Ευκαιρία για μερικές ακόμη ιστορικές «τακτοποιήσεις»;

Η επερχόμενη επίσκεψη του έλληνα Πρωθυπουργού στην Τουρκία προκαλεί σοβαρές ανησυχίες ως προς το περιεχόμενο των συνομιλιών, καθώς φαίνεται ότι δεν υπάρχει δομημένη, δεσμευτική ατζέντα για τα θέματα κοινού ενδιαφέροντος που θα συζητήσουν οι δύο ηγέτες. Τα θέματα αιχμής που απασχολούν τις δύο πλευρές, όπως «Γαλάζια πατρίδα», υφαλοκρηπίδα, ΑΟΖ, «γκρίζες ζώνες», ερμηνεία Δικαίου της Θάλασσας, αλλά και κατ’ εξοχήν ο χειρισμός ζητημάτων για την περιοχή της Θράκης, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή με βάση το εθνικό συμφέρον προς όφελος ολόκληρου του ελληνικού λαού και όχι σύμφωνα με αρτηριοσκληρωτικές αντιλήψεις επιζήμιες για την Ελλάδα.

Ειδικά για την περιοχή της Θράκης πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη το γεγονός ότι αποτελεί πάγια αρχή της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής η αντιμετώπιση της μουσουλμανικής μειονότητας ως αποκλειστικά τουρκικής, παραβλέποντας επιδεικτικά τη μικρότερη αλλά σε καμία περίπτωση αμελητέα παρουσία Πομάκων και Ρομά μουσουλμάνων. Το αξίωμα αυτό προκαλεί σειρά συνεπειών με κύριο χαρακτηριστικό τη διεκδίκηση όλο και περισσότερων δικαιωμάτων από την πλευρά της Τουρκίας.

Για παράδειγμα, είναι πολύ έντονη η αναθεωρητική προσπάθεια της Τουρκίας διαχρονικά για επαναδιαπραγμάτευση της Συνθήκης της Λωζάννης. Μια κύρια στόχευση της τουρκικής πλευράς είναι ο αποχαρακτηρισμός της μουσουλμανικής μειονότητας ως θρησκευτικής και η ανάδειξή της ως τουρκικής, με απώτερο στόχο την εκδήλωση σοβαρών αλυτρωτικών διαθέσεων. Σε αυτό το πλαίσιο δεν είναι άγνωστες οι διεκδικήσεις συγκεκριμένων ατόμων και ομάδων για την προσάρτηση της Θράκης στη μητέρα πατρίδα, την Τουρκία. Εξίσου έντονες και προκλητικές είναι οι ενέργειες για την αυτονόμησή της με τη δημιουργία της «Ανεξάρτητης Δυτικής Θράκης», η σημαία της οποίας προβάλλεται με κάθε ευκαιρία από συγκεκριμένους κύκλους.

Στην ίδια συνάφεια εντάσσονται και οι αντίστοιχες προσπάθειες στον χώρο της εκπαίδευσης, με σκοπό αυτή τη φορά τον πλήρη εκτουρκισμό της μειονοτικής εκπαίδευσης. Κατά την αντίληψη λίγων αλλά πολύ δραστήριων μελών της μειονότητας με σαφή προσανατολισμό στις δράσεις τους, η παιδεία είναι αυτή που μπορεί να ενισχύσει και να διαμορφώσει την τουρκική συνείδηση και

ταυτότητα των νέων ανθρώπων στην περιοχή της Δυτικής Θράκης. Την ίδια στόχευση εξυπηρετεί και η υπερδραστήρια «Ενωση Τούρκων Δασκάλων Δυτικής Θράκης» διεκδικώντας τα δικαιώματα της «τουρκικής» μειονότητας στην εκπαίδευση (επιλογή διδακτικού προσωπικού, μειονοτικά νηπιαγωγεία κ.λπ.).

Ωστόσο, η σημαντικότερη, κατά τη γνώμη μας, πάγια επιδίωξη της Τουρκίας είναι η αλλαγή του καθεστώτος επιλογής και διορισμού των μουφτήδων. Η μόνιμη διεκδίκηση είναι η «εκλογή» του μουφτή από ευρεία λαϊκή βάση και όχι ο διορισμός του από την ελληνική Διοίκηση. Αυτομάτως, όμως, μια τέτοια εξέλιξη θα νομιμοποιούσε τον μουσουλμάνο θρησκευτικό λειτουργό και ιεροδίκη (μουφτής) ως πολιτικό ηγέτη και εκφραστή συγκεκριμένων συμφερόντων και επιδιώξεων.

Αντίθετα, η πάγια θέση της ελληνικής Πολιτείας είναι ότι ο μουφτής δεν εκλέγεται, επειδή έχει και δικαιοδοτικές αρμοδιότητες στο οικογενειακό δίκαιο. Επομένως, διορίζεται όπως ο τακτικός δικαστής στην ελληνική επικράτεια, ενώ και στην ίδια την Τουρκία είναι δημόσιος υπάλληλος διορισμένος από τους νομάρχες. Οποιαδήποτε αλλαγή, λοιπόν, στον τρόπο ανάδειξης του μουφτή θα είχε ολέθριες συνέπειες, καθώς θα νοηματοδοτούσε δυσάρεστες, πολυεπίπεδες εξελίξεις στην περιοχή της Θράκης και σοβαρή ζημία τόσο στα εθνικά συμφέροντα όσο και στη μουσουλμανική μειονότητα.

Για τους παραπάνω λόγους ελπίζουμε ότι ο έλληνας Πρωθυπουργός και αρμόδιος υπουργός Εξωτερικών έχει στη διάθεσή του δομημένη υποστηρικτική ομάδα που εργάζεται και προετοιμάζει την ατζέντα, το υλικό και την επιχειρηματολογία για τέτοιου είδους θέματα σε συναντήσεις κορυφής. Ευχόμαστε, λοιπόν, να μην αρχίσουν βεβιασμένες και ατεκμηρίωτες συζητήσεις για τη μουσουλμανική μειονότητα, κυρίως όμως να μη γίνει αντικείμενο διαπραγμάτευσης ο τρόπος ανάδειξης του μουφτή στο πλαίσιο της «τακτοποίησης» διαφόρων ιστορικών εκκρεμοτήτων από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης.

Ο Μιχάλης Μαριόρας είναι επίκουρος καθηγητής Ιστορίας Θρησκευμάτων στο Τμήμα Θεολογίας του ΕΚΠΑ