Η νέα ένταση στα Στενά του Ορμούζ απειλεί να διαταράξει την παγκόσμια ναυσιπλοΐα, μετά την ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ για την επιβολή τέλους 20% στα εμπορικά φορτία που διέρχονται από τη στρατηγική αυτή θαλάσσια δίοδο.
Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) απέρριψε την πρόταση, τονίζοντας ότι η ελεύθερη διέλευση από διεθνή στενά αποτελεί θεμελιώδη αρχή του διεθνούς δικαίου.
Σύμφωνα με τον IMO, δεν υπάρχει νομική βάση για την επιβολή υποχρεωτικών χρεώσεων ή διοδίων σε διεθνείς θαλάσσιες οδούς. Ο οργανισμός αναμένει περισσότερες λεπτομέρειες για την αμερικανική πρωτοβουλία, επιμένοντας στη θέση του υπέρ της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
«Δεν υπάρχει νομική βάση για την επιβολή υποχρεωτικών διοδίων ή τελών απλώς και μόνο για τη διέλευση από ένα διεθνές στενό», δήλωσε εκπρόσωπος του IMO, τονίζοντας ότι η στάση αυτή είναι συνεπής με το πλαίσιο του ΟΗΕ για τα διεθνή ύδατα.
Η παρέμβαση του οργανισμού έρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη. Από την περιοχή διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων θαλάσσιων μεταφορών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η στάση Τραμπ και ο ρόλος των ΗΠΑ
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επαναφέρουν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, διαβεβαιώνοντας πως η θαλάσσια δίοδος θα παραμείνει ανοικτή για όλα τα υπόλοιπα εμπορικά πλοία.
«Τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά και θα παραμείνουν ανοιχτά, με ή χωρίς το Ιράν», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος στην πλατφόρμα Truth Social. Παράλληλα, ανακοίνωσε την επιβολή τέλους 20% στην αξία κάθε εμπορικού φορτίου που θα διέρχεται από την περιοχή.
Όπως εξήγησε, τα έσοδα θα καλύψουν το κόστος των στρατιωτικών επιχειρήσεων και της προστασίας της ναυσιπλοΐας σε μια από τις πιο ασταθείς ζώνες του πλανήτη. Η απόφαση, ωστόσο, προκαλεί ερωτήματα για τη νομική της βάση και τη συμβατότητά της με το διεθνές δίκαιο.
Αναστάτωση στις αγορές πετρελαίου
Η κρίση είχε άμεση επίδραση στις ενεργειακές αγορές. Η τιμή του Brent αυξήθηκε πάνω από 4%, φτάνοντας τα 79,25 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI κινήθηκε στα 74,47 δολάρια. Οι επενδυτές φοβούνται ότι μια παρατεταμένη κρίση θα περιορίσει τη ροή πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν βασική δίοδο εξαγωγών για χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ. Η αύξηση των τιμών καυσίμων δημιουργεί πολιτική πίεση και στο εσωτερικό των ΗΠΑ, καθώς επηρεάζει άμεσα το κόστος διαβίωσης.
Η απάντηση του Ιράν
Η Τεχεράνη επιμένει ότι διατηρεί τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και κατηγορεί τις Ηνωμένες Πολιτείες για στρατιωτική κλιμάκωση. Οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν ότι η συνέχιση των αμερικανικών επιχειρήσεων μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες για τον παγκόσμιο ενεργειακό τομέα.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, δήλωσε ότι το Ιράν επιδιώκει συνεργασία με το Ομάν για τη διαχείριση της κυκλοφορίας στα Στενά. Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει προτείνει σύστημα αδειών και τελών για τα πλοία που χρησιμοποιούν τη θαλάσσια οδό, θέση που συγκρούεται με τη γραμμή του IMO.
Η θέση της Ουάσιγκτον
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν τους ιρανικούς ισχυρισμούς περί ελέγχου των Στενών. Αμερικανοί αξιωματούχοι τόνισαν ότι «το Ιράν δεν ελέγχει τα Στενά» και πως η ναυσιπλοΐα συνεχίζεται κανονικά.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, περίπου 20 πλοία διέπλευσαν την περιοχή το τελευταίο 24ωρο με τη συνοδεία αμερικανικών δυνάμεων. Ωστόσο, στοιχεία παρακολούθησης δείχνουν ότι η εμπορική κίνηση έχει μειωθεί κατά περίπου 52% σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα.
Το Joint Maritime Information Center κάλεσε τα πληρώματα να επιδεικνύουν «εξαιρετική επαγρύπνηση», επισημαίνοντας ότι η κατάσταση ασφαλείας παραμένει εύθραυστη.
Μια κρίσιμη δοκιμασία για το διεθνές εμπόριο
Η αντιπαράθεση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ υπερβαίνει τα όρια μιας περιφερειακής σύγκρουσης. Η προσπάθεια των ΗΠΑ να συνδέσουν την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας με οικονομική επιβάρυνση, η αντίδραση του Ιράν και η θέση του IMO δημιουργούν νέα εστία διεθνούς έντασης.
Για την παγκόσμια οικονομία, το διακύβευμα είναι τεράστιο: οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ μπορεί να επηρεάσει τις τιμές ενέργειας, το κόστος μεταφορών και την εφοδιαστική αλυσίδα σε παγκόσμιο επίπεδο.
