Σύγκρουση δύο κόσμων

Η ανοιχτή κόντρα των Ευρωπαίων με τον Τραμπ συντηρεί το χάσμα που υπάρχει στη Βορειοατλαντική Συμμαχία. Κυριάρχησε και στη φετινή 55η Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια που έληξε χθες και προσωποιήθηκε στην εμφάνιση της γερμανίδας καγκελαρίου, Ανγκελα Μέρκελ, και του αμερικανού αντιπροέδρου, Μάικ Πενς.

Ατέλειωτες ήταν οι χειραψίες της Ανγκελα Μέρκελ με την είσοδό της στην αίθουσα της «Διάσκεψης Ασφάλειας» στο Bayerische Hof του Μονάχου μέχρι να φτάσει στη θέση της και να πάρει τον λόγο για μία από τις σημαντικότερες ομιλίες της καριέρας της. Το γήπεδο ήταν δικό της, ο γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, είχε ακυρώσει την τελευταία στιγμή την εμφάνισή του στο Μόναχο. Ετσι έπεσε το βάρος αποκλειστικά στη Μέρκελ να υπερασπιστεί την Ευρώπη και τον αξιακό κώδικα της Δύσης απέναντι στις επιθέσεις που δέχεται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. «Ναι, χρειάζονται αλλαγές στη γεωστρατηγική αρχιτεκτονική του πλανήτη που ανάγεται στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει απλά να καταστραφεί», τόνισε η Μέρκελ απευθυνόμενη ουσιαστικά στον Τραμπ, μέσω του αντιπροσώπου του, της κόρη του Ιβάνκα που είχε πάρει θέση μεταξύ των συνέδρων.

Η έκκληση δεν ήταν γενική και αόριστη, αλλά συγκεκριμένη και με έντονο ευρωπαϊκό χρώμα. Παράδειγμα, η καταγγελία του Συμφώνου για τους ατομικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς, INF, το οποίο έχει υπογραφεί μεν από ΗΠΑ και Ρωσία, αλλά άπτεται άμεσα της ασφάλειας της Ευρώπης. «Η καταγγελία του ΙΝF από τις ΗΠΑ εξαιτίας της παραβίασής του από τη Ρωσία μπορεί να ήταν αναπότρεπτη, αλλά πρέπει να αντικατασταθεί από μία ευρύτερη συμφωνία που θα συμπεριλαμβάνει και την Κίνα», είπε η Μέρκελ, απευθυνόμενη αυτήν τη φορά στον Γιανγκ Γιετσί, μέλος του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΚ, τον πιο υψηλόβαθμο εκπρόσωπο που έστειλε μέχρι τώρα η Κίνα στη «Διάσκεψη Ασφάλειας». Γνωρίζει ότι «υπάρχουν ακόμα πολλές επιφυλάξεις, αλλά οι συνομιλίες θα μας χαροποιούσαν», είπε η Μέρκελ αποσπώντας τα χειροκροτήματα των συνέδρων.

Η Γερμανία δεν θα ανταποκριθεί στην πίεση του Τραμπ για αύξηση των αμυντικών δαπανών στο 2% του ΑΕΠ μέχρι το 2014. Θα αυξηθούν στο 1,5% διαβεβαίωσε η καγκελάριος, «σε αρκετούς δεν επαρκεί, αλλά είναι ουσιαστική αύξηση». Και πρέπει να συνυπολογιστεί η αναπτυξιακή βοήθεια που δίνει η Γερμανία, η οποία επίσης συμβάλλει στην ασφάλεια και σταθερότητα. Αλλωστε, η Γερμανία παραμένει στο Αφγανιστάν, είχε μια «πολύ θερμή παράκληση»: η απόφαση για το μέλλον της αποστολής να ληφθεί από κοινού.

Ακόμα και στο προβληματικό ζήτημα του αγωγού Nord Stream 2 μεταξύ Ρωσίας – Γερμανίας το Βερολίνο δεν θα υποχωρήσει στις απειλές από την Ουάσιγκτον. Είναι σωστό η Ευρώπη να μην είναι εξαρτημένη ενεργειακά αποκλειστικά από τη Ρωσία, αλλά «το ρωσικό αέριο παραμένει ρωσικό, ανεξάρτητα με ποιον αγωγό μεταφέρεται», δικαιολογήθηκε η γερμανίδα καγκελάριος.

Ο εμπορικός πόλεμος. Και ο εμπορικός πόλεμος και οι δασμοί με τους οποίους απειλεί ο Τραμπ; Το μεγαλύτερο εργοστάσιο της BMW δεν είναι στη Βαυαρία αλλά στη Νότια Καρολίνα. «Οταν ο αμερικανός πρόεδρος θεωρεί τα γερμανικά αυτοκίνητα απειλή για την εσωτερική ασφάλεια των ΗΠΑ, αυτό μας τρομάζει», είπε η Μέρκελ καταχειροκροτούμενη από τους συνέδρους.

Η σύγκρουση ήταν μετωπική με τον αμερικανό αντιπρόεδρο, Μάικ Πενς ,που ανέβηκε λίγο αργότερα στο βήμα της 55ης Διάσκεψης του Μονάχου. Δικαιολόγησε, όπως αναμενόταν, όλες τις επιλογές του Τραμπ. Μίλησε για μια «νέα στρατηγική» στο όνομα ενός αμερικανοκεντρικού ρεαλισμού για την «αντιμετώπιση των προκλήσεων όπως πραγματικά είναι και όχι όπως θέλουμε να τις βλέπουμε», όπως είπε. «Δεν θα επαναλάβουμε τα λάθη του παρελθόντος», συμπλήρωσε. Ασκησε δριμεία επίθεση στο Ιράν, δεν απέκλεισε να υπάρξει ανατροπή του Μαδούρο στη Βενεζουέλα «και όσο βρισκόμαστε εδώ στη Διάσκεψη». Και σε ευρωπαϊκό έδαφος ο Πενς δεν παρέλειψε να τονίσει την προτεραιότητα του προέδρου του, κλείνοντας την ομιλία στο Μόναχο με το γνωστό: «Ο Θεός ας προστατεύει την Αμερική».

Οι Ευρωπαίοι καταχειροκρότησαν την Ανγκελα Μέρκελ, η οποία υποστήριξε με θέρμη έναν πολυπολικό κόσμο, θύμωσε με τις προστατευτικούς δασμούς του Τραμπ και ζήτησε από τους Κινέζους επιτέλους να συμμετάσχουν επίσης στον αφοπλισμό, σχολίασε εύστοχα η «Νόιε Τσίρχερ Τσάιτουνγκ». Το θερμό χειροκρότημα «αντικατοπτρίζει τον πόθο των Ευρωπαίων για έναν καλύτερο κόσμο». Ωστόσο με τις ασθενείς δομές ασφάλειας και άμυνας που έχουν οι Ευρωπαίοι δεν αρκούν οι μεγάλοι. «Οταν κάποιος είναι εξαρτημένος στρατιωτικά από τους Αμερικανούς», καταλήγει, «στο τέλος θα αναγκαστεί να κάνει και αυτό που ζητούν. Γιατί αυτό επιβάλλει η πολιτική ισχύος».