Βάζουν φρένο στις αυξήσεις επιτοκίων

Μπροστά σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις των τελευταίων ετών βρίσκονται ορισμένες από τις μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες του κόσμου. Η επιβράδυνση των ρυθμών ανάπτυξης της οικονομίας σε Ευρώπη, Αμερική και Ασία φαίνεται ότι ανατρέπει προσεκτικούς σχεδιασμούς για πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, οι οποίοι είχαν γίνει μέσα στο 2018 όταν οι συνθήκες φαίνονταν πιο ευοίωνες.

Τις τελευταίες ημέρες κορυφαία στελέχη κεντρικών τραπεζών έχουν αρχίσει να περνούν το μήνυμα ότι δεδομένων των νέων εξελίξεων μπορεί να γίνουν κάποιες ρυθμίσεις στους ρυθμούς προσαρμογής σε μια αυστηρότερη νομισματική πολιτική.

Το ισχυρότερο σήμα το έχει στείλει μέχρι τώρα ο επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) Τζερόμ Πάουελ. Την προηγούμενη Τετάρτη ο Πάουελ προανήγγειλε ότι δεδομένων των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η αμερικανική οικονομία, η κεντρική τράπεζα θα σταματήσει προς το παρόν τουλάχιστον τις αυξήσεις των επιτοκίων τις οποίες έχει αρχίσει εδώ και μερικά χρόνια. Η Fed προχωρά στην κίνηση αυτή για να κερδίσει χρόνο ώστε να εκτιμήσει καλύτερα το πώς τα οικονομικά προβλήματα σε διάφορα μέρη του κόσμου μπορεί να πλήξουν την αμερικανική οικονομία. Σε δηλώσεις του μετά τις ανακοινώσεις για τα επιτόκια ο Πάουελ ανέφερε: «Πιστεύουμε πως αυτοί (…) οι κίνδυνοι θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν για αρκετό χρονικό διάστημα».

H EKT. Ανησυχία όμως υπάρχει και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Πριν από λίγες μόνο ημέρες ο επικεφαλής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι χτύπησε προσεκτικά το καμπανάκι λέγοντας ότι οι προκλήσεις εξακολουθούν να υφίστανται και πως η Κεντρική Τράπεζα είναι έτοιμη να παρέμβει εάν χρειαστεί. Η ΕΚΤ μόλις έχει ολοκληρώσει το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης που περιελάμβανε μεταξύ άλλων τις νέες αγορές κρατικών ομολόγων. Στον σχεδιασμό της τράπεζας ήταν επίσης να εξετάσει μετά το καλοκαίρι να προχωρήσει στην πρώτη αύξηση επιτοκίων του ευρώ για την τελευταία δεκαετία. Μετά τα πρόσφατα ανησυχητικά στοιχεία όμως που δείχνουν επιβράδυνση της ανάπτυξης σε ευρωζώνη και ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Γερμανία και η Ιταλία, η ΕΚΤ έχει αρχίσει ξανά να ανησυχεί. Ετσι ο Ντράγκι ούτε λίγο ούτε πολύ ανέφερε την προηγούμενη Δευτέρα ότι μπορεί να ξεκινήσει ξανά το χωρίς προηγούμενο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης «εάν τα πράγματα πάνε πολύ άσχημα», όπως είπε. Κάτι τέτοιο πάντως δεν αναμένεται να γίνει άμεσα, μάλλον όχι μέσα στο 2019, όπως έσπευσε να προσθέσει ο ίδιος. Η παρέμβαση αυτή όμως δείχνει ότι υπάρχει ανησυχία στους κόλπους της ΕΚΤ.

Πολλοί στις αγορές εκτιμούν πλέον ότι η ΕΚΤ δεν θα ακολουθήσει πιο περιοριστική νομισματική πολιτική πριν να φύγει και το 2019. Θεωρούν μάλιστα ότι το μικρό παραθυράκι που είχε δημιουργηθεί για μια αύξηση των επιτοκίων φέτος μπορεί να έχει πλέον κλείσει. Η ΕΚΤ εκτός από το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης έχει μειώσει σε μηδενικά και τα επιτόκια δανεισμού σε ευρώ. Επίσης χρεώνει 0,4% στις εμπορικές τράπεζες για να φυλά τα χρήματά τους. Αυτό γίνεται για να δίνει κίνητρο στις εμπορικές τράπεζες να διοχετεύουν περισσότερο χρήμα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις τονώνοντας τη ρευστότητα στην αγορά.

ΟΙ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ. Από μια πιο αυστηρή νομισματική πολιτική φαίνεται επίσης ότι απομακρύνονται και άλλες κεντρικές τράπεζες. Η Κεντρική Τράπεζα του Καναδά έχει αποφασίσει να βάλει φρένο σε νέες αυξήσεις επιτοκίων επικαλούμενη προβλήματα στην αγορά των ακινήτων και υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου που συμπαρασύρουν προς τα κάτω τον πληθωρισμό. Η Τράπεζα της Ιαπωνίας προχώρησε σε αναθεώρηση προς τα κάτω των προβλέψεων για την πορεία του πληθωρισμού. Με τον τρόπο αυτό ουσιαστικά δείχνει ότι δεν σκοπεύει άμεσα να τερματίσει το δικό της πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης ούτε να αυξήσει τα επιτόκια δανεισμού. Η Τράπεζα της Αγγλίας παρακολουθεί προσεκτικά τις εξελίξεις που σχετίζονται με την έξοδο της Βρετανίας από την Ευρωπαϊκή Ενωση. Η βρετανική οικονομία αναμένεται να αντιμετωπίσει πολλές προκλήσεις έτσι όπως εξελίσσονται οι διαπραγματεύσεις και η κεντρική τράπεζα θέλει να αφήσει όλα τα ενδεχόμενα ανοικτά. Επίσης κεντρικές τράπεζες στην Ασία τηρούν πλέον στάση αναμονής για να δουν τις εξελίξεις.