SPD: κλίνατε επ’ αριστερά

Οι γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες γυρνούν σελίδα. Κλείνουν ύστερα από δύο δεκαετίες το κεφάλαιο Σρέντερ, του τελευταίου σοσιαλδημοκράτη καγκελάριου που σφράγισε τη θητεία του με τη μεταρρυθμιστική «Ατζέντα 2010». Οι δομικές αλλαγές που έφερε στο κοινωνικό κράτος και την αγορά εργασίας στο γύρισμα του αιώνα ήταν η βάση για να μεταβληθεί η Γερμανία από τον «μεγάλο ασθενή» της Ευρώπης στην πιο ανθούσα και ανθεκτική οικονομία της ΕΕ. Το τίμημα για το Σοσιαλδημοκρατικό κόμμα όμως ήταν βαρύ. Οχι μόνον πλήρωσε ακριβά την περιστολή του κοινωνικού κράτους, αλλά δεν κατάφερε να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά και εκλογικά και θετικές πτυχές των μεταρρυθμίσεων Σρέντερ για την οικονομία και τη χώρα.

Το SPD ανοίγει νέο κεφάλαιο με μια σαφή στροφή προς τα αριστερά. Η κοινωνική στροφή ήταν από καιρό αναγκαία, αλλά επιχειρήθηκε μέχρι τώρα με ρητορική, επιλογές και κινήσεις που περιθωριοποίησαν το SPD στο στενό ακροατήριο που κάλυπτε ούτως ή άλλως το μετακομμουνιστικό κόμμα Αριστερά.

Για πρώτη φορά τώρα επιχειρείται μία ολοκληρωμένη πρόταση μεταρρύθμισης του κοινωνικού κράτους με στόχο να τραβήξει μια διαχωριστική γραμμή με την εποχή του «Χαρτς 4», του κοινωνικού επιδόματος που είχε θεσπίσει ο Σρέντερ ως δίχτυ ασφαλείας και κατέληξε ως στίγμα για τους χαμένους των μεταρρυθμίσεων. Στη θέση του το SPD προτείνει τη θέσπιση ενός «επιδόματος πολίτη» και για ορισμένες κατηγορίες ηλικιωμένων ανέργων τη χορήγηση επιδόματος ανεργίας πέραν των 18 μηνών που ισχύει σήμερα γενικώς. Ο δεύτερος άξονας είναι η θέσπιση της «βασικής σύνταξης» για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της φτωχοποίησης των συνταξιούχων την ώρα που η οικονομία και το βιοτικό επίπεδο γνωρίζουν συνεχή άνοδο. Το αυξημένο κόστος των κοινωνικών μέτρων το SPD θέλει να χρηματοδοτήσει με αύξηση της φορολογίας για τα μεγάλα εισοδήματα.

Οι προτάσεις φέρουν τη σφραγίδα της προέδρου του κόμματος, Αντρέα Νάλες, που παρέλαβε το SPD ύστερα από μία ιστορική ήττα στις εκλογές του 2017. Με κληρονομιά το χειρότερο μεταπολεμικά εκλογικό αποτέλεσμα και έπειτα από μία άνευ προηγουμένου για τα γερμανικά δεδομένα αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης ανέλαβε το βάρος να οδηγήσει το SPD στον μονόδρομο μιας νέας συγκυβέρνησης με καγκελάριο την Ανγκελα Μέρκελ, την οποία κανείς Σοσιαλδημοκράτης δεν ήθελε. Και στη διάρκεια αυτής της κυβερνητικής θητείας ήταν οι Σοσιαλδημοκράτες εκείνοι που κράτησαν όρθια την κυβέρνηση και την καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ, στις διαρκείς αμφισβητήσεις και τις ανοιχτές επιθέσεις του βαυαρού, χριστιανοκοινωνιστή εταίρου, Χορστ Ζεεχόφερ, ο οποίος παραμένει, αλλά αποδυναμωμένος, υπουργός Εσωτερικών. Η ισχυρότερη χώρα στο κέντρο της Ευρώπης δεν μπήκε σε μεγαλύτερες περιπέτειες κυβερνητικής αστάθειας. Και αυτό οφείλεται στον σταθεροποιητικό ρόλο που έπαιξε στην κυβέρνηση «μεγάλου συνασπισμού», το SPD και η Αντρέα Νάλες. Θα την ευγνωμονούν για αυτό η Άνγκελα Μέρκελ και οι Χριστιανοδημοκράτες.

Ευγνωμοσύνη είναι «άγνωστη λέξη» στο SPD, όπως σχολίασε η «Φρανκφούρτερ Αλγκεμάινε Τσάιτουνγκ». Αλλωστε πολλοί Σοσιαλδημοκράτες θεωρούσαν από την αρχή ότι είναι με το ένα πόδι μέσα και το άλλο έξω από την κυβέρνηση της Μέρκελ. Η εσωκομματική γκρίνια στο SPD εις βάρος της Νάλες γίνονταν εσχάτως όλο και εντονότερη. Κάποιοι μάλιστα διακινούσαν ακόμα και σενάρια αντικατάστασης της προέδρου του κόμματος. Αλλά η Αντρέα Νάλες βγαίνει ενισχυμένη από την κρίσιμη κομματική συνδιάσκεψη και με τις αποφάσεις που δρομολόγησε κατάφερε να κλείσει πολλά στόματα. Με το σχέδιό της «Κοινωνικό Κράτος για μια νέα εποχή» συσπείρωσε όλες τις πτέρυγες του κόμματος, απέσπασε υποστήριξη και εύσημα τόσο από την «αριστερή» νεολαία του κόμματος, τους «Γιούζος», και τον πρόεδρό τους Κέβιν Κίναρτ, όσο και από το συντηρητικό «Ζεεχάιμερ-Κράις». Ο παροπλισμένος αλλά πάντα αιχμηρός, πρώην πρόεδρος του SPD, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ, χαιρέτισε τις προτάσεις για τη μεταρρύθμιση του κοινωνικού κράτους εκτιμώντας ότι κινούνται στον σωστό δρόμο, πρωτίστως η προτεινόμενη από τον υπουργό Εργασίας, Ουμπέρτους Χάιλ, καθιέρωση της «βασικής σύνταξης» για ηλικιωμένους εργαζομένους ανεξαρτήτως άλλων εισοδηματικών κριτηρίων.