Υπο παρακολούθηση η Aγκυρα από την ΕΕ μέχρι τον Ιούνιο

Παρασκηνιακές διαβουλεύσεις, πιέσεις και συμμαχίες είτε για αυστηρά είτε για πιο «μαλακά» μηνύματα προς την Αγκυρα καταγράφηκαν για το περιεχόμενο της κοινής δήλωσης των «27» σε ό,τι αφορά την Ανατολική Μεσόγειο και τις ευρωτουρκικές σχέσεις, πριν και κατά τη διάρκεια της χθεσινής τηλεδιάσκεψης κορυφής, η οποία αποτέλεσε ορόσημο και τη νέα εποχή στις σχέσεις Ευρώπης και ΗΠΑ λόγω της παρέμβασης του αμερικανού προέδρου Τζο Μπάιντεν. Κυβερνητικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι υπήρξαν διαδοχικές, σημαντικές αλλαγές στις διατυπώσεις με διαπραγμάτευση και σε επίπεδο ηγετών. Για την ακρίβεια, χρειάστηκαν τρία προσχέδια μέχρι να κλειδώσει συμφωνία για την τελική δήλωση 11 παραγράφων, οι οποίες αφήνουν ικανοποιημένη την Αθήνα, όπως και τη Λευκωσία. Κυρίαρχη πεποίθηση στην κυβέρνηση είναι ότι αφενός έγινε ένα ακόμα ευρωπαϊκό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αφετέρου ότι «πέρασε» η ελληνοκυπριακή διεκδίκηση να αντανακλάται ξεκάθαρα η – «ισορροπημένη», κατά το Μαξίμου – έκθεση του ύπατου εκπροσώπου Ζοζέπ Μπορέλ.    

ΤΟ ΤΕΛΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ. Οπως συμφώνησαν τελικά οι «27», η ΕΕ είναι έτοιμη να εμβαθύνει τη συνεργασία της με την Τουρκία με τρόπο «σταδιακό, αναλογικό και αντιστρέψιμο», κάτι που σηματοδοτεί ευθεία σύνδεση της θετικής ατζέντας με συγκεκριμένες υποχρεώσεις της Αγκυρας, όπως ζητούσαν επίμονα η Ελλάδα και η Κύπρος – θέση που κατά πληροφορίες στήριζε μεταξύ άλλων η Γαλλία. Περαιτέρω αποφάσεις παραπέμπονται για τον προσεχή Ιούνιο, ωστόσο κυβερνητικές πηγές σχολίαζαν ότι η Ευρώπη «δεν δίνει “λευκή επιταγή” στην Τουρκία» από τη στιγμή που γίνεται σαφές ότι τα θετικά μέτρα μπορεί να αναστραφούν σε περίπτωση νέων προκλήσεων και μονομερών ενεργειών. Σημαντικές κρίνονται επίσης οι προσθήκες-αναφορές στην κατάσταση στο εσωτερικό της Τουρκίας («το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα παραμένουν ζωτική ανησυχία» αναφέρεται) και στο Μεταναστευτικό, για το οποίο ζητείται εφαρμογή της κοινής δήλωσης ΕΕ – Τουρκίας «χωρίς διακρίσεις». Για το Κυπριακό, η Ευρώπη δεσμεύεται για ενεργό ρόλο στην υποστήριξη των διαπραγματεύσεων με διορισμό ειδικού εκπροσώπου στην Αποστολή Καλών Υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών. Διπλό μήνυμα λαμβάνει η Τουρκία για την τελωνειακή ένωση, καθώς πρώτα γίνεται ξεκάθαρη αναφορά στις «τρέχουσες δυσκολίες» και στην ανάγκη να διασφαλιστεί «η αποτελεσματική εφαρμογή της σε όλα τα κράτη-μέλη», δηλαδή και με την Κύπρο, και έπειτα υπάρχει το κάλεσμα προς το Συμβούλιο να εργαστεί προς την κατεύθυνση «εκσυγχρονισμού της», όπως είναι το κυρίαρχο αίτημα της Τουρκίας.    

Αυτή τη διττή προσέγγιση με θετικά αλλά και περιοριστικά μέτρα  – καρότο μαζί με μαστίγιο  δηλαδή – επεδίωκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τους συνεργάτες του. Εξάλλου και ο ίδιος μία ημέρα μετά την τηλεδιάσκεψη, αμέσως μετά τη συνάντησή του στο Μαξίμου με τον κύπριο πρόεδρο Νίκο Αναστασιάδη, επανέλαβε το μήνυμα ότι «η Τουρκία ή θα ακολουθήσει τον δρόμο του διεθνούς δικαίου και της προόδου των ευρωτουρκικών σχέσεων, κάτι στο οποίο όλοι προσβλέπουμε, ή αν επιλέξει, που το απευχόμαστε, να μείνει στον δρόμο της παραβατικότητας, αυτός αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε συνέπειες».   

Η «ΗΠΙΑ» ΜΕΡΚΕΛ. Αν και σε ό,τι αφορά την τήρηση του κράτους δικαίου στην Τουρκία πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες – ανάμεσά τους και το Βερολίνο, διά στόματος της Ανγκελα Μέρκελ – έσπευσαν σε αυστηρές τοποθετήσεις, διαφάνηκαν και πάλι χώρες που προέκριναν «χλιαρή» αντιμετώπιση της Αγκυρας με τη ζυγαριά πρωτίστως στο θετικό μήνυμα και λιγότερο στις προειδοποιήσεις. Είναι ενδεικτικές οι αναφορές της γερμανίδας καγκελαρίου στο Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο στην «καλή είδηση» ότι η Τουρκία έδειξε τους τελευταίους μήνες δείγμα αποκλιμάκωσης. «Μπήκε και πάλι σε διάλογο με την Ελλάδα και θα συνεχιστούν και οι συνομιλίες για το μέλλον της Κύπρου στο σχήμα 5+1 υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών» σημείωσε η Μέρκελ και έδειχνε προς αναζήτηση επιλογών για τη συνεργασία ΕΕ – Τουρκίας – θέση που ακολούθησαν και άλλες χώρες. Αντίθετα, ο αυστριακός καγκελάριος Σεμπάστιαν Κουρτς διαβεβαίωνε ότι θα συνεχίσει να υποστηρίζει τη διακοπή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, επιμένοντας στην ανάγκη για «συνεπή στάση» της Ευρώπης, ενώ επιφυλακτικός για τη συμπεριφορά της Αγκυρας εμφανίστηκε και ο Μπορέλ, μιλώντας για «εύθραυστη κατάσταση».