Θα λυθεί ποτέ το Ασφαλιστικό;

Ενώ το όνειρο των Ελλήνων στην περίοδο της Μεταπολίτευσης ήταν να γίνουν συνταξιούχοι (με ποσοστά αναπλήρωσης πάνω από 100%, τα υψηλότερα στον ανεπτυγμένο κόσμο), τώρα, σαράντα χρόνια αργότερα, το όνειρο έγινε εφιάλτης για τα 2,5 εκατομμύρια συνταξιούχους, ύστερα από περικοπές των παροχών μεταξύ 10% (στις χαμηλές) και 50% (στις υψηλές). Το ερώτημα όλων είναι πότε θα τελειώσει αυτός ο Γολγοθάς.

Η σημερινή διακυβέρνηση βαυκαλίζεται ότι «έλυσε» το Ασφαλιστικό. Στην πραγματικότητα, απλώς έκανε μικρές τροποποιήσεις στο υφιστάμενο Διανεμητικό Σύστημα, το οποίο επικράτησε σε όλη την περίοδο της Μεταπολίτευσης. Η τελευταία αναλογιστική μελέτη (2018) δείχνει ότι οι εργαζόμενοι θα πληρώνουν 27% εισφορές και το κράτος θα καλύπτει το 50% των συνολικών δαπανών μέχρι το 2060, ούτως ώστε οι σημερινοί εργαζόμενοι να λάβουν ένα ποσοστό αναπλήρωσης λιγότερο από 50%.

Η μοναδική εναλλακτική πρόταση είναι αυτή του Πανεπιστημίου Πειραιώς (Μ. Νεκτάριος, Π. Τήνιος, Γ. Συμεωνίδης, «Συντάξεις για νέους», εκδόσεις Παπαζήση, 2018), η οποία εγγυάται στους συνταξιούχους τουλάχιστον το σημερινό επίπεδο παροχών και υπόσχεται αυξήσεις με βάση την ανάπτυξη της οικονομίας. Ενώ για τους εργαζομένους προτείνει μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 30% και συμπλήρωση του Διανεμητικού Συστήματος με ένα Κεφαλαιοποιητικό Πρόγραμμα Ατομικών Λογαριασμών. Η κρατική χρηματοδότηση στο νέο σύστημα συντάξεων θα είναι μηδενική. Η σχετική αναλογιστική μελέτη δείχνει ότι το ποσοστό αναπλήρωσης για τους σημερινούς εργαζομένους θα είναι πάνω από 55%.

Το προτεινόμενο κεφαλαιοποιητικό σύστημα συντάξεων, με εισφορές 6% ετησίως, θα οδηγήσει στην πρώτη δεκαετία σε συσσώρευση αποθεματικών που θα προσεγγίσουν τα 50 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ μέχρι το 2060 αναμένεται να φθάσουν στα 400 δισεκατομμύρια ευρώ. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, τα αποθεματικά αυτά θα αντιστοιχούν στο 25% το 2030 και στο 67% το 2060. Στις χώρες της Ευρώπης όπου λειτουργούν τέτοια συστήματα συντάξεων τα μέσα επίπεδα αποθεματικών κινούνται μεταξύ 50% και 120% του ΑΕΠ.

Σε πρόσφατη μελέτη των Ν. Χριστοδουλάκη, Μ. Νεκτάριου, και Χ. Θεοχάρη («Επανεκκίνηση της Ελληνικής Οικονομίας», διαΝΕΟσις, 2018) εκτιμάται ότι μια μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 30%, μια μείωση των φορολογικών συντελεστών στο 20% και μια ανακατεύθυνση μέρους των ετήσιων πρωτογενών πλεονασμάτων στη διενέργεια μεγάλων επενδύσεων θα οδηγήσουν σε ρυθμούς ανάπτυξης 3,5%-4% ετησίως για την περίοδο μέχρι το 2030, η ανεργία θα μειωθεί στο 7,5% και η σχέση χρέους/ΑΕΠ θα πέσει κάτω από το 100% πριν από το 2030. Αυτή είναι και η μόνη επιλογή που έχει η χώρα για να αποφύγει το μόνιμο οικονομικό τέλμα και την πλήρη διάλυση.

Το συμπέρασμα είναι ότι πρέπει να αφήσουμε πίσω μας τους μύθους και τις αυταπάτες της Μεταπολίτευσης που οδήγησαν στην οικονομική καταστροφή της χώρας και τη μετέτρεψαν σε παρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Υπάρχουν λύσεις σε όλα τα μεγάλα προβλήματα της χώρας, αρκεί το πολιτικό σύστημα να εκσυγχρονίσει τις δομές και το προσωπικό του και να επιδιώξει ένα μίνιμουμ συναίνεσης.

Ο Μιλτιάδης Νεκτάριος είναι καθηγητής Ασφαλιστικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς