Γέφυρες στον Ντάνο

Καμιά φορά διαβάζω σχόλια για το τάδε ή δείνα θέμα που προκαλεί τον σκανδαλισμό των διαδικτυακών επαφών μου και πιάνω τον εαυτό μου να νιώθει γνήσια ανησυχία γι’ αυτούς. Για το πώς ζουν, το πώς είναι η καθημερινότητά τους, γιατί είναι τόσο πολύ θυμωμένοι. Καταλήγω ότι κάποιοι το αντιλαμβάνονται ως κάποιου είδους υποχρέωση απέναντι σε ένα αόρατο και μάλλον αδιάφορο, τελικά, ακροατήριο.

Προχθές έβγαλε βιβλίο για τη ζωή του ο Γιώργος Αγγελόπουλος, ο οποίος είναι γνωστός ως «Ντάνος», το οποίο δεν έχω καταλάβει αν είναι παρατσούκλι και τι σημαίνει, αλλά, OK, έχω και σοβαρότερες απορίες. Ο Γιώργος Αγγελόπουλος παίζει σε μια σειρά που λέγεται «Τατουάζ» και ήταν νικητής του «Survivor», ενός παιχνιδιού «επιβίωσης» το οποίο δεν μπορώ να παρακολουθήσω, όχι επειδή είμαι της ποιότητος, αλλά επειδή με αγχώνει να βλέπω ανθρώπους να πηδάνε εμπόδια για να επιβραβευτούν με ένα κρουασάν και φοβάμαι πως είτε θα το πάρω σοβαρά και θα το υπεραναλύσω είτε θα λιγουρευτώ κρουασάν και, εντάξει, ποιος τρώει κρουασάν βραδιάτικα; Από το λίγο που το παρακολούθησα ήταν εύκολο να καταλάβω ότι ο εν λόγω παίκτης ξεχώρισε τόσο πολύ γιατί είναι μια φοβερά ευπώλητη μιντιακά περσόνα. Είναι ένα όμορφο, λαϊκό κι εργατικό παιδί, με όλα τα στερεότυπα του ανδρισμού και της παλικαριάς που συγκινούν και αρέσουν.

Στην παρουσίαση του βιβλίου ο κόσμος έκανε ουρά ώς έξω από το βιβλιοπωλείο, προκειμένου να πάρει μια υπογραφή και μια αφιέρωση από τον συγγραφέα του. Η φωτογραφία της πυκνής αυτής ουράς των θαυμαστών έγινε viral σε ιστοσελίδες και στα social media. Στα σχόλια οι άνθρωποι αυτοί παρουσιάζονταν ως η πηγή του κακού, ο λόγος που είχαμε Μνημόνια, ο λόγος που έχουμε κάτι υπουργούς που μας φτύνουν, ότι όσοι στήθηκαν σε ουρά είναι χαζοί, άνθρωποι μειωμένων προσδοκιών και προσλαμβανουσών. Πολύς θυμός. Πολλά νεύρα.

Θα έλεγε κανείς ότι ζούσαμε στη χώρα – φάρο του σύγχρονου πολιτισμού και ήρθε το βιβλίο ενός παίκτη ριάλιτι να μας ισοπεδώσει. Οτι κάποιοι πίστευαν υποσχέσεις για σεισάχθεια και άλλοι θέλουν να ψηφίσουν τώρα έναν τύπο που είχε, λέει, επιστολές του Χριστού. Οτι χρειάζεται να συζητάμε για το αυτονόητο δικαίωμα του οποιουδήποτε να μοσχοπουλάει ένα βιβλίο για τη ζωή του, όταν ανοίγεις την τηλεόραση και πέφτεις σε διαφημίσεις για μαγικά ματζούνια που θεραπεύουν φρικτούς πόνους κι αρρώστιες και πωλούνται μέσω τηλεφώνου σε τιμή πακέτου προσφοράς με δώρο μια διαβασμένη κεραλοιφή, μια φριτέζα κι ένα μενταγιόν επάργυρο με τον Αϊ-Γιώργη.

Αν θέλουμε μιλάμε και με όρους αγοράς, τα λαϊκά ευπώλητα βιβλία που σπεύδουν κάποιοι να καταδικάσουν (λες και θα γκρεμιστεί καμιά βιβλιοθήκη αν δεν πάρουν θέση) κρατάνε ανοιχτούς εκδοτικούς οίκους μέσα στα χρόνια της κρίσης. Σώζουν θέσεις εργασίας και επιτρέπουν και την έκδοση βιβλίων που οι εκδοτικοί οίκοι γνωρίζουν πως δεν θα πουλήσουν πολύ.

Υπάρχουν βεβαίως κι αυτοί που προτιμάνε τη θωράκιση της προσωπικής γραμμής από το εμπορικό κέρδος. Αν όσοι σκανδαλίστηκαν από τις ουρές του Ντάνου κατανάλωναν τη μισή ενέργεια και δημόσιο λόγο για να προτείνουν άλλα αναγνώσματα μπορεί να πούλαγαν και λίγο παραπάνω. Αλλά δεν θέλουν να το κάνουν. Γιατί όλος αυτός ο ετεροπροσδιορισμός τους, στην πραγματικότητα είναι σαν καθοδήγηση. Και μάλιστα κακή.

Οι αναγνώστες που στάθηκαν στην ουρά για τον Ντάνο πήραν θέση. Οι περισσότεροι «εγώ δεν διαβάζω αυτά τα χαμηλοτάτου επιπέδου» δεν πήραν. Εύκολο. Ενώ το πάνελ στην εκδήλωση για τις «Γέφυρες» μου φαίνεται πιο δύσκολο να πω αν πήρε.

Ηταν περίπου την ίδια ώρα οι ανοιχτές εκδηλώσεις αυτές, εργάσιμη μέρα, εργάσιμη ώρα, άρα περίπου ίδια δημογραφική απεύθυνση θα έβλεπε ένας διαφημιστής. Με τη διαφορά βέβαια ότι το ένα προϊόν, το προϊόν Ντάνος, θέλει να έχει μια κοινωνική αναφορά. Πάει σε κάποιους ανθρώπους εκεί έξω και τους προσκαλεί να ταυτιστούν και το πετυχαίνει. Απευθύνεται στην καταγωγή τους, στην τάξη τους, στους κόπους τους. Το προϊόν «Γέφυρες», από την άλλη, λέει στον υποψήφιο καταναλωτή να το αγοράσει γιατί αυτό ξέρει καλύτερα – αν υποθέσουμε ότι απευθύνεται, όντως, σε κόσμο και δεν είναι group therapy, το οποίο δεν είναι ψόγος, αφού ό,τι κάνει καλό στον άνθρωπο το στηρίζουμε. Το προϊόν «Γέφυρες» δεν παίρνει θέση. Δεν λέει «ήμουν εκεί και τώρα πάω εκεί». Δεν λέει «ήμουν το ντερβισόπαιδο του χωριού μου και τώρα ξεπουλάω με τα λίγα που ξέρω και τον Θεό βοηθό».

Η καθοδήγηση που δεν ζήτησε κανείς
Το προϊόν «Γέφυρες» μας λέει πού να πάμε εμείς, αλλά δεν λέει ευθέως πού βρίσκεται αυτό. Είναι η καθοδήγηση που δεν ζήτησε κανείς, μα κανείς όμως, για μεγάλες μάχες που κρίνονται στο μαζικό. Εκεί όπου το να έχεις χύσει ιδρώτα αποδεδειγμένα, να σε έχουν δει να κοπιάζεις δηλαδή, όχι για μια θέση αλλά για ένα κρουασάν, θα είναι, πάντοτε, πιο συμπαθές και σχετικό, συγγνώμη.