Η μέγγενη του άρθρου 16

Η συζήτηση για την κατάργηση του άρθρου 16 του Συντάγματος περί μη κρατικών πανεπιστημίων επανάφερε τις ανησυχίες εσωστρεφών και αναχρονιστικών κύκλων που θέλουν την Ελλάδα τη μόνη χώρα στον κόσμο δίχως μη κρατική ανώτατη εκπαίδευση. Οι πανεπιστημιακές συντεχνίες (κυρίως της Αριστεράς αλλά όχι μόνο) σκιάζονται μήπως και αμφισβητηθεί η για χρόνια ανεξέλεγκτη ακαδημαϊκή κυριαρχία τους. Η πλειοψηφία της άρνησης της κατάργησης του άρθρου 16 αφορά σε ακαδημαϊκά αφανείς μετριότητες που τρέμουν την αξιολόγηση, τη σύγκριση του επιστημονικού τους έργου, την επιστημονική άμιλλα. Είναι επίσης αυτοί που το έργο τους στο πανεπιστήμιο είναι σχεδόν ανύπαρκτο γιατί αφιερώνουν τον χρόνο τους στα ιδιωτικά τους επαγγέλματα. Αυτοί που εξελέγησαν στο πανεπιστήμιο δίχως ακαδημαϊκό έργο, εξαργυρώνοντας την πίστη τους σε κόμματα, με την ψήφο δηλαδή των κομματικών συντρόφων τους.

Οι πολυάριθμοι πανεπιστημιακοί με σημαντικό επιστημονικό έργο δεν ιδρώνουν από τη συνύπαρξη με μη κρατικά πανεπιστήμια. Κάποιοι εξ αυτών έχουν ειλικρινείς προβληματισμούς για την ξαφνική εμφάνιση πλειάδας μη κρατικών, κερδοσκοπικών ΑΕΙ χαμηλού ακαδημαϊκού επιπέδου. Εξάλλου ζούμε στην Ελλάδα της προχειρότητας και της αρπαχτής και οι ανησυχίες τους είναι κατανοητές. Η απάντηση σε αυτούς είναι η αξιοκρατική, διαφανής αξιολόγηση και πιστοποίηση όλων των ΑΕΙ, κρατικών και μη κρατικών. Οι με διεθνή πρότυπα διαδικασίες αξιολόγησης και πιστοποίησης που βοηθούν στη διασφάλιση και διατήρηση της ποιότητας και της κρατικής άδειας λειτουργίας των μη κρατικών πανεπιστημίων. Η σύνδεση της αξιολόγησης με τη χρηματοδότηση των κρατικών πανεπιστημίων που θα συμβάλλει στην αλλαγή της ισοπεδωτικής νοοτροπίας, στην επιστημονική άμιλλα αλλά και στη συνειδητοποίηση μαθητών και γονέων για την αναγκαιότητα της σύγκρισης και προβληματισμού στην επιλογή τους σε πιο ΑΕΙ θα φοιτήσουν τα παιδιά τους.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι ο ιδιωτικός τομέας δραστηριοποιείται στην ανώτατη εκπαίδευση κυρίως στις επιστήμες με ισχυρό επαγγελματικό και τεχνολογικό προσανατολισμό. Μια μη κρατική Ιατρική Σχολή στην Αθήνα σε συνεργασία με κορυφαίες Ιατρικές Σχολές του εξωτερικού με ισχυρή ελληνική ακαδημαϊκή παρουσία (τα κορυφαία των κορυφαίων Harvard, Stanford, Cambridge, Oxford είναι γεμάτα Ελληνες) θα δημιουργούσε συνθήκες εξαιρετικής ιατρικής εκπαίδευσης και έρευνας και την προσέλκυση διεθνών ασθενών για υψηλής ποιότητας εξειδικευμένες ιατρικές υπηρεσίες. Στην Αθήνα υπάρχουν σημαντικά ιδιωτικά νοσηλευτικά ιδρύματα που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τα πανεπιστημιακά της νοσοκομεία. Ενας άλλος τομέας είναι οι υπολογιστικές επιστήμες και τεχνολογίες. Η χώρα διαθέτει διεθνώς κορυφαίους επιστήμονες και μηχανικούς στο συγκεκριμένο πεδίο. Δεν είναι τυχαίο ότι ο εξαίρετος καθηγητής του ΜΙΤ, Κωνσταντίνος Δασκαλάκης, ενδιαφέρεται για την ίδρυση ενός ιδιωτικού, διεθνούς ερευνητικού ιδρύματος στην Ελλάδα που θα εστιάζει στην τεχνητή νοημοσύνη και στη μηχανική μάθηση. Επίσης, μεγάλη είναι η πιθανότητα επιτυχίας ενός διεθνώς κορυφαίου, μη κρατικού ανώτατου ιδρύματος στις κλασικές σπουδές. Ενός διεθνούς κέντρου εκπαίδευσης και έρευνας στον τόπο που αναπτύχθηκαν οι παγκόσμιες ιδέες του πολιτισμού και της δημοκρατίας. Το κορυφαίο πανεπιστήμιο Harvard έχει ήδη σχετική παρουσία στη χώρα μας.

Η Ελλάδα βρίσκεται κοντά σε χώρες διψασμένες για μάθηση, για εκπαίδευση, για αναζήτηση επαγγελματικών και τεχνολογικών δεξιοτήτων. Διαθέτει πλειάδα εξαίρετων και διεθνώς αναγνωρισμένων επιστημόνων. Η Κύπρος, η Αίγυπτος, η Βουλγαρία επωφελούνται πολλαπλά από τα ιδιωτικά ΑΕΙ τους και μάλιστα με ακαδημαϊκό προσωπικό σημαντικά υποδεέστερο σε ακαδημαϊκή ποιότητα. Η επόμενη κυβέρνηση οφείλει να αναζητήσει νομοθετικές ρυθμίσεις απεμπλοκής από το άρθρο 16 με τη συνδρομή κορυφαίων Ελλήνων πανεπιστημιακών της Διασποράς.

Ο Αχιλλέας Γραβάνης είναι καθηγητής Φαρμακευτικής στο Πανεπιστήμιο Κρήτης