Οι μικροί «εμφύλιοι»

Το μοντέλο της πρώτης περιόδου έχει προ πολλού χαθεί, παρασυρμένο εδώ και μήνες στην ορμή του δεύτερου πανδημικού κύματος. Εκείνο το σταθερό «ραντεβού των 18.00», κάθε Τρίτη, μπροστά στους τηλεοπτικούς δέκτες για την πληροφόρηση της εβδομάδας από έναν ειδικό της επιστήμης (τον Σωτήρη Τσιόδρα) και έναν ειδικό της Πολιτικής Προστασίας (τον Νίκο Χαρδαλιά), αντικαταστάθηκε από άλλης μορφής ενημερώσεις, σε άλλες ημέρες, με περισσότερα πρόσωπα μπροστά στην κάμερα. Κοινώς, «μεταλλάχθηκε», ως έναν βαθμό δικαιολογημένα, δεδομένων των αναγκών από την εξέλιξη της υγειονομικής κρίσης. Μέχρι που η ενημέρωση συχνά… σκορπίζεται σε τηλεοπτικές εκπομπές και ραδιόφωνα, σε «πιασάρικους» τίτλους ιστοσελίδων και εντύπων και σε ένα μπαράζ προσωπικών τηλε-τοποθετήσεων από υπουργούς, επιστήμονες (είτε μέλη είτε όχι της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων) και συνδικαλιστές της υγείας, της αγοράς ακόμα και της… αστυνομίας. Ολα αυτά έχουν δημιουργήσει τελικά συνθήκες πολλών «εμφύλιων» συγκρούσεων, οι οποίες αρχίζουν να βγαίνουν στην επιφάνεια.

Γιατί όλο και συχνότερα υπονοούνται μέσα από τα τηλεπαράθυρα: κυβερνητικοί «απέναντι» σε κυβερνητικούς ή και σε μερίδα επιστημόνων και ειδικοί σε δυσφορία με συναδέλφους τους ή και πολιτικά στελέχη, στο φόντο μιας ψυχολογικά φορτισμένης κοινωνίας και μιας αγοράς με πιεστικά προβλήματα. Το κοκτέιλ «χτυπήθηκε» εντόνως το τελευταίο δεκαήμερο με αφορμή τις επιδημιολογικές εξελίξεις στην Αττική, αφού ξεδιπλώθηκε γαϊτανάκι απόψεων με κάθε λογής περιεχόμενο και ύφος. Το «ζάπινγκ» μπορούσε να δώσει απαντήσεις σε οποιοδήποτε ερώτημα: Φταίει το click away ή φταίνε τα σχολεία; Κατεβαίνουν τα ρολά παντού; Και αν κατέβουν, θα είναι για δύο ή τρεις εβδομάδες; Πότε θα κορυφωθεί η έξαρση, πού σαρώνουν οι μεταλλάξεις, θα γίνουμε Πορτογαλία;

Οι αιχμές. Τα λένε όλα για το τεταμένο «κλίμα» εντός κυβέρνησης και Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων τα γεγονότα των τελευταίων ημερών: μία μαραθώνια συνεδρίαση των λοιμωξιολόγων με διαφωνίες, «σκληρές» φωνές απέναντι σε πιο μετριοπαθείς εισηγήσεις και έντονες συζητήσεις (αν και προφανώς είναι χρήσιμες σε τέτοιο θεσμικό επίπεδο) αλλά και κυβερνητικές αιχμές για «σεβασμό στην κούραση της κοινωνίας» και «λιγότερες υποκειμενικές απόψεις». Την ανάρτηση του καθηγητή της LSE Ηλία Μόσιαλου με τον επίλογο «αρκετά με τη συνεχή τρομολαγνεία, χρειάζεται αντικειμενική ενημέρωση» διαδέχθηκε ακόμα και δήλωση «παραίτησης» από εμφανίσεις στα ΜΜΕ μέλους της Επιτροπής (του Μάριου Λαζανά), με το σκεπτικό της ανάγκης για σύνεση όλων στις δηλώσεις και για περιορισμό του καθενός στα καθήκοντά του. Προηγήθηκαν ακόμα και οn air ήπια «πυρά» ανάμεσα στον βουλευτή Δημήτρη Μαρκόπουλο της ΝΔ και την πρόεδρο νοσοκομειακών γιατρών, Ματίνα Παγώνη, η οποία μάλιστα έκλεισε το τηλε-παράθυρο της έντασης με τη σπόντα ότι «ίσως επειδή αυτή την εποχή οι γιατροί είναι πιο συχνά στην τηλεόραση, θα ήθελε να είναι περισσότεροι βουλευτές».

Στο Μαξίμου αναγνώριζαν από τις αρχές του έτους το πρόβλημα της εμπέδωσης των σωστών μηνυμάτων, εξού και είχαν σταλεί οδηγίες στο εσωτερικό κυβέρνησης και κόμματος για αυτοσυγκράτηση και για να τερματιστούν οι προαναγγελίες. Η ενόχληση ωστόσο παραμένει όσο εξακολουθεί η αλληλουχία «προσωπικών» τοποθετήσεων, πρωτίστως από πολιτικά στελέχη αλλά όχι μόνο. Είναι ενδεικτικό ότι μέσα στην εβδομάδα και για δεύτερη φορά από τον περασμένο Νοέμβριο έγινε από τηλεοράσεως η προαναγγελία της νέας καραντίνας στη μεγαλύτερη περιφέρεια της χώρας. Και αν αυτή τη φορά υπήρξε μεγαλύτερος συντονισμός και ταχύτητα, το φθινόπωρο είχε καταγραφεί έντονη δυσαρέσκεια στο πρωθυπουργικό γραφείο εξαιτίας της αναστάτωσης μία μέρα πριν από την κοινή εμφάνιση – τότε – του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Σωτήρη Τσιόδρα. Πάντως ούτε αυτή τη φορά αποτυπώθηκε εικόνα οριζόντιας συνεννόησης, πέραν του διαύλου που άνοιξε έγκαιρα ανάμεσα σε Μαξίμου και υπουργείο Υγείας. Αυτό μαρτυρούν μεταξύ άλλων οι «αστερίσκοι» που εμμέσως έβαλε ο Αδωνης Γεωργιάδης όταν κλήθηκε να απαντήσει για τις αναφορές του Βασίλη Κικίλια στο νέο «σύντομο, αλλά αυστηρό και ολικό λοκντάουν». Οι αποφάσεις ανακοινώνονται κεντρικά, κατά τον πρώτο σχολιασμό του υπουργού Ανάπτυξης, ο οποίος αφενός «έντυσε» την τοποθέτησή του με τη γνώμη ότι ο κόσμος της αγοράς τηρεί απαρέγκλιτα τα μέτρα, αφετέρου έμοιαζε να απορεί για το τι σημαίνει γενικευμένη καραντίνα, αν και «ο Κικίλιας είναι ο υπεύθυνος» και η σχετική εισήγηση «θα ληφθεί πολύ σοβαρά υπόψη». Την ίδια ημέρα, η υπουργός Παιδείας Νίκη Κεραμέως συνέχιζε τις εκκλήσεις σε μαθητές και εκπαιδευτικό προσωπικό να τηρούν τα μέτρα, σχολιάζοντας ότι το κλείσιμο των σχολείων μέχρι το τέλος της πανδημίας θα ήταν το «ευκολότερο».

Τα σχολεια. Είναι σαφές ότι τα σχολεία και η αγορά πυροδοτούν όχι μόνο τηλε-μάχες αλλά και εντάσεις στους κόλπους των ειδικών. «Συζητήσαμε έντονα, η επιτροπή διχάστηκε…» έλεγε για τα σχολεία με αφοπλιστική ειλικρίνεια ο καθηγητής Τσιόδρας τον Νοέμβριο, εξηγώντας ωστόσο έναν προς έναν τους λόγους των τελικών αποφάσεων. Αυτή τη φορά, οι αναλύσεις – είτε εμφανώς αντικρουόμενες, είτε σε αλλιώτικους τόνους – δίνονταν σε εκπομπές τόσο πριν όσο και μετά τις ανακοινώσεις της Τρίτης και την οκτάωρη συνεδρίαση των λοιμωξιολόγων στις 5 Φεβρουαρίου. «Παίρνουμε πολλές αναφορές για συρροές κρουσμάτων σε σχολεία, αντανακλούν την επιδημία της κοινότητας» προειδοποιούσε ο καθηγητής Νίκος Σύψας, «δείχνοντας» ευθέως από την προηγουμένη της συνεδρίασης το λοκντάουν τύπου Μαρτίου ως την πιο δραστική λύση που μπορεί να δουλέψει. Περίπου στο ίδιο μήκος κύματος κινούνταν ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου Αθανάσιος Εξαδάκτυλος ενώ την επομένη των κυβερνητικών αποφάσεων ο καθηγητής Αλκιβιάδης Βατόπουλος σχολίαζε με νόημα ότι «πολλοί από εμάς» έλεγαν να γίνει το λοκντάουν, με την αιχμή ότι «αποδείχθηκε ότι δεν είχε νόημα» η παράταση χρόνου στην Αττική όπως είχε αποφασίσει αρχικά κατά πλειοψηφία η Επιτροπή. Από την πλευρά της η καθηγήτρια Βάνα Παπαευαγγέλου επιχειρούσε να δώσει μια εικόνα της δύσκολης συζήτησης για την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ενόσω καταγράφονταν πολλές άλλες τοποθετήσεις, «συγκρατημένες» και μη, ενδεικτικά από τον πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων Παναγή Γαργαλιάνο («έχουμε τρελάνει τον κόσμο, ας περιμένουμε τις αποφάσεις της Επιτροπής» έλεγε) ή τον καθηγητή Χαράλαμπο Γώγο, ο οποίος επέμενε μαζί με άλλους συναδέλφους του στο μήνυμα «τα μέτρα είναι ήδη αυστηρά, να εφαρμόζονται».