Το παρασκήνιο της ελληνικής επιστροφής

Διεργασίες υπό άκρα μυστικότητα εξελίχθηκαν για να κλειδώσει το πρώτο συμβολικό και ουσιαστικό βήμα της επιχείρησης «επιστροφή» της Αθήνας στη Λιβύη, δηλαδή η σημερινή επίσκεψη λίγων ωρών του Κυριάκου Μητσοτάκη για διά ζώσης συζητήσεις με τη μεταβατική ηγεσία μιας χώρας «διαγκωνισμού» συμφερόντων – γεωστρατηγικής σημασίας αλλά και επιχειρηματικών. Ο «πάγος» του τελευταίου διαστήματος ανάμεσα σε Αθήνα και Τρίπολη έσπασε με την τηλεφωνική επικοινωνία του Πρωθυπουργού με τον λίβυο ομόλογό του Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπέιμπα, κατά την οποία όχι μόνο εστάλη πρόσκληση για ελληνολιβυκές επαφές, αλλά συμφωνήθηκε ουσιαστικά η άμεση μετάβαση του Μητσοτάκη στη βορειοαφρικανική χώρα. Σε πλήρη κινητοποίηση είχαν βρεθεί όμως και άλλοι παράγοντες. Ανάμεσά τους, κατά πληροφορίες, και ο αμερικανικός, αφού με δεδομένο ότι η Λιβύη βρίσκεται πλέον ψηλά στην ατζέντα των ΗΠΑ φέρεται να υπήρξε και κομβική επικοινωνία Ουάσιγκτον – Τρίπολης, ενώ δεν θα πρέπει να παραγνωρίζονται και οι ενέργειες επιχειρηματικών κύκλων με συμφέροντα στη Λιβύη.  

Διπλωματικές πηγές σχολίαζαν με νόημα ότι ο Ντμπέιμπα θεωρείται πάνω από όλα επιχειρηματίας και επιπλέον ένα από τα πρόσωπα – κλειδιά στη λιβυκή κυβέρνηση είναι η υπουργός Εξωτερικών Νάιλα Μανγκούς που θεωρείται ότι διατηρεί διασυνδέσεις με την Ουάσιγκτον. Την ίδια στιγμή, μεγάλοι παίκτες της Ευρώπης, κυρίως η Ιταλία και η Γαλλία, «έτρεχαν» ήδη και συνεχίζουν τις δικές τους διαδικασίες διεκδίκησης ενεργού ρόλου στις εξελίξεις, με το βλέμμα αποκλειστικά στα συμφέροντά τους σε μια χώρα με μεγάλο – εκτός των άλλων – φυσικό πλούτο. Συνεπώς, εάν το ταξίδι Μητσοτάκη γίνεται με τις «ευλογίες» της Ουάσιγκτον, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι σε Ρώμη και Παρίσι ήταν εξίσου ένθερμοι. Σημειωτέον ότι ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας θα έχει κατ’ ιδίαν συζήτηση με τη Μανγκούς, ενώ ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα συναντηθεί και με τον  πρόεδρο της Λιβύης Μοχάμεντ Γιουνές Μένφι. Πρόκειται για τον άλλοτε πρεσβευτή που μετά την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου απέλασε η Αθήνα (όχι όμως και την οικογένειά του), με αποτέλεσμα να ταξιδεύει στη χώρα μας διατηρώντας επικοινωνία με την ελληνική πλευρά.    

ΤΟ ΚΕΝΟ ΗΠΑ ΚΑΙ ΕΕ. Είναι χαρακτηριστικό το σχόλιο διπλωματικών πηγών ότι τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ είχαν αφήσει ένα κενό στην περιοχή, με αποτέλεσμα να βρουν περιθώριο δράσης και αυξημένης επιρροής από «μη εποικοδομητικές» δυνάμεις. Σήμερα, δεδομένων και των τουρκικών επιδιώξεων και της δυσανάλογα μεγάλης επιρροής της Αγκυρας, ειδικά για την Ελλάδα (όπως και για την Ιταλία, με τον πρωθυπουργό Μάριο Ντράγκι να μεταβαίνει στη Λιβύη με διαφορά λίγων ωρών από τον Μητσοτάκη) είναι κομβικής σημασίας η ανάγκη οικοδόμησης νέων σχέσεων. Η Αθήνα έχει επιπλέον στην ατζέντα της και το θέμα του τουρκολιβυκού μνημονίου, που χαρακτηρίζεται ως άκυρο και ανυπόστατο και αναμένεται να θιγεί σήμερα στις ελληνολιβυκές διαβουλεύσεις. Κυρίαρχο ζητούμενο είναι να μεταφερθούν οι ελληνικές θέσεις με στόχο να μην υπάρξει στους προσεχείς μήνες αιφνιδιασμός της Αθήνας, που θα βάραινε εκ νέου το κλίμα, όπως μια κίνηση επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη σημερινή Βουλή των Αντιπροσώπων.  

Ταυτόχρονα στο ραντάρ της ελληνικής πλευράς, ως επιδιώξεις, είναι η ενίσχυση της συνεργασίας σε τομείς όπως η ενέργεια, οι κατασκευές και η ασφάλεια. «Προσβλέπουμε ότι η νέα αυτή σελίδα στις σχέσεις των δύο χωρών θα γραφτεί πάνω στη βάση των αρχών του Διεθνούς Δικαίου και της καλής πίστης» σημείωσε η κυβερνητική εκπρόσωπος Αριστοτελία Πελώνη, με την αιχμή ότι «είναι σημαντικό για τη Λιβύη να απαλλαγεί από βαρίδια που την τραβούν προς τα κάτω, όπως η παρουσία ξένων δυνάμεων και μισθοφόρων στο έδαφός της, αλλά και από κείμενα που είναι και ανυπόστατα και παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο». Η επίσκεψη Μητσοτάκη και Δένδια στην Τρίπολη θα επισφραγίσει και την επαναλειτουργία της ελληνικής πρεσβείας, ενώ προηγήθηκε σήμα ευρωπαϊκής στήριξης προς τη Λιβύη διά στόματος του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβούλιου Σαρλ Μισέλ που βρέθηκε στη χώρα, ζητώντας να αποχωρήσουν άμεσα «όλοι οι μισθοφόροι και ξένοι στρατιώτες».