Από την ιριδοδιάγνωση μέχρι τις «θαυματουργές» θεραπείες

Ιριδοδιάγνωση, «ασκήσεις» που υπόσχονται να καταργήσουν τα γυαλιά, «αναγεννητικές» εγχύσεις και επεμβάσεις για να αλλάξει το χρώμα των ματιών. Αυτές είναι μόνον μερικές από τις ανυπόστατες υποσχέσεις γύρω από την υγεία των ματιών. Την ίδια ώρα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι όταν ο υποσχέσεις προηγούνται της επιστημονικής τεκμηρίωσης, οι κίνδυνοι μπορεί να είναι πολύ περισσότεροι από μια απλή απογοήτευση.

Με αφορμή τα πρόσφατα τραγικά γεγονότα που ανέδειξαν τους κινδύνους από την εφαρμογή μη τεκμηριωμένων «θεραπειών», η Ελληνική Οφθαλμολογική Εταιρεία (ΕΟΕ) προειδοποιεί τους πολίτες για πρακτικές που μπορεί να οδηγήσουν σε λανθασμένες διαγνώσεις, καθυστερημένη αντιμετώπιση σοβαρών παθήσεων ή ακόμη και μόνιμες βλάβες στα μάτια.

Μάλιστα, πρώτη στη λίστα βάζουν τη λεγόμενη λεγόμενη «ιριδοδιάγνωση» ή «ιριδολογία» που υποστηρίζει ότι από την εμφάνιση της ίριδας μπορεί να διαγνωστούν παθήσεις άλλων οργάνων του σώματος. Οι ελεγχόμενες επιστημονικές μελέτες, ωστόσο, έχουν δείξει επανειλημμένα ότι η μέθοδος δεν έχει διαγνωστική ακρίβεια μεγαλύτερη από την τύχη. Και εδώ ο κίνδυνος είναι διπλός: μια ψευδής «διάγνωση» μπορεί να προκαλέσει άγχος και να οδηγήσει σε περιττές ή επικίνδυνες «θεραπείες», ενώ μια ψευδής καθησύχαση μπορεί να καθυστερήσει τη διάγνωση μιας πραγματικής νόσου.

Χωρίς καμία επιστημονική τεκμηρίωση είναι όμως και οι «ασκήσεις» που υπόσχονται ότι θα καταργήσουν τα γυαλιά. Προγράμματα «γυμναστικής των ματιών» διαφημίζονται ως λύση για τη μυωπία, την πρεσβυωπία ή τον αστιγματισμό. Δεν υπάρχουν όμως επιστημονικά δεδομένα που να στηρίζουν τέτοιους ισχυρισμούς. Οι διαθλαστικές ανωμαλίες συνδέονται με τα ανατομικά και οπτικά χαρακτηριστικά του οφθαλμού και δεν διορθώνονται με ασκήσεις. Εξαίρεση αποτελούν συγκεκριμένες ορθοπτικές ασκήσεις για ειδικές διαταραχές της διόφθαλμης όρασης, οι οποίες γίνονται μόνο μετά από διάγνωση από Οφθαλμίατρο.
Αναπόδεικτες θεραπείες και προϊόντα από το διαδίκτυο

Εν τω μεταξύ, η ΕΟΕ καλεί τους πολίτες να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι σε κάθε «θεραπεία» που υπόσχεται θαυματουργά αποτελέσματα χωρίς να έχει δοκιμαστεί σε ελεγχόμενες κλινικές μελέτες και να έχει εγκριθεί από τις αρμόδιες αρχές. Τέτοιες είναι, για παράδειγμα, οι «αναγεννητικές» εγχύσεις ή τα σκευάσματα που υπόσχονται αναστροφή της γήρανσης του ματιού. Αποθαρρύνει επίσης την αγορά οφθαλμικών σκευασμάτων από το διαδίκτυο χωρίς ιατρική συνταγή. Ακόμη και φάρμακα με πραγματική δράση, όπως οι σταγόνες που προσωρινά βελτιώνουν την κοντινή όραση σε άτομα με πρεσβυωπία, απαιτούν προηγούμενο οφθαλμολογικό έλεγχο, επειδή μπορεί να έχουν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες σε ορισμένους ασθενείς.
Επιπρόσθετα, προειδοποιεί ότι οι επεμβάσεις για την κοσμητική αλλαγή του χρώματος των ματιών δεν αποτελούν μια απλή αισθητική πράξη. Είναι χειρουργικές επεμβάσεις σε υγιή μάτια και ορισμένες τεχνικές, όπως τα κοσμητικά ενδοφθάλμια εμφυτεύματα ίριδας, έχουν συνδεθεί με σοβαρές και μη αναστρέψιμες επιπλοκές. Όποιος εξετάζει μια τέτοια επέμβαση θα πρέπει να έχει προηγουμένως πλήρη ενημέρωση από χειρουργό Οφθαλμίατρο.
Ο έλεγχος της όρασης δεν είναι μόνον μία μέτρηση
Υπάρχει, όμως, και μια ακόμη παρανόηση, σύμφωνα με τους ειδικούς. Οι περισσότεροι πιστεύουν ότι εφόσον βλέπουνε καλά, δεν υπάρχει λόγος να ελέγξουνε τα μάτια μας. Η ΕΟΕ εντούτοις, σημειώνε ότι η καλή οπτική οξύτητα δεν αποκλείει την παρουσία σοβαρής οφθαλμολογικής ή ακόμη και συστηματικής νόσου.
Το γλαύκωμα, η ηλικιακή εκφύλιση της ωχράς κηλίδας, η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια, η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς αλλά και νεοπλάσματα του οφθαλμού μπορεί να συνυπάρχουν με ικανοποιητική όραση και να μην εντοπιστούν χωρίς ολοκληρωμένη οφθαλμολογική εξέταση.
Γι’ αυτό και η ΕΟΕ διευκρινίζει ότι ο πλήρης οφθαλμολογικός έλεγχος είναι ιατρική πράξη και πραγματοποιείται από Οφθαλμίατρο σε νόμιμο ιατρείο. Άλλο η τεχνική και εμπορική πράξη της διάθεσης οπτικών μέσων και άλλο η κλινική αξιολόγηση και η διάγνωση. «Πρέπει να γίνεται σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στην τεχνική και εμπορική πράξη της διάθεσης οπτικών μέσων και στην ιατρική πράξη της κλινικής αξιολόγησης και διάγνωσης».