Δέος από τις νέες εικόνες του ήλιου – Οι περιστρεφόμενες δίνες πλάσματος σε υψηλή ανάλυση από το Τηλεσκόπιο Inouye

Εντυπωσιακές εικόνες της επιφάνειας του Ήλιου με πρωτοφανή λεπτομέρεια κατέγραψαν επιστήμονες, αξιοποιώντας το ισχυρότερο ηλιακό τηλεσκόπιο στον κόσμο. Οι νέες παρατηρήσεις προσφέρουν σημαντικά δεδομένα για την κατανόηση του διαστημικού καιρού.

Για πρώτη φορά, οι επιστήμονες κατέγραψαν γιγαντιαίες περιστρεφόμενες δίνες πλάσματος στην επιφάνεια του Ήλιου. Οι δίνες αυτές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία του διαστημικού καιρού, επηρεάζοντας το μαγνητικό πεδίο του άστρου.

Scientists using the world’s most powerful solar telescope have captured “whirlpools” of activity on the surface of our Sun that has not been possible to see before. pic.twitter.com/NItza2xTYO

— Black Hole (@konstructivizm) August 5, 2026

Σύμφωνα με το επιστημονικό περιοδικό Nature, τα ευρήματα έγιναν δυνατά χάρη στο Ηλιακό Τηλεσκόπιο Inouye, το οποίο βρίσκεται σε υψόμετρο στο νησί Μάουι της Χαβάης. Οι εξαιρετικά καθαρές ατμοσφαιρικές συνθήκες της περιοχής επέτρεψαν την παρατήρηση του Ήλιου με ανάλυση που μέχρι σήμερα ήταν αδύνατη.

Οι εικόνες και τα βίντεο αποτυπώνουν στροβιλισμούς θερμού πλάσματος, οι οποίοι στρεβλώνουν και περιστρέφουν το μαγνητικό πεδίο του Ήλιου. Αυτές οι κινήσεις συσσωρεύουν τεράστιες ποσότητες μαγνητικής ενέργειας, οδηγώντας σε έντονα φαινόμενα στην ηλιακή ατμόσφαιρα.

Ο Δρ David Boboltz από το Εθνικό Ηλιακό Αστεροσκοπείο των Ηνωμένων Πολιτειών (NSO) δήλωσε: «Ο Ήλιος είναι η πηγή όλης αυτής της ενέργειας και του διαστημικού καιρού. Για να μπορέσουμε κάποια στιγμή να προβλέπουμε με μεγαλύτερη ακρίβεια αυτά τα φαινόμενα, πρέπει να κατανοήσουμε τη φυσική του μέχρι και τις μικρότερες κλίμακες».

Αστάθεια Kelvin–Helmholtz και ηλιακές εκρήξεις

Οι επιστήμονες παρατήρησαν ένα φαινόμενο γνωστό ως αστάθεια Kelvin–Helmholtz, το οποίο εμφανίζεται όταν δύο στρώματα ρευστού κινούνται με διαφορετικές ταχύτητες, δημιουργώντας σπειροειδείς δίνες. Αντίστοιχα φαινόμενα παρατηρούνται και στους ωκεανούς, όπου μικροί κυματισμοί εξελίσσονται σε μεγάλα κύματα.

Στην περίπτωση του Ήλιου, οι δίνες αυτές παράγουν μαγνητική ενέργεια που συσσωρεύεται στα ανώτερα στρώματα της ηλιακής ατμόσφαιρας. Όταν αυτή η ενέργεια απελευθερώνεται, προκαλούνται ισχυρές ηλιακές εκλάμψεις ή στεμματικές εκτινάξεις μάζας.

Ο αστρονόμος του NSO, Δρ David Kuridze, εξήγησε: «Αυτές οι περιστροφικές κινήσεις δημιουργούν μαγνητική ενέργεια, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλες εκρήξεις».

Τα φαινόμενα αυτά αποτελούν την κύρια αιτία του διαστημικού καιρού, ο οποίος μπορεί να επηρεάσει τις δορυφορικές επικοινωνίες, τα συστήματα GPS, τα δίκτυα ηλεκτροδότησης και άλλες κρίσιμες υποδομές στη Γη. Παράλληλα, ενδέχεται να αυξήσουν τους κινδύνους για τους αστροναύτες που βρίσκονται στο Διάστημα.