Αρον άρον συναντήσεις με την Εκκλησία

Εχουν περάσει μόλις τέσσερις μέρες από την τελευταία ψηφοφορία στη Βουλή για το Σκοπιανό, και τα απόνερά του απασχολούν ακόμη την κυβέρνηση, όμως το Μαξίμου επιχειρεί άρον άρον να φέρει στο προσκήνιο θέματα της προεκλογικής ατζέντας ΣΥΡΙΖΑ. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο υπουργός Παιδείας Κώστας Γαβρόγλου συναντάται σήμερα με την Επιτροπή της Ιεράς Συνόδου για το προσύμφωνο Εκκλησίας – Πολιτείας και αύριο αναμένεται να έχει συνομιλίες για το ίδιο θέμα με αντιπροσωπεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου που επισκέπτεται την Αθήνα.

Η σπουδή να συζητηθεί εκ νέου το θέμα του προσυμφώνου υπηρετεί το νέο αφήγημα του Μαξίμου μέχρι τις εκλογές, όποτε κι αν γίνουν. Βασική επιδίωξη της κυβέρνησης είναι δηλαδή να περάσει η εικόνα πως κάνει διάλογο και επιλύει το θέμα των σχέσεων Εκκλησίας – Πολιτείας. Γι’ αυτό θα επιχειρήσει να φέρει το συντομότερο στη Βουλή το νομοσχέδιο για την εκκλησιαστική περιουσία και τη μισθοδοσία των ιερέων. Υπενθυμίζεται ότι οι πρώτες ανακοινώσεις Τσίπρα – Ιερώνυμου τον περασμένο Νοέμβριο κυρίως για το θέμα της εξόδου των κληρικών από το Δημόσιο είχαν προκαλέσει τη σφοδρή αντίδραση της Ιεραρχίας και των ιερέων.

Φαίνεται όμως ότι και στην παρούσα φάση τα πράγματα δεν είναι καθόλου απλά. Στην τελευταία συνάντηση του Κώστα Γαβρόγλου με την Επιτροπή της Ιεράς Συνόδου, στις 10 Ιανουαρίου, η Εκκλησία είχε ξεκαθαρίσει μέσω του μητροπολίτη Ναυπάκτου Ιερόθεου ότι δεν πρόκειται να δεχθεί αλλαγή του ισχύοντος καθεστώτος μισθοδοσίας των κληρικών. Ο υπουργός μαζί με τον γενικό γραμματέα της κυβέρνησης Ακρίτα Καϊδατζή είχαν καταθέσει τότε προφορικώς μία πρόταση με στόχο να κάμψουν τις αντιδράσεις της Εκκλησίας και του κλήρου. Πρότειναν η μισθοδοσία των κληρικών να παραμείνει στην Ενιαία Αρχή Πληρωμών, αλλά ο φορέας που θα την υλοποιεί να είναι όχι το υπουργείο Παιδείας αλλά οι μητροπόλεις. Πέρα από τα νομικά και πρακτικά προβλήματα που μπορεί να δημιουργούσε μια τέτοια λύση, η Επιτροπή της Ιεράς Συνόδου ζήτησε τότε από το υπουργείο Παιδείας να καταθέσει γραπτώς τις προτάσεις του στην Εκκλησία ώστε οι ιεράρχες και οι ιερείς να έχουν πληρέστερη ενημέρωση. «Εκτοτε όμως δεν πήραμε τίποτε γραπτώς» επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ο μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος.

Ακόμη ωστόσο κι αν η κυβέρνηση είχε καταθέσει εγγράφως στην Εκκλησία συγκεκριμένες προτάσεις, η Επιτροπή της Ιεράς Συνόδου δεν είχε περιθώρια για διαπραγματεύσεις, αφού δεν είχε τέτοια εξουσιοδότηση από την Ιεραρχία. Μένει να φανεί αν σήμερα η κυβέρνηση θα καταθέσει κάποια βελτιωμένη πρόταση για τη μισθοδοσία των κληρικών και αν αυτό θα γίνει γραπτώς. Σε κάθε περίπτωση η Ιεραρχία θα συνεδριάσει εκ νέου – αυτό είχε αποφασίσει άλλωστε – όταν λάβει τις τελικές προτάσεις της κυβέρνησης προκειμένου να τις εγκρίνει ή όχι.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ. Ενα από τα ερωτηματικά για την έκβαση του ζητήματος είναι αν η θερμή σχέση του Αρχιεπισκόπου Ιερώνυμου με τον Πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα μπορεί, όπως παλιά, να παίξει καταλυτικό ρόλο. Σε μερίδα της Ιεραρχίας υπάρχει η άποψη πως πολιτικοί και ενδεχομένως και εκκλησιαστικοί παράγοντες εκμεταλλεύτηκαν αυτή τη σχέση για να εξυπηρετήσουν τις δικές τους επιδιώξεις, δηλαδή την έξοδο 10.000 κληρικών από το Δημόσιο για να γίνουν… κομματικές προσλήψεις.

Ο Αρχιεπίσκοπος πάντως μπορεί να έχει εκφράσει την αισιοδοξία του ότι θα υπάρξει συμφωνία, όμως δεσμεύεται από την απόφαση της Ιεραρχίας και το κατηγορηματικό «όχι» σε οποιαδήποτε μεταβολή στη μισθοδοσία των ιερέων.

Σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθούν και οι σοβαρές ενστάσεις που είχε διατυπώσει το Φανάρι. Ο Πρωθυπουργός και ο υπουργός Παιδείας προσφάτως από τη Χάλκη διαβεβαίωσαν τον Βαρθολομαίο ότι θα λάβουν υπόψη τους τη γνώμη του Πατριαρχείου.

Στο μεταξύ, εκκλησιαστικές τριβές, και μάλιστα όχι μόνο μεταξύ Φαναρίου και Μόσχας, εξακολουθεί να προκαλεί το Ουκρανικό. Χαρακτηριστικό είναι ότι προ ημερών ο γνωστός για τα φιλορωσικά του αισθήματα ηγούμενος της Μονής Βατοπεδίου Εφραίμ μετέβη στο Κίεβο ως μέλος της αντιπροσωπείας του Οικουμενικού Πατριαρχείου για την ενθρόνιση του επικεφαλής της αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας Επιφάνιου. Εντούτοις, τελικά δεν παρέστη στην τελετή καθώς διακομίστηκε σε νοσοκομείο λόγω καρδιακών προβλημάτων. Δημοσιεύματα μάλιστα ισχυρίζονταν ότι η ασθένεια του Εφραίμ ήταν απόρροια των πιέσεων που δέχτηκε από το Φανάρι προκειμένου να δώσει το «παρών» στην ενθρόνιση. Πάντως στο Αγιον Ορος το θέμα της Ουκρανίας εξακολουθεί να διχάζει. Ο μητροπολίτης Οδησσού της Εκκλησίας της Ουκρανίας Παύλος πραγματοποιεί επίσκεψη στο Ορος, όμως κάποιες μονές, σύμφωνα με πληροφορίες, όπως η Αγίου Παντελεήμονος και η Δοχειαρίου, δεν τον δέχτηκαν.