Παχυσαρκία και καρκίνος

Η επιδημιολογική έρευνα έχει καταδείξει ότι το 90% των καρκίνων δεν είναι κληρονομούμενοι. Διάφοροι παράγοντες κινδύνου έχουν ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση αυτών των νεοπλασιών, με κυριότερο την ηλικία. Υπάρχουν όμως και τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής, με περισσότερο γνωστό το κάπνισμα.

Η αλλαγή όμως του τρόπου ζωής στον δυτικό κόσμο έχει αναδείξει έναν επιπλέον παράγοντα κινδύνου που σχετίζεται με την εμφάνιση καρκίνου: την παχυσαρκία. Ανασκόπηση πλέον των 1.000 επιδημιολογικών μελετών που δημοσιεύθηκε το 2016 κατέδειξε ότι το αυξημένο σωματικό βάρος ή η παχυσαρκία αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης τουλάχιστον 13 τύπων καρκίνου. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι καρκίνοι του οισοφάγου, του στομάχου, του παχέος εντέρου, του ήπατος, του παγκρέατος, του νεφρού, των ωοθηκών, του θυρεοειδούς, του μαστού αλλά και το πολλαπλούν μυέλωμα. Τα νεοπλάσματα αυτά αντιστοιχούν στο 20% όλων των διαγνώσεων καρκίνου, καθιστώντας το αυξημένο σωματικό βάρος τον δεύτερο σημαντικότερο τροποποιήσιμο παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση καρκίνου μετά μόνο από το κάπνισμα που σχετίζεται με το 40% των νεοπλασιών που διαγιγνώσκονται στον δυτικό κόσμο.

Οι ορμονικοί και μεταβολικοί μηχανισμοί που σχετίζουν την παχυσαρκία με τον καρκίνο δεν είναι επακριβώς γνωστοί. Παράγοντες που πιθανώς να εμπλέκονται είναι οι αδιποκίνες που εκκρίνονται από τα λιποκύτταρα, τα αυξημένα επίπεδα του αυξητικού παράγοντα IGF1 και η κατάσταση χρόνιας φλεγμονής που επάγεται από τα λιποκύτταρα στην παχυσαρκία και επηρεάζει μονοπάτια που εμπλέκονται στην καρκινογένεση.

Καθώς το ποσοστό του πληθυσμού με αυξημένο σωματικό βάρος αυξάνεται διαρκώς, ο αριθμός των νέων διαγνώσεων καρκίνου που σχετίζονται με την επιδημία της παχυσαρκίας αναμένεται ότι θα αυξηθεί ανάλογα. Πολύ πρόσφατα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό JAMA επιδημιολογική μελέτη που διενεργήθηκε στον αμερικανικό πληθυσμό και κατέδειξε ότι το 10% των νεοπλασιών σε γυναίκες άνω των 30 ετών και το 5% στους άντρες της ίδιας ηλικίας σχετίζονται άμεσα με το αυξημένο σωματικό βάρος. Στο πλαίσιο αυτό, η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία έχει ανακοινώσει προληπτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν στον πληθυσμό με σκοπό να μειωθεί το ποσοστό των παχύσαρκων ατόμων, αλλά και μέτρα πρώιμης διάγνωσης της παχυσαρκίας μεταξύ των παιδιών, που αποτελούν και τον πλέον ευαίσθητο πληθυσμό.

Η παχυσαρκία όμως αποτελεί πρόβλημα και για τους ασθενείς που έχουν ήδη διαγνωσθεί με καρκίνο. Οι παχύσαρκοι ασθενείς έχουν αυξημένο ποσοστό επιπλοκών σε χειρουργικές επεμβάσεις και στη χορήγηση συστηματικής αντινεοπλασματικής θεραπείας.