Πράσινο φως από τους «27» για την αναβάθμιση των ευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων

Οι χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέληξαν σε συμφωνία για τη διαπραγματευτική τους θέση σχετικά με το μελλοντικό νομοθετικό πακέτο για τα ενεργειακά δίκτυα. Η μεταρρύθμιση αυτή στοχεύει στην επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και στον εκσυγχρονισμό των υποδομών, με την Ισπανία και την Πορτογαλία να ζητούν ενίσχυση του ρόλου των διασυνοριακών ηλεκτρικών διασυνδέσεων.

Η συμφωνία, που επιτεύχθηκε από τους υπουργούς Ενέργειας των «27» στο Λουξεμβούργο, θα αποτελέσει τη βάση για τις τελικές διαπραγματεύσεις του Συμβουλίου της ΕΕ με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με στόχο την ολοκλήρωση της νομοθεσίας πριν από το τέλος του έτους.

Μεταρρύθμιση για τα ενεργειακά δίκτυα

Το νομοθετικό πακέτο περιλαμβάνει την αναθεώρηση του κανονισμού για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας και μια οδηγία για τις αδειοδοτήσεις. Σκοπός του είναι να ανταποκριθεί στην επείγουσα ανάγκη αναβάθμισης των υποδομών, προωθώντας την απανθρακοποίηση και τη δημιουργία ενός πιο ασφαλούς και ανθεκτικού ευρωπαϊκού δικτύου.

Τα ενεργειακά δίκτυα θεωρούνται σήμερα το μεγαλύτερο δυνητικό εμπόδιο για την πράσινη μετάβαση, καθώς η ζήτηση για ηλεκτρισμό αυξάνεται και απαιτείται άμεσος εκσυγχρονισμός του συστήματος.

Χρηματοδότηση μέσω «εσόδων συμφόρησης»

Ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία της συμφωνίας αφορά τη χρηματοδότηση των επενδύσεων μέσω των λεγόμενων «εσόδων συμφόρησης», δηλαδή των πόρων που προκύπτουν από τα σημεία συμφόρησης στις μεταφορές ενέργειας μεταξύ διαφορετικών εμπορικών ζωνών.

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να επανεπενδύουν μέρος αυτών των αδιαθέτων εσόδων σε διασυνοριακά έργα, με στόχο τη μείωση των στενωπών. Η εφαρμογή θα είναι σταδιακή: η επανεπένδυση θα ξεκινήσει από το 10% το 2028 και θα αυξάνεται κατά πέντε ποσοστιαίες μονάδες ετησίως, φτάνοντας το 25% το 2031.

Απλούστευση των αδειοδοτήσεων

Στο πεδίο των αδειοδοτήσεων, οι υπουργοί υποστηρίζουν ταχύτερες και πιο διαφανείς διαδικασίες, με τη δημιουργία ψηφιακών πυλών που θα απλοποιούν τις αιτήσεις. Τα έργα ηλεκτρικής ενέργειας και ανανεώσιμων πηγών θα χαρακτηρίζονται ως «υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος».

Με αυτόν τον τρόπο, η αναμονή για τη σύνδεση στο δίκτυο –που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνει ακόμη και τα δέκα χρόνια– αναμένεται να περιοριστεί στους έξι μήνες και, κατ’ εξαίρεση, στα δύο έτη για τα πιο σύνθετα έργα.

Η θέση της Ισπανίας και αντιδράσεις

Η Ισπανία στήριξε τη συμφωνία, εκφράζοντας όμως επιφυλάξεις, καθώς θεωρεί ότι τα δίκτυα αποτελούν θεμελιώδη πυλώνα της Ενεργειακής Ένωσης και όχι απλό διμερές ζήτημα. Επειδή το τελικό κείμενο δεν αποτυπώνει πλήρως αυτή τη θέση, η Μαδρίτη κατέθεσε γραπτή δήλωση ζητώντας από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ενισχύσει τη δεσμευτικότητα των διασυνδέσεων.

Η πρωτοβουλία αυτή στηρίχθηκε άμεσα από την Πορτογαλία. Από την πλευρά της, η Γαλλία –η οποία παραδοσιακά μπλόκαρε τέτοια έργα– υπερψήφισε τον συμβιβασμό. Οι τρεις χώρες, μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα συναντηθούν τις επόμενες εβδομάδες για να εξετάσουν αποκλειστικά το ζήτημα των διασυνδέσεων στην Ιβηρική Χερσόνησο.