Η απειλή μιας ύφεσης στην ευρωζώνη

Η ευρωζώνη ενδέχεται να βυθιστεί σε νέα ύφεση μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους, ενδεχομένως με πολύ άσχημες πολιτικές συνέπειες. Οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις δεν πρέπει να αντιμετωπίσουν μόνο την κυκλική επιβράδυνση αλλά και τα μακροπρόθεσμα διαρθρωτικά οικονομικά προβλήματα της ηπείρου.

Μια επιβράδυνση στην Ευρώπη μπορεί να έχει δυσάρεστες πολιτικές συνέπειες, πέραν του οικονομικού κόστους. Ενώπιον αυτής της επιδείνωσης των προοπτικών, οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής της ευρωζώνης θα πρέπει να κάνουν στους εαυτούς τους τρεις ερωτήσεις. Πρώτον, αν η επιβράδυνση της ευρωζώνης είναι προσωρινή ή αρκετά έντονη ώστε να οδηγήσει σε πιθανή ύφεση. Δεύτερον, τι είδους ύφεση μπορεί να συμβεί και τι μπορεί να γίνει για να αντιμετωπιστεί. Και τρίτον, τι πρέπει να κάνει η Ευρώπη για τα μακροπρόθεσμα διαρθρωτικά οικονομικά προβλήματά της.

Εάν επιβεβαιωθεί η ροή των κακών ειδήσεων – και η παγκόσμια επιβράδυνση, η πολιτική αβεβαιότητα και οι εμπορικές διαμάχες δείχνουν ότι έτσι θα γίνει – τότε η ευρωζώνη μπορεί να πέσει σε νέα ύφεση έως τα τέλη του 2019, μόλις πέντε χρόνια μετά την προηγούμενη.

Δεδομένων των αυξημένων κινδύνων, οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής θα πρέπει να αποφύγουν τα λάθη του 2009. Τότε οι κυβερνήσεις της ευρωζώνης εφάρμοσαν δημοσιονομική προσαρμογή εν μέσω της χειρότερης ύφεσης από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Δυστυχώς, η ευρωζώνη εξακολουθεί να στερείται μιας κοινής δημοσιονομικής πολιτικής. Παρ’ όλα αυτά, με επαρκή πολιτική βούληση, τα μέλη της θα πρέπει να είναι σε θέση να απαντούν, ακόμη και εντός των περιορισμών των υφιστάμενων κανόνων.

Η Ευρώπη χρειάζεται αναμόρφωση. Ειδικότερα, χρειάζεται ένα πρόγραμμα ιδεών για την έρευνα και την ανάπτυξη, την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη, που θα μπορούσε να προσελκύσει μεγάλο μέρος του πληθυσμού σε όλες τις χώρες-μέλη.

Οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέχουν λιγότερο από τέσσερις μήνες. Οι φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις πρέπει να προωθήσουν μια συντονισμένη προσπάθεια για την αντιμετώπιση της κυκλικής επιβράδυνσης και για την αντιμετώπιση των μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών προβλημάτων. Εάν αποτύχουν, η προοπτική ενός Κοινοβουλίου που κυριαρχείται από λαϊκιστές θα γίνει πραγματικότητα. Και αυτό θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την απαρχή μιας αργής διαδικασίας ευρωπαϊκής αποσύνθεσης.

Η Λουκρίζια Ράιχλιν είναι καθηγήτρια Οικονομικών
στη London Business School και πρώην διευθύντρια
Ερευνών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας