Μεσογειακός τρόπος διατροφής και καρκίνος

Η μεσογειακή διατροφή είναι υγιεινό διατροφικό πρότυπο, που αποτελεί κατά την UNESCO άυλη πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας. Το όνομά της προέρχεται από τον παραδοσιακό τρόπο διατροφής των λαών της Μεσογείου και αποτελείται από εννιά βασικά χαρακτηριστικά: υψηλή κατανάλωση φρούτων, λαχανικών και οσπρίων, υψηλή κατανάλωση μη επεξεργασμένων δημητριακών, καθημερινή κατανάλωση ελαιολάδου, μέτρια κατανάλωση ψαριού, γαλακτοκομικών προϊόντων και αλκοόλ (κυρίως κρασιού), καθώς και μικρή κατανάλωση κρέατος.

Η υιοθέτηση του μεσογειακού τρόπου διατροφής έχει σχετιστεί με θετική επίδραση στον άνθρωπο, όπως με μεγαλύτερη επιβίωση, με μικρότερη θνησιμότητα από στεφανιαία νόσο και από αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, όπως και με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας και κατάθλιψης στην τρίτη ηλικία.

Οσον αφορά τις μελέτες που αναλύουν τη σχέση της μεσογειακής διατροφής με τον καρκίνο, σε μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, η μεγαλύτερη καθημερινή προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή ελάττωνε την πιθανότητα θανάτου από καρκίνο συνολικά, και επίσης ελάττωνε την πιθανότητα θανάτου από καρκίνο παχέος εντέρου, καρκίνου του μαστού, καρκίνου του στομάχου, καρκίνου του ήπατος, καρκίνου κεφαλής-τραχήλου, καθώς και καρκίνου του προστάτη.

Για τα άτομα που έχουν επιβιώσει από καρκίνο (cancer survivors), η υψηλή προσήλωση στη μεσογειακή διατροφή δεν είχε στατιστικά σημαντική σχέση ούτε με τον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο, ούτε με την υποτροπή από καρκίνο. Από την άλλη πλευρά, η μεσογειακή διατροφή δεν είχε και επιβαρυντική σχέση με τον κίνδυνο θανάτου από καρκίνο στα άτομα που έχουν επιβιώσει από αυτόν, που σημαίνει είτε ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να δούμε αν υπάρχει κάποια σχέση, ή και άλλοι παράγοντες όπως για παράδειγμα το φυσιολογικό σωματικό βάρος και η καθημερινή φυσική δραστηριότητα, θα μπορούσαν να παίζουν και αυτά ρόλο στην επιμήκυνση της επιβίωσης.

Οι ομάδες τροφίμων που βρέθηκε να έχουν την περισσότερο προστατευτική δράση φαίνεται να είναι τα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά ολικής αλέσεως. Ακόμη, άλλη μετα-ανάλυση ανέδειξε την προστατευτική σχέση του ελαιολάδου με την εμφάνιση διαφόρων ειδών καρκίνου, κυρίως του μαστού και του παχέος εντέρου. Συμπερασματικά, η μεσογειακή διατροφή αποτελεί μία υγιεινή καθημερινή επιλογή, και η σχέση της με τον καρκίνο φαίνεται μέχρι στιγμής να είναι προστατευτική. Μετα-αναλύσεις καλύτερης ποιότητας και με περισσότερα δεδομένα θα απαιτηθούν για να διευκρινιστεί ποιες ομάδες τροφίμων είναι οι περισσότερο προστατευτικές ως προς την εμφάνιση ή τον θάνατο από καρκίνο.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ