Μια ιστορία για την Αθανασία

Γεννήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1926. Η ακριβής ημερομηνία γεννήσεώς της καταχωρίστηκε τυχαία στην ταυτότητα – ο πατέρας της έλεγε πως εκείνες τις μέρες έκαιγαν τις καλαμιές. Της έδωσαν ένα όνομα βαρύ: Αθανασία. Πίστεψε λοιπόν ότι ήταν αθάνατη και η πίστη αυτή ενδυναμωνόταν όταν έκανε περιπάτους στα χωράφια με τα καπνά, δοξάζοντας μιαν ακόμη ευλογημένη αυγή. Περιμάζευε άτυχα αγρίμια και τα κουβαλούσε στο σπίτι. Γατιά, σκυλιά, μια φορά βρήκε ένα λαγουδάκι και το μεγάλωσε, το ζωάκι μεταμορφώθηκε σε ήμερο κουνέλι. Μια Πέμπτη το έχασε, έφαγε τον κόσμο να το βρει, της το σέρβιραν την Κυριακή στο πιάτο και τότε, για πρώτη φορά, η Αθανασία άρχισε να αμφιβάλλει για την αλήθεια του ονόματός της.

Ηταν η μεγάλη αδυναμία του πατέρα της, την αγαπούσε δέκα φορές περισσότερο από τα άλλα έξι του παιδιά. «Η Θανασά’μ θα μορφωθεί» έλεγε ο Δημήτρης ο Μυλωνάς όποτε την έβλεπε σκυμμένη πάνω στα βιβλία, ενώ οι αδερφές της έβαζαν κρυφά κοκκινάδι στα μάγουλα. Αυτή τον λάτρευε, τον είχε τοποθετήσει δίπλα στον Θεό που πίστευε βαθιά, καμιά φορά ο Θεός της είχε τη μορφή του πατέρα της. Στην Κατοχή τον περίμενε να γυρίσει από τον μύλο και του έφερνε ένα καραφάκι ούζο να το πιει πριν πλαγιάσει. Ο Δημήτρης ύψωνε το ποτήρι στην υγειά της και μετά έκαιγε τα βερεσέδια των συγχωριανών του στη φωτιά.

Οταν ήρθαν οι Γερμανοί στο χωριό και έβαλαν τους άντρες στη σειρά, αυτή πήγε και στάθηκε μπροστά του, «εμένα να πάρετε», είπε, «όχι τον πατέρα». Κάποιος τη χτύπησε και την έριξε κάτω, αλλά ο Δημήτρης σώθηκε. Η Αθανασία είδε πολλά τότε και λίγο αργότερα στον Εμφύλιο. Ομαδικούς τάφους, σπίτια και στάβλους με ζώα να καίγονται, άντρες να ξεκοιλιάζουν εγκύους. Μετά προσευχόταν και οι εικόνες του αίματος δεν την επισκέπτονταν τις νύχτες.

Τα καλοκαίρια σηκωνόταν στις δύο το πρωί και πήγαινε με τ’ αδέρφια της στα καπνοχώραφα. Εκοβε με προσοχή τα κολλώδη φύλλα και τα νύχια της γέμιζαν πίσσα. Οι αδερφές της έπλεναν μετά τα χέρια τους με νέφτι γκρινιάζοντας, αυτή άφηνε τα μαύρα σημάδια ανέπαφα γιατί κάτι τέτοιοι λεκέδες την άφηναν αδιάφορη. Πήγε στη Θεσσαλονίκη με δυο τσίτινα φουστάνια και έδωσε εξετάσεις στην Παιδαγωγική Ακαδημία. Δεν τα πήγε πολύ καλά, αλλά έπρεπε να πει κι ένα τραγούδι, ήταν υποχρεωτικό. Η Αθανασία τραγούδησε τη «Λαφίνα». «Ολα τα ελάφια βόσκουνε κι όλα δροσολογιούνται / Μόν’ μια λαφίνα ταπεινή δεν πάει κοντά με τ’ άλλα». Οι άνθρωποι της επιτροπής ταράχτηκαν, δύο απ’ αυτούς έβαλαν τα κλάματα. Σπούδασε και έγινε δασκάλα.

Διορίστηκε στο Πλατανοχώρι της Χαλκιδικής, το χνώτο της φαινόταν μέσα στις αίθουσες τον χειμώνα. Τα παιδιά στριμώχνονταν κοντά της και την παρακαλούσαν να τους μάθει τραγούδια, τα Χριστούγεννα τους χάριζε γυαλιστερά χαρτόνια για να φτιάξουν αστέρια και έλατα. Επειτα γύριζε στο σπίτι, έπαιρνε τη γάτα της αγκαλιά κι ένα βιβλίο. Στο τραπεζάκι δίπλα στο κρεβάτι της έλαμπαν μέσα σ’ ένα ποτήρι τα αγριολούλουδα. Στα τριάντα της τη ζήτησε σε γάμο ένας δάσκαλος. Ηταν όμορφος και οι αδερφές της έσκασαν από τη ζήλεια τους. «Δεν τον θέλω, πατέρα, δεν τον θέλω» έκλαιγε η Αθανασία και ο Δημήτρης απαντούσε ήσυχα: «Μην τον πάρεις, παιδί μου». Και όμως τον παντρεύτηκε, ούτε που κατάλαβε πώς έγινε, πώς βρέθηκε στην εκκλησία με τα άνθη της πορτοκαλιάς στα λαμπερά μαλλιά της.

Γέννησε δύο παιδιά, αλλά δεν γελούσε πια, το κομοδίνο δίπλα στο κρεβάτι δεν είχε ποτήρι με λουλούδια, δεν αγόραζε βιβλία, ετοίμαζε μόνο τα μαθήματα της επόμενης μέρας. Οταν γέννησε το πρώτο της παιδί, το έβαζε σε μια ψάθινη κούνια, το ακουμπούσε πάνω στην έδρα και σήκωνε ψηλά τις καρτέλες που έγραφαν «Δέντρο», «Μολύβι», «Καράβι», εξηγώντας τη σημασία των λέξεων πάνω από τα κλάματα του παιδιού. Αλλά δεν φοβόταν ακόμα. Οταν έπλενε τα πιάτα στην κουζίνα, άρχιζε μερικές φορές να τραγουδάει τη «Λαφίνα» σιγανά, όμως το σπίτι ήταν μικρό και η φωνή της ακουγόταν παντού. Τα παιδιά της δεν άντεχαν, την ικέτευαν να σταματήσει αυτό το μοιρολόι – έτσι τους φαινόταν.

Ο πατέρας της πέθανε, όμως εκείνη εξακολουθούσε να ονομάζεται Αθανασία. Μεγάλωνε και γινόταν όλο και πιο σιωπηλή. Εψαχνε κάτι που είχε χάσει και δεν ήξερε τι ήταν αυτό. Τα καλοκαίρια πήγαιναν στη θάλασσα κι εκεί για δύο μήνες ξανάβρισκε λίγο την παλιά της εκστατική χαρά, στριφογύριζε στα χωράφια με τις ελιές και τις νύχτες άκουγε τα κύματα να υμνούν την Αθανασία. Τέλη Αυγούστου, όμως, ξαναγύριζαν στην πόλη και πάλι προσπαθούσε να θυμηθεί πώς βρέθηκε εκεί. Μια μέρα σηκώθηκε και έφυγε από το σπίτι, στριφογύριζε δύο μέρες στην άχαρη πόλη, αλλά ξαναγύρισε γιατί τα παιδιά της την έλεγαν μαμά και όχι Αθανασία.

Πήγαινε κάθε βράδυ στον εσπερινό κι αυτό της θύμιζε λιγάκι την εποχή που οι μέρες ξημέρωναν μέσα σ’ ένα φως σαιξπηρικό. Η μάνα της πέθανε την ίδια μέρα με τη γάτα της κι αυτή έκλαιγε για τη γάτα, ανακουφισμένη που δεν υπήρχε λόγος να δίνει εξηγήσεις για το πένθος της. Αρχισε να παραμιλάει τις νύχτες, ενοχλούσε τον άντρα της που αποφάσισε να κοιμάται στο σαλόνι – αυτό την ηρέμησε λίγο. Τα παιδιά της την πήγαν με το ζόρι στον γιατρό, έμαθε ότι είχε μαρμαρυγή, αλλά παρέμεινε αδιάφορη. Πέθανε από έμφραγμα στα εξήντα τρία της. Η Αθανασία πέθανε όπως γεννήθηκε. Κάηκε σαν καλαμιά.