροσκάφη που καταρρίφθηκαν εντός πακιστανικού εναέριου χώρου είναι δύο, ενώ συνελήφθησαν και οι δύο ινδοί πιλότοι. Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος του ινδικού υπουργείου Εξωτερικών Ραβίς Κουμάρ αρχικά δήλωσε: «Στρατιώτες είδαν πακιστανικό αεροσκάφος να πέφτει από τον ουρανό στην πακιστανική πλευρά. Σε αυτή την επιχείρηση δυστυχώς χάσαμε ένα Mig-21. Ο πιλότος χάθηκε στη μάχη. Το Πακιστάν ισχυρίζεται ότι τον κρατά. Ελέγχουμε τις πληροφορίες».

Τελικά, όπως μετέδωσαν οι «Financial Times», το Πακιστάν δημοσίευσε βίντεο στο οποίο εμφανιζόταν ζωντανός ο αιχμάλωτος ινδός πιλότος, με την Ινδία να επιβεβαιώνει τη γνησιότητα του υλικού και να ζητά την άμεση απελευθέρωσή του.

Παρά πάντως τις όποιες αποκλίσεις στις πληροφορίες, το μόνο βέβαιο είναι ότι η ένταση μεταξύ των δύο κρατών κλιμακώνεται επικίνδυνα.

Στις 14 Φεβρουαρίου, μετά τη βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας της πακιστανικής ισλαμιστικής οργάνωσης Τζαΐς-ε-Μουχάμαντ στην αμφισβητούμενη περιοχή Τζαμού – Κασμίρ και τον θάνατο 40 στελεχών των ινδικών σωμάτων ασφαλείας, ο ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι είχε δηλώσει: «Θα εκδικηθούμε για καθένα δάκρυ που χύθηκε». Οσα ακολούθησαν αποδεικνύουν ότι ο Μόντι και η Ινδία κράτησαν την υπόσχεσή τους, ενώ το γεγονός ότι το έπραξαν μέσω αεροπορικής επιδρομής καταδεικνύει ότι η ένταση μεταξύ των δύο πυρηνικών δυνάμεων ολοένα και αυξάνεται.

Η πρώτη φορά που γίνεται χρήση αεροπορικών δυνάμεων

Αν και έχουν υπάρξει, και στο παρελθόν, αψιμαχίες μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν, αυτή ήταν η πρώτη φορά που γίνεται χρήση αεροπορικών δυνάμεων. Επιπλέον, όπως σημειώνει ο Κρίστοφερ Κλάρι, βοηθός καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης στο Ολμπανι, αν και εδώ και περίπου μισό αιώνα η Ινδία και το Πακιστάν απέφευγαν σκόπιμες εχθροπραξίες κατά μήκος των συμφωνημένων μεταξύ τους συνόρων, το στρατόπεδο της Μπακαλότ δεν βρίσκεται σε αμφισβητούμενη περιοχή. Και παρόλο που η Ινδία ξεκαθάρισε ότι η επίθεση είχε ως στόχο την ισλαμιστική οργάνωση και όχι τον λαό ή τις στρατιωτικές δυνάμεις του Πακιστάν, η απόφασή της να πλήξει στόχο σε αδιαμφισβήτητα πακιστανικό έδαφος κάνει ξεκάθαρο ότι σε μελλοντικές περιπτώσεις στρατιωτικών αντιποίνων δεν θα υπάρχουν πια εδαφικοί περιορισμοί.

Διεθνής παρέμβαση. Είναι ξεκάθαρο ότι οι δύο αυτές χώρες, οι οποίες, σύμφωνα με εκτιμήσεις, κατέχουν πάνω από 100 πυρηνικά όπλα, θα πρέπει να διαπραγματευτούν για την επίλυση της μεταξύ τους κρίσης χωρίς κάποια ουσιαστική διεθνή παρέμβαση. Ο Τραμπ και οι ΗΠΑ, ακόμα και όταν δεν συμμετέχουν σε συναντήσεις όπως αυτή στο Ανόι, αναλώνουν την περιορισμένου βεληνεκούς εξωτερική τους πολιτική σε διενέξεις με τη Βενεζουέλα, το Ιράν και την Κίνα, επίσης δεν διαθέτουν καν μόνιμο υφυπουργό Εξωτερικών για θέματα Νότιας Ασίας.
Με την Κίνα να εμφανίζεται υπερβολικά υπέρ του Πακιστάν, τη Ρωσία υπερβολικά υπέρ της Ινδίας και την Ευρωπαϊκή Ενωση υπερβολικά αδιάφορη, καμία δύναμη δεν έχει τέτοια επιρροή ώστε να είναι ικανή να παρέμβει. Χωρίς ξένους διπλωμάτες να μπορούν να διαμεσολαβήσουν, η Ινδία και το Πακιστάν θα χρησιμοποιήσουν τη διπλωματία της βίας επιχειρώντας να κάνουν επίδειξη δύναμης, παρόλο που θα ήθελαν ασφαλώς να αποφύγουν μια κλιμάκωση που θα μπορούσε να φέρει πυρηνική καταστροφή.
Υστερα από επτά δεκαετίες εχθροπραξιών και τέσσερις πολέμους, η νέα αυτή κρίση δεν θα αφυπνίσει καμία από τις δύο χώρες. Αντίθετα, θα ενισχύσει τις πιο επικίνδυνες τάσεις και στις δύο πρωτεύουσες, καθιστώντας την επόμενη κρίση απλώς θέμα χρόνου.