Ελεγκτικό Συνέδριο: Έρχεται το 2026 ο «Εικονικός Βοηθός Δικαστή» υιοθετώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη

Σε μια νέα εποχή εισέρχεται το Ελεγκτικό Συνέδριο, υιοθετώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη μέσω του «Εικονικού Βοηθού Δικαστή» (ΕΒΔ). Όπως αποτυπώνεται στην Ετήσια Έκθεση για το 2025, το Ανώτατο Δημοσιονομικό Δικαστήριο καθίσταται το πρώτο ελληνικό δικαστήριο που ενσωματώνει τέτοια τεχνολογία, διατηρώντας ωστόσο αναλλοίωτο τον ρόλο του φυσικού δικαστή, ο οποίος διατηρεί τον τελευταίο λόγο. Η πρωτοβουλία στοχεύει στην ταχύτερη εκκαθάριση των υποθέσεων, με παράλληλο σεβασμό στην προστασία των προσωπικών δεδομένων και την αρχή της δίκαιης δίκης.

Οι λειτουργίες του Εικονικού Βοηθού

Σύμφωνα με την έκθεση, οι αρμοδιότητες του ΕΒΔ έχουν προδιαγραφεί σε δύο άξονες:

Πρώτον, την κατηγοριοποίηση υποθέσεων. Ο ΕΒΔ θα διαλειτουργεί με το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα (ΟΠΣ), προβαίνοντας σε μηχανική ανάγνωση των δικογράφων για να προτείνει ομάδες υποθέσεων με κοινά νομικά και πραγματικά δεδομένα. Αντλώντας νομολογία από την Τράπεζα Νομικού Περιεχομένου του δικαστηρίου, θα διευκολύνει τους δικαστικούς λειτουργούς να δρομολογούν ταχύτερα τις υποθέσεις στην κατάλληλη διαδικασία.

Δεύτερον, την πρόταση σχεδίων δικαστικών αποφάσεων. Μετά την ανάγνωση του φακέλου, ο ΕΒΔ θα προτείνει σχέδια αποφάσεων ή πράξεων, παρέχοντας παραπομπές στη νομολογία σε παράθυρο διαλόγου. Το παραγόμενο σχέδιο θα αποτελεί αφετηρία εργασίας, καθώς θα υπόκειται σε ουσιαστικό έλεγχο και αναμόρφωση από τον δικαστή. Όπως υπογραμμίζεται, «η προσωπική και λειτουργική ανεξαρτησία του δικαστή, η άσκηση των καθηκόντων του υπό συνθήκες αυξημένης ευθύνης, η σύνταξη προεισήγησης, εισήγησης και απόφασης με ευθύνη του αρμόδιου δικαστικού λειτουργού, η διαδικασία της διάσκεψης, η καταγραφή των μειοψηφιών και η διόρθωση και έγκριση του σχεδίου από τον επικεφαλής του οικείου δικαστικού σχηματισμού διασφαλίζουν τον αμιγώς υποβοηθητικό ρόλο του ΕΒΔ έναντι του δικαστή, ο οποίος παραμένει αποκλειστικά υπεύθυνος για το έργο του».

Χρονοδιάγραμμα και θεσμική στάση

Αυτή την περίοδο, ειδική ομάδα εργασίας συνεργάζεται με τον ανάδοχο για την ανάλυση των απαιτήσεων και τη συμμόρφωση με το κανονιστικό πλαίσιο. Ήδη έχει πραγματοποιηθεί επίδειξη του αρχικού προτύπου και εκπαίδευση των μελών της ομάδας. Εκτιμάται πως, εφόσον επιβεβαιωθεί η συμβατότητα με τις προδιαγραφές, το έργο θα τεθεί σε παραγωγική λειτουργία εντός του δεύτερου εξαμήνου του 2026.

Καταληκτικά, το Ελεγκτικό Συνέδριο τηρεί προσεκτική στάση, παρακολουθώντας τις εξελίξεις για τη νόμιμη υλοποίηση του συστήματος. Όπως αναφέρεται, «το Ελεγκτικό Συνέδριο, μέσω του ΕΒΔ, δεν «ανακαλύπτει τον τροχό», καθώς η θεωρητική συζήτηση έχει προχωρήσει και σχετικές εφαρμογές έχουν αναπτυχθεί, έστω σε δοκιμαστικό στάδιο, και σε άλλες έννομες τάξεις». Παράλληλα, τονίζεται πως «κατά το παρόν στάδιο, το Ελεγκτικό Συνέδριο -μέσω ομάδας εργασίας- συνεργάζεται στενά με τον ανάδοχο και την επιτροπή παρακολούθησης και παραλαβής σε θέματα ανάλυσης των απαιτήσεων του έργου του ΕΒΔ και συμμόρφωσης με το σχετικό ενωσιακό, διεθνές και εθνικό κανονιστικό πλαίσιο». Σε κάθε περίπτωση, ο ΕΒΔ παραμένει βοηθητικό εργαλείο, καθώς «ο ΕΒΔ θα εξακολουθεί να είναι ο βοηθός, η μηχανή, όχι όμως ο φυσικός δικαστής που κρίνει με βάση τον νόμο και τη συνείδησή του».