Είναι η εποχή που οι καταναλωτές αναζητούν το κατάλληλο αντηλιακό, ωστόσο, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της οργάνωσης Environmental Working Group (EWG), λίγα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά θεωρούνται ταυτόχρονα ασφαλή και αποτελεσματικά. Η EWG είναι μια μη κερδοσκοπική οργάνωση που δραστηριοποιείται σε θέματα υγείας και περιβάλλοντος.
Στην 20ή χρονιά της, η έκδοση Guide to Sunscreens 2026 της EWG ανέλυσε 2.784 προϊόντα και διαπίστωσε ότι μόλις 550 – περίπου το 20% – προσφέρουν επαρκή και ασφαλή προστασία από τις βλαβερές ακτίνες του ήλιου.
Η νέα αναφορά, που δημοσιεύθηκε στις 19 Μαΐου, παρουσιάζει τις καλύτερες επιλογές για αντηλιακά παιδιών και βρεφών, καθώς και εκείνα που προσφέρουν την καλύτερη σχέση ποιότητας-τιμής. Περιλαμβάνει επίσης τα κορυφαία αντηλιακά αναψυχής για δραστηριότητες όπως τα σπορ ή η παραλία.
Οι καταναλωτές μπορούν ακόμη να βρουν τις κορυφαίες επιλογές για αντηλιακά καθημερινής χρήσης, ενυδατικές κρέμες με δείκτη SPF και τα καλύτερα lip balms με αντηλιακή προστασία.
Για να συμπεριληφθεί ένα προϊόν στις συστάσεις της EWG, πρέπει να προστατεύει τόσο από τις ακτίνες UVA όσο και από τις UVB, γνωστές για τις βλάβες που προκαλούν στο DNA και τη γήρανση του δέρματος. Τα σπρέι και οι πούδρες αποκλείονται λόγω κινδύνου εισπνοής, ενώ δεν επιτρέπονται ισχυρισμοί όπως “waterproof” ή δείκτες άνω του SPF 50+.
Σύμφωνα με την έκθεση, τα ακριβότερα αντηλιακά με SPF 100+ δεν προσφέρουν σημαντικά μεγαλύτερη προστασία από τα φθηνότερα SPF 50+, καθώς η διαφορά στην απορρόφηση των ακτίνων UVB είναι μόλις 1%.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ενδείξεις SPF ενδέχεται να είναι υπερβολικές. Μια επιστημονική μελέτη της EWG έδειξε ότι κατά μέσο όρο τα προϊόντα προσέφεραν μόλις το ένα τέταρτο της δηλωμένης προστασίας από UVA και το 59% από UVB.
Τα προτεινόμενα αντηλιακά αποφεύγουν επίσης τη χρήση ρετινυλικού παλμιτικού, μορφής βιταμίνης Α, καθώς και ουσιών που ενοχοποιούνται για καρκινογένεση, αλλεργίες ή νευροτοξικότητα.
Όπως δήλωσε η Alexa Friedman, ανώτερη επιστήμονας της EWG, «το 2010 περίπου το 40% των προϊόντων περιείχε ρετινυλικό παλμιτικό. Σήμερα, το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί στο 3%, κάτι που αποτελεί θετική εξέλιξη».
Αντηλιακά με ορυκτά φίλτρα και χημικά
Από τα 550 προϊόντα που συστήνει η EWG, τα 497 είναι βασισμένα σε ορυκτά συστατικά που λειτουργούν ως φυσικά φίλτρα, αντανακλώντας τις ακτίνες του ήλιου χωρίς να απορροφώνται από το δέρμα. Έτσι, προκαλούν λιγότερους ερεθισμούς και θεωρούνται πιο ασφαλή.
Η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) έχει εγκρίνει δύο ορυκτά για χρήση στα αντηλιακά — το οξείδιο του ψευδαργύρου και το διοξείδιο του τιτανίου. Οι νέες συνθέσεις και οι χρωματισμένες εκδοχές τους έχουν μειώσει το λευκό υπόλειμμα που άφηναν παλαιότερα στο δέρμα.
Αντίθετα, τα χημικά αντηλιακά απορροφώνται από το δέρμα και δρουν μέσω χημικής αντίδρασης που μετατρέπει την υπεριώδη ακτινοβολία σε θερμότητα. Το 2019, επιστήμονες της FDA διαπίστωσαν ότι έξι από τα πιο κοινά χημικά φίλτρα περνούν στο αίμα σε επικίνδυνα επίπεδα μετά από μόλις μία ημέρα χρήσης.
Δύο από αυτές τις ουσίες, η homosalate και η oxybenzone, παρέμειναν στον οργανισμό πάνω από δύο εβδομάδες. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη ρυθμίσει τη χρήση της homosalate ως πιθανό ενδοκρινικό διαταράκτη, ενώ η oxybenzone έχει συνδεθεί με γενετικές ανωμαλίες, ορμονικές διαταραχές και αλλεργίες.
Η oxybenzone έχει ανιχνευθεί σε αίμα, μητρικό γάλα και ούρα ανθρώπων, ενώ λόγω των περιβαλλοντικών της επιπτώσεων έχει απαγορευθεί στη Χαβάη, στο Key West, στις Παρθένες Νήσους των ΗΠΑ, στην Ταϊλάνδη και σε άλλες περιοχές. Έρευνες τη συνδέουν με λευκανση κοραλλιών και θάνατο υφάλων.
Παρά τη μείωση της χρήσης της oxybenzone από 70% σε 5% τα τελευταία 19 χρόνια, ο οδηγός της EWG μπόρεσε να προτείνει μόλις 53 χημικά αντηλιακά.
Το Συμβούλιο Προϊόντων Προσωπικής Φροντίδας (PCPC) απάντησε ότι η αμφισβήτηση της ασφάλειας των αντηλιακών υπονομεύει δεκαετίες επιστημονικών δεδομένων. Ωστόσο, ο David Andrews, επικεφαλής επιστήμονας της EWG, σημείωσε πως «η ίδια η FDA έχει κρίνει ότι 12 από τα 16 χημικά φίλτρα δεν διαθέτουν επαρκή στοιχεία ασφάλειας».
Καθυστερήσεις στις ομοσπονδιακές ρυθμίσεις
Το 2019, επί προεδρίας Τραμπ, ο τότε Επίτροπος της FDA, Dr. Scott Gottlieb, πρότεινε νέους κανονισμούς ζητώντας από τις εταιρείες να ερευνήσουν την ασφάλεια της oxybenzone, της homosalate και δέκα ακόμη ουσιών. Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν έχουν ανακοινωθεί σχετικές μελέτες ούτε νέοι κανονισμοί.
Εκπρόσωπος της FDA δήλωσε στο CNN ότι η υπηρεσία εξετάζει ακόμη τα σχόλια που έλαβε, χωρίς να μπορεί να προβλέψει το χρονοδιάγραμμα της τελικής απόφασης.
Παρά την καθυστέρηση, τον Δεκέμβριο η FDA ανακοίνωσε ότι εξετάζει την έγκριση της ουσίας bemotrizinol, που χρησιμοποιείται στην Ευρώπη και θεωρείται ασφαλής και αποτελεσματική. «Πρόκειται για την πρώτη ουσιαστική καινοτομία των τελευταίων 20 ετών», ανέφερε η Friedman.
Περισσότερα από ένα αντηλιακό
Οι ειδικοί συνιστούν μια πολυεπίπεδη προσέγγιση στην προστασία από τον ήλιο: ρούχα με πυκνή ύφανση, γυαλιά ηλίου, καπέλα με φαρδύ γείσο και αποφυγή έκθεσης μεταξύ 10:00 και 16:00. Το αντηλιακό πρέπει να εφαρμόζεται σωστά — περίπου μία δόση ίση με ένα σφηνάκι για όλο το σώμα, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας.
Η επάλειψη πρέπει να γίνεται 15 λεπτά πριν από την έκθεση στον ήλιο και να επαναλαμβάνεται κάθε δύο ώρες ή μετά το κολύμπι. Τα βρέφη κάτω των έξι μηνών δεν πρέπει να εκτίθενται καθόλου στον ήλιο, καθώς τα εγκαύματα μπορεί να αποτελέσουν ιατρικό επείγον, σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής.
Προσοχή στις ψευδείς αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα
Οι ειδικοί προειδοποιούν να αγνοούνται αναρτήσεις που ισχυρίζονται ότι ο ήλιος δεν προκαλεί καρκίνο του δέρματος. Η υπεριώδης ακτινοβολία είναι αποδεδειγμένα καρκινογόνος, σύμφωνα με το Ίδρυμα για τον Καρκίνο του Δέρματος.
«Το μελάνωμα είναι ο πιο θανατηφόρος τύπος καρκίνου», τόνισε η Dr. Kelly Olino, διευθύντρια του προγράμματος Smilow Melanoma του Yale Cancer Center, επισημαίνοντας ότι ακόμη και ένας όγκος δύο χιλιοστών θεωρείται σοβαρός. «Αν ήταν καρκίνος του παχέος εντέρου, θα λέγαμε ‘τον εντοπίσαμε πολύ νωρίς’».
