Ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο;

Ενας διακεκριμένος έλληνας διανοούμενος, που δυστυχώς έφυγε νωρίς, είχε εκφράσει κάποτε την ευχή να μας αγοράσουν οι Γερμανοί μπας και προχωρήσει καμιά μεταρρύθμιση. Το ότι έκανε πλάκα δεν απέτρεψε τη γενική κατακραυγή. Και η ανεξαρτησία μας; Και η εθνική μας υπερηφάνεια;

Η αλήθεια είναι ότι η λέξη (εξ)αγορά χρησιμοποιείται πλέον μόνο όταν πρόκειται για μετακινήσεις «προθύμων» βουλευτών από ένα κόμμα σε ένα άλλο. Στην περίπτωση των παρεμβάσεων του ξένου παράγοντα, μιλάμε για εκδήλωση ενδιαφέροντος. Για πίεση. Ή, στη χειρότερη περίπτωση, για συναλλαγή – με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την καταγγελία ότι η κυβέρνηση έδωσε το όνομα Μακεδονία για να πάρει την επιείκεια των ξένων για τις συντάξεις. Δεν πρόκειται για κάτι καινούργιο: όπως επισημαίνει ο αν. καθηγητής Ρωμανός Γεροδήμος στις σελίδες που ακολουθούν, ο πολιτικός βίος της σύγχρονης Ελλάδας είναι συνυφασμένος με την επιρροή μεγάλων δυνάμεων. Ούτε για κάτι αφύσικο: η βασικότερη αποστολή μιας ξένης πρεσβείας είναι να προωθεί τα συμφέροντα της χώρας της, είτε με επίσημο είτε με ανεπίσημο τρόπο. Από την άλλη πλευρά, τονίζει ο καθηγητής Χαράλαμπος Τσαρδανίδης, η ουσιαστική ανάμειξη των ευρωπαϊκών θεσμών στη συνδιαμόρφωση της οικονομικής πολιτικής μιας χώρας που έχει ζητήσει βοήθεια είναι θεμιτή και αυτονόητη.

Οι ξένες παρεμβάσεις δεν είναι λοιπόν κάτι εξ ορισμού κακό, κι ας τείνουμε να αποδίδουμε σε αυτές όλα τα δεινά του ελληνικού έθνους τους δύο τελευταίους αιώνες. Η αν. καθηγήτρια Κωνσταντίνα Μπότσιου υποστηρίζει μάλιστα ότι οι πρωτοβουλίες πολλών πρεσβειών υποδεικνύουν πλέον σύγκλιση απόψεων ως προς τους τομείς όπου χρειάζονται δραματικές βελτιώσεις. Στη σύγχρονη εκδοχή του δραματικού ερωτήματος που είχε απευθύνει ο Κωνσταντίνος Καραμανλής μετά τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, η απάντηση είναι: «Η εκλεγμένη κυβέρνηση». Καμιά κυβέρνηση όμως δεν μπορεί να αγνοεί το διεθνές περιβάλλον. Κι όποιος υποστηρίζει το αντίθετο, αργά ή γρήγορα κάνει kolotoumba. Οχι επειδή δέχθηκε πιέσεις. Ούτε επειδή εξαγοράστηκε. Αλλά επειδή η εναλλακτική λύση είναι η καταστροφή.