Οικόπεδα στο Κέντρο

Κεντρογενείς, πασοκογενείς, εκσυγχρονιστές, σοσιαλδημοκράτες, μεσοκεντροαριστεροί. Η εν εξελίξει αναδιάταξη της πολιτικής σκηνής διαβάζεται ως τακτικό παίγνιο, και ως μετακίνηση προσώπων, αλλά είναι κάτι πολύ βαθύτερο και δομικό. Η κρίση που ξέσπασε το 2009-2010 δεν οδήγησε μόνο την κοινωνία σε πόνο και επισφάλεια· εξάρθρωσε τους παλαιούς σχηματισμούς του πολιτικού συστήματος και η οποιαδήποτε αναδιάταξη αναπόφευκτα θα εκφράζει την κοινωνία της κρίσης και μετά την κρίση.

Ακόμη και χωρίς το σοκ της χρεοκοπίας, η παγκοσμιοποίηση των αγορών, η ρομποτική στη βιομηχανία και τις υπηρεσίες, η ψηφιακή οικονομία, τα μοντέλα οικονομίας διαμοιρασμού, μετασχηματίζουν βαθιά την εργασία, τα επαγγέλματα, τους ανθρωπότυπους και τις κοινωνίες. Οποιοδήποτε πολιτικό πρόγραμμα οφείλει να κατανοεί αυτές τις προκλήσεις και να δίνει απαντήσεις.

Η Αριστερά, με εντολή διακυβέρνησης το 2015, αντελήφθη εγκαίρως ότι ο ρόλος που της ανετέθη από τους εντολείς πολίτες ήταν πρωτίστως η διάσωση της κοινωνίας και της δημοκρατικής πολιτείας, και όχι η επίδειξη ιδεολογικής ορθοφροσύνης. Με την πείρα που συγκόμισε, ένα πικρόγλυκο μείγμα συμβιβασμών, επιτυχιών, διαψεύσεων και ρεαλισμού, αντιλαμβάνεται πλέον ότι εκφράζει ευρύτατα και ποικίλα κοινωνικά στρώματα, σε δυσμενές τοπικό και διεθνές περιβάλλον, και ότι για να τα εκπροσωπήσει αποτελεσματικά χρειάζεται κοινωνικές συναινέσεις, συνέγερση διανοητικών δυνάμεων, πολιτικές συμμαχίες. Η εθνική ανασυγκρότηση, μάλιστα σε ρευστό περιβάλλον, παραγωγικά και γεωπολιτικά, ξεπερνά τις αντοχές του μικρού μονομάχου.

Η υπαρκτή Αριστερά του ΣΥΡΙΖΑ αντιλαμβάνεται ότι είτε θα εκφράσει οργανικά την κοινωνική πλειοψηφία σε απαιτητικό περιβάλλον είτε θα περιπέσει σε πασοκοποίηση και μάλιστα υπό χειρότερους όρους. Ταυτοχρόνως: η απομάκρυνση από τους ουσιώδεις χαρακτήρες της Αριστεράς, τη λαϊκότητα, τον ριζοσπαστισμό, την καινοτομία, τη συλλογικότητα, θα σημάνει επίσης την εξουδετέρωσή της, δια της αραιώσεως και της αλλοιώσεως. Θα πρόκειται για κακέκτυπο της σημιτοποίησης του ΠΑΣΟΚ, με όρους του εγγύς παρελθόντος, ή για φαρσο-επανάληψη των Εργατικών επί Μπλερ και των Σοσιαλδημοκρατών επί Σρέντερ. Εχουν αλλάξει τόσα πολλά έκτοτε…

Το Κέντρο είναι χώρος, δεν είναι πολιτικό χαρακτηριστικό. Η κοινωνία της κρίσης αναζητεί πολιτικές λύσεις, με έμπνευση και αποτέλεσμα, όχι συστεγάσεις «κεντρώων» γυρολόγων.

Αυτή είναι η ουσία της πολυλάλητης διεύρυνσης: στρατηγική επιταγή και όχι τακτικός ελιγμός. Αλίμονο αν εκληφθεί ως διεμβολισμός ή ως κατάληψη χώρου: η πολιτική σήμερα, σε αυτή την περίπλοκη Ελλάδα και αυτή τη σκοτεινή Ευρώπη, δεν είναι αριθμητική ή οικοπεδοφαγία. Είναι στρατηγική προσαρμογή σε νέα προτάγματα.

Ο Νίκος Ξυδάκης είναι βουλευτής Β’ Αθηνών, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος ΣΥΡΙΖΑ, πρώην υπουργός