Η αλλεργία του ΣΥΡΙΖΑ στους θεσμούς

Φεβρουάριος 2013. Ο ΣΥΡΙΖΑ, το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης τότε, ίδρυσε μια επιτροπή «για τις αλλαγές στο κράτος και το πολιτικό σύστημα», που αποτελούνταν από 31 γνωστά ονόματα από τον ακαδημαϊκό, κυρίως, χώρο, πολλοί εκ των οποίων πολιτεύτηκαν ή θήτευσαν σε υψηλόβαθμες θέσεις.

Στη συνεδρίαση της επιτροπής αυτής, ο Αλέξης Τσίπρας έκανε λόγο για «ανοιχτή κρίση της δημοκρατίας», εξηγώντας πως «η εξαιρετικά κρίσιμη περίοδος που διανύει η χώρα μάς επιβάλλει το καθήκον να ανοίξουμε με συντεταγμένο τρόπο και σε όλο το εύρος της μία μεγάλη συζήτηση για το πολιτικό και θεσμικό εποικοδόμημα». Χαρακτήρισε μάλιστα τον κυρίαρχο πολιτικό και θεσμικό λόγο ως «ένα κράμα ακροδεξιού δογματισμού, νεοφιλελεύθερου φανατισμού και θεσμικού αναλφαβητισμού».

Από τις εισηγήσεις των ειδικών ξεχώρισε αυτή του Γιώργου Κατρούγκαλου, του συνταγματολόγου – agent provocateur που είχε ήδη, τότε, ξεχωρίσει, με τις απόψεις του για την ύπαρξη μιας βίας πιο συμπαθούς και δικαιολογημένης από τις άλλες κ.λπ. Ο κ. Κατρούγκαλος υποστήριξε, λοιπόν, κάτι αρκετά τίμιο αν το δει κανείς ψύχραιμα κι εκ των υστέρων: ότι αφού τα πράγματα είναι όπως εμείς λέμε ότι είναι, τότε πρέπει η επόμενη Βουλή να είναι συντακτική. Να αλλάξει δηλαδή η κυβερνητική πλειοψηφία του ΣΥΡΙΖΑ τον καταστατικό χάρτη της χώρας κι αυτό γιατί, «η αναθεωρητική Βουλή είναι υποχρεωμένη να σεβαστεί τη διαδικασία αναθεώρησης που προβλέπει το ισχύον Σύνταγμα… διότι στη “συντεταγμένη” πολιτεία, όλες οι εξουσίες (άρα και η αναθεώρηση) “ασκούνται όπως ορίζει το Σύνταγμα”. Αντιθέτως, στη Συντακτική Βουλή, ο λαός ξαναγίνεται Κυρίαρχος και θέτει εξαρχής νέο Σύνταγμα, χωρίς καμιά νομική δέσμευση. Προφανώς αυτό συνιστά εξαιρετικό ιστορικό γεγονός που συμβαίνει μετά από μείζονες πολιτικές κρίσεις, συνήθως – αλλά όχι αναγκαστικά – μετά από επαναστάσεις ή πολέμους… Σε συνθήκες βαθιάς κρίσης όπως η σημερινή, το πώς θα χαρακτηριστεί η επόμενη Βουλή ένα κυρίως πράγμα σηματοδοτεί: τι χαρακτήρα θα έχει η έξοδος από την κρίση. Θα πρόκειται για τομή ή για συνέχεια;».

Αυτή δεν ήταν μια θέση προσωπική απλώς, είναι, μάλλον, η πλέον ειλικρινής ιδεολογικά και συγκροτημένη επεξήγηση της αντίληψης του ΣΥΡΙΖΑ για τους θεσμούς και τη δημοκρατία. Είναι οι θεσμοί κι η δημοκρατία «των άλλων» κι είναι το Σύνταγμα που είναι «των άλλων» και όχι του «Κυρίαρχου Λαού» με τον οποίο, βεβαίως βεβαίως, ταυτίζεται ο ΣΥΡΙΖΑ.

Η ιδέα συνάντησε κάποιες αντιρρήσεις οι οποίες «σκάλωναν» κυρίως στα παρεμπίπτοντα (ότι, π.χ., η Συντακτική Συνέλευση «γίνεται, δεν προαναγγέλλεται»). Και βέβαια δεν πραγματοποιήθηκε γιατί, καλή η επανάσταση, αλλά ο Τσίπρας δεν είναι Ντε Γκολ, η Ελλάδα δεν άλλαξε πολίτευμα και στην εποχή μας η κακή αστική δημοκρατία έχει περισσότερα θεσμικά αντίβαρα. Εξάλλου όλοι ξέρουμε ότι οι καλύτερες ανατροπές γίνονται από τα μέσα.

Το να εκπλήσσεται κανείς ακόμη με τις απόψεις που διατυπώνει ή μαρτυρά διά των πράξεων, το κυβερνών κόμμα, συνιστά δείγμα υπερβάλλουσας αισιοδοξίας. Από τις αλχημείες και τους σχεδιασμούς του πρώτου εξαμήνου του 2015 και την ταραχώδη σχέση με τη Δικαιοσύνη ώς το σήμερα και τη διαμόρφωση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας μετά την απόσχιση Καμμένου, ο ΣΥΡΙΖΑ μάς έχει αποδείξει ότι ελάχιστα συμπαθούν τους «θεσμικούς τύπους». Απλώς, ενίοτε, τους ανέχονται.