Η Βαβέλ της ίδιας λέξης

«Αν γευματίσω με τον πρόεδρό σας, τι πρέπει να πω;» ρωτάει γεμάτος απορία ο ξένος δημοσιογράφος.

«Καλή ερώτηση!» επιβραβεύει ο αξιωματούχος του υπουργείου Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας. Κι εξηγεί: «Θα είστε σωστός αν πείτε ότι ο πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας σάς σέρβιρε ένα γεύμα γευστικών μακεδονικών σπεσιαλιτέ. Δεν θα ήταν σωστό να πείτε ότι γευματίσατε με τον βορειομακεδόνα πρόεδρο».

Αλλά ο δημοσιογράφος δεν καταλαβαίνει. «Αυτό είναι μπέρδεμα!» ομολογεί χωρίς να κρύψει την έκπληξή του. «Γιατί είναι πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας αλλά όχι βορειομακεδόνας πρόεδρος, ενώ το φαγητό σας είναι απλά μακεδονικό;».

Ο αξιωματούχος εξηγεί ξανά από την αρχή με υπομονή. Και στο τέλος εκφράζει την κατανόησή του: «Ναι, είναι σύνθετο, αλλά μας πήρε 27 χρόνια για να φτάσουμε σε αυτή τη συμφωνία!».

Ο δημοσιογράφος κάτι έχει καταλάβει τώρα. Και το δημοσιογραφικό του δαιμόνιο με την απαραίτητη δόση δημοσιογραφικής καχυποψίας τον οδηγεί στο πιο κρίσιμο ερώτημα: «Ξέρει ο ΟΗΕ για όλα αυτά;».

«Βεβαίως!» απαντά ο αξιωματούχος σαν να περίμενε την ερώτηση από ώρα. «Τους ενημερώσαμε επίσημα και ό,τι περιγράφουμε εδώ τους έχει κατατεθεί».

Ο διάλογος δεν είναι πραγματικός. Αλλά δεν είναι και ακριβώς φανταστικός. Τον συνέταξε υπό τη μορφή ερωταπαντήσεων το υπουργείο Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας για να διαφωτίσει τους δημοσιογράφους σχετικά με τη σωστή χρήση του όρου «Μακεδονία» και των παραγώγων της. Θα ήταν ζωντανός και χωρίς τη μορφή της πρόζας, που ακριβώς εξαιτίας της ζωντάνιας του μπορεί, με την άδεια του αξιωματούχου, να του δώσει κανείς αβίαστα.

Αλλά εξίσου αβίαστα προκύπτει και ένα ερώτημα: Ακόμη και αν η Συμφωνία των Πρεσπών λύνει ένα πρόβλημα, μήπως δημιουργεί άλλα; Μήπως στα 27 χρόνια που χρειάστηκαν για να φτάσουμε στη Συμφωνία, όπως λέει ο ευφάνταστος συντάκτης του υπουργείου Εξωτερικών, χρειαστούν άλλα 27 ή ακόμη και περισσότερα για να λυθεί το μπέρδεμα του όρου «μακεδονικός» στα εμπορικά σήματα;

Στη ρηματική διακοίνωση προς τον ΟΗΕ η Βόρεια Μακεδονία κατοχυρώνει τον όρο «μακεδονικός» τόσο για τα τα επίσημα όργανα του κράτους όσο και για τις εμπορικές ονομασίες. Μακεδονική είναι η γλώσσα, η κουλτούρα, η κληρονομιά, η περιοχή, μακεδονικός θα είναι και ο χαλβάς. Αρκεί λοιπόν η διευκρίνιση του υπουργείου Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας ότι οι όροι αυτοί «είναι ξεκάθαρα διαφορετικοί από αυτούς που χρησιμοποιούνται και σχετίζονται με την περιοχή της Μακεδονίας στην Ελλάδα» για να μη γίνει «μπέρδεμα» που λέει κι ο αξιωματούχος;

Ο κίνδυνος

Δεν είναι ο κίνδυνος του υποτιθέμενου αλυτρωτισμού που επιβάλλει αυτά τα ερωτήματα. Αν λάβει υπόψη του κανείς τη δήλωση Καμμένου ότι «με μια ίλη τεθωρακισμένων μπορεί να περάσει στην άλλη πλευρά των Σκοπίων μέσα σε είκοσι λεπτά», αντιλαμβάνεται ότι οι τελευταίοι που αισθάνονται να απειλούνται από τη γειτονική χώρα στην Ελλάδα είναι οι εθνικιστές της – γιατί να φοβηθούν οι υπόλοιποι; Τα ερωτήματα όμως επιβάλλονται εξίσου σε καιρό ειρήνης και αφορούν δραστηριότητες της καθημερινής ζωής, όπως είναι το εμπόριο και οι συναλλαγές. Οχι, δεν είναι ο κίνδυνος του αλυτρωτισμού. Είναι το ενδεχόμενο μιας Βαβέλ που δεν θα κινδυνεύει να γκρεμιστεί επειδή θα μιλάει διαφορετικές γλώσσες, αλλά επειδή θα χρησιμοποιεί την ίδια λέξη: μακεδονικός.

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ

Η πρόζα θα μπορούσε να συνεχιστεί. «Μα γιατί να μη λέγεστε Βορειομακεδόνες όπως οι πολίτες της Βόρειας Κορέας λέγονται Βορειοκορεάτες;» ρωτάει ο ξένος δημοσιογράφος που προσπαθεί να καταλάβει τι γίνεται στα Βαλκάνια.

Ο αξιωματούχος θα έλεγε κάτι για το δικαίωμα στον αυτοπροσδιορισμό και μπορεί να είχε και δίκιο. Αρκεί η Συμφωνία, για την οποία χρειάστηκαν 27 χρόνια, να μην εξελιχθεί σε ένα παιχνίδι κοινών επιθέτων που υποτίθεται ότι θα προσδιορίζουν διαφορετικά πράγματα. Γιατί τότε ο ξένος δημοσιογράφος δεν θα είναι ο μόνος που δεν θα καταλαβαίνει τίποτε.