Μια κάθαρση για το καλοκαίρι θέλω κι εγώ

Κάποτε σιχτίριζα τα άρθρα τα, και καλά, εμψυχωτικο-ξεσηκωτικά, ενίοτε κάπως διαφημιστικά, τύπου «τι να κάνετε τον Αύγουστο στην Αθήνα», «τι όμορφη η πόλη τον Αύγουστο», «πού να πάτε στο κέντρο ώστε να μην περπατάτε τραγουδώντας Βασίλη Παπακωνσταντίνου, το “άδεια η πόλη, πού πήγαν όλοι”, και σας κοιτάνε περίεργα» (όχι εγώ, μια φίλη μου). Τα έβλεπα και το έπαιζα πολύ κουλ για τέτοιες ανησυχίες, ενώ κατά βάθος ήθελα να τα σκίσω σε χίλια κομματάκια με τα δόντια.

Εδώ και χρόνια νόμιζα ότι μισώ το καλοκαίρι και το μόνο που αγαπώ σε αυτό είναι οι μέρες της τεμπελιάς με τους φίλους μου – βασικά, ούτε καν την τεμπελιά, τους φίλους μου. Ανέπτυσσα μάλιστα διάφορες απολύτως νευρωτικές θεωρίες για το ελληνικό kalokeraki που βγάζει τον χειρότερο εαυτό μας, με τις οποίες του χρέωνα ακόμη και το Μνημόνιο.

Νόμιζα ότι μισώ το καλοκαίρι. Μόνο φέτος μισώ πραγματικά το καλοκαίρι, με λύσσα, και δεν θέλω να μασήσω λάιφσταϊλ άρθρα, μόνο καμιά φορά σκέφτομαι να δαγκώσω δυνατά το δάχτυλό μου μέχρι να πονέσει, μπας και μου αποσπάσει το μυαλό από τις άλλες σκέψεις.

Θέλω να τελειώσει αυτό το καλοκαίρι και να πάει στο διάολο και δεν έχω αποφασίσει αν θα το ξεχάσουμε, αν πρέπει να το ξεχάσουμε ή αν δεν πρέπει ποτέ να σβηστεί από τη μνήμη.

Εφτασα να βλέπω Καμμένους και Πολάκηδες και να αναπολώ την εποχή που ξεχύνονταν οι ρεπόρτερ στις παραλίες και αποκάλυπταν πόσο κάνει η ξαπλώστρα και το τοστ και γκρίνιαζα που δεν έχω θέματα να γράψω και να παίξω στο ραδιόφωνο και δεν έπεφτα κάθε βράδυ για ύπνο έχοντας στον νου μου μόνο μαυρίλα και πηχτή κυβερνητική βλακεία και παρέα αυτά τα καινούργια μεταλλαγμένα κουνούπια που με τσιμπάνε με μίσος, λες κι έχουμε προηγούμενα. Και τελικά δεν κοιμάμαι.

Αυτό το άρθρο κανονικά θα έπρεπε να τιτλοφορείται «πώς να πενθήσετε στην Αθήνα τον Αύγουστο», αλλά δεν θα γέμιζε σελίδα, το πολύ πολύ τρεις γραμμές, ίσα για να βρω έναν εύσχημο τρόπο για να γράψω πως το καλύτερο είναι να δεχτείς ότι θα είναι χάλια, τον οποίο δεν βρίσκω, οπότε το γράφω έτσι για να μη σας κοροϊδεύω.

Με πειράζει που δεν έχουμε γράψει κάπου ακόμη όλα τα ονόματα των νεκρών. Τις πρώτες μέρες που έχασα τον φίλο μου τον Χρήστο είχα τόσο θυμό και πόνο που δεν ήθελα κανένας να μιλάει γι’ αυτόν, μόνο όσοι τον αγαπούσαν πραγματικά. Καιρό μετά άρχισα να νιώθω πως σε όλους τους νεκρούς τούς πρέπει ένα μνημόσυνο. Κάποια πένθη είναι συλλογικά, όπως αυτά των πολέμων ή των καταστροφών. Το να μη μιλάς γι’ αυτούς που έφυγαν, το να μην τους συζητάς, να μην τους αναγνωρίζεις έναν προς έναν κι όλους μαζί είναι σαν να τους σβήνεις από τη μνήμη. Στις περισσότερες κοινωνίες οι νεκροί που δεν μνημονεύονταν ονομαστικά και συλλογικά ήταν αυτοί για τους οποίους ντρέπονταν, ήταν τα μιάσματα.

Διαβάζω κάποιους να ζητάνε ή να απαιτούν σιωπή. Να σωπάσει ο υπουργός, να σωπάσει ο δημοσιογράφος, να σωπάσουν οι πολίτες. Νομίζω ότι όσοι το ζητάτε καλοπροαίρετα έχετε άδικο κι όσοι το ζητάτε πονηρά είτε είστε φτηνοί είτε ξέρετε πως η ασέβεια στον θάνατο που δείχνουν κάποιοι είναι ασυγχώρητη. Στα αγγλικά υπάρχει αυτή η ωραία λέξη, το «closure». Ενας επίλογος σε μια ιστορία που δεν αφήνει ερωτηματικά, μόνο συμπεράσματα. Κάθαρση. Κάθε θάνατος, κάθε πένθος, απαιτεί κάθαρση. Αν αυτή δεν έρθει ποτέ, το πένθος παρατείνεται αργά και σταθερά ώσπου να γίνει βάσανο που σε καταπίνει ή που κρύβεται κάπου μέσα σου καλά και εμφανίζεται για να σε αποτελειώσει σε κάθε στιγμή αδυναμίας. Κάθε κοινωνία και κάθε άνθρωπος το κάνουν αλλιώς. Αλλοι γράφουν νεκρολογίες, άλλοι τραγουδάνε μοιρολόγια, άλλοι φοράνε μαύρα κι άλλοι λευκά, άλλοι στρώνουν τραπέζια με φαγητά κι άλλοι ψήνουν πικρό καφέ.

Νόμιζα ότι μισούσα το καλοκαίρι. Αυτό το καλοκαίρι μισώ που δεν μυρίζει καρύδα και σιτρονέλα, μυρίζει θανατίλα και βλακεία και αήθεια. Που κάθομαι να γράφω όλα αυτά έτσι αυτόματα, όπως τα σκέφτομαι, μισώ που αυτά σκέφτομαι δηλαδή, αντί να μισώ τα άρθρα για την Αθήνα τον Αύγουστο και τα τραγούδια για το καλοκαίρι. Βασικά θέλω να πάει στο διάολο και να μην ξεχαστεί ποτέ. Αυτό θέλω.

Η ενοχοποίηση των νεκρών, το μέτρημα «με το ζύγι», η αποσιώπησή τους, αυτά που ζούμε αυτό το σιχαμένο κατακαλόκαιρο δεν είναι μόνο απάνθρωπα με την έννοια της κτηνώδους σκληρότητας. Είναι εντελώς εκτός του πολιτισμού των ανθρώπων. Και τρέμω μην εθιστούμε
και πάψει η ύπαρξη όλων να έχει νόημα και τότε τι;