Οι εξελίξεις γύρω από τη σύγκρουση Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν παραμένουν ρευστές, με τις διπλωματικές προσπάθειες να συνεχίζονται χωρίς όμως απτό αποτέλεσμα. Στο επίκεντρο των διπλωματικών πρωτοβουλιών βρίσκεται το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα και κατάσταση που επικρατεί στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, που εξακολουθεί να επηρεάζει την περιφερειακή, την διεθνή σταθερότητα και την παγκόσμια οικονομία με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κλειστά και τον Αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό στην περιοχή να βρίσκεται σε πλήρη ισχύ.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Παρασκευή 1η Μαΐου ότι δεν είναι ικανοποιημένος με την τελευταία πρόταση του Ιράν για την επίλυση της σύγκρουσης, επισημαίνοντας πως οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται τηλεφωνικά. Όπως ανέφερε, «δεν είμαι σίγουρος ότι θα καταλήξουμε σε συμφωνία».
Η εκπρόσωπος της αμερικανικής προεδρίας, Άννα Κέλι, σημείωσε πως «δεν παρέχουμε λεπτομέρειες για ιδιωτικές συνομιλίες», προσθέτοντας ότι ο πρόεδρος Τραμπ έχει καταστήσει σαφές πως το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Οι διαπραγματεύσεις, όπως τόνισε, συνεχίζονται για τη διασφάλιση της εθνικής ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύμφωνα με το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, το Ιράν παρουσίασε νέα πρόταση που στοχεύει στην επανέναρξη των συνομιλιών με τις ΗΠΑ, προκειμένου να επιτευχθεί μια μακροπρόθεσμη ειρηνευτική λύση. Η πρόταση διαβιβάστηκε μέσω Πακιστανών μεσολαβητών, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει κάθε πολιτική που επιχειρεί να της «επιβληθεί» μέσω απειλών.
Ανοιχτός σε διάλογο αλλά με όρους ο Ετζεΐ
Ο επικεφαλής της δικαστικής εξουσίας στο Ιράν Γκολμαχοσέιν Μοχσενί Ετζεΐ, δήλωσε ότι η χώρα παραμένει ανοικτή στον διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, απορρίπτοντας ωστόσο οποιαδήποτε πολιτική που θα «επιβληθεί διά της απειλής». Ο ίδιος τόνισε πως η Ισλαμική Δημοκρατία δεν έχει αποφύγει ποτέ τις διαπραγματεύσεις, αλλά δεν θα δεχθεί να της επιβληθεί πολιτική από τον αντίπαλο.
Η δήλωση του Ετζεΐ έγινε με φόντο το αδιέξοδο στις συνομιλίες μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, που στοχεύουν σε μια βιώσιμη ειρήνη στη Μέση Ανατολή. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι το Ιράν δεν εγκρίνει τον πόλεμο και επιθυμεί τον τερματισμό του, χωρίς όμως να αποκηρύξει τις αρχές και τις αξίες του.
Η αντιπαράθεση και οι διεθνείς αντιδράσεις
Η σύγκρουση, που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου ύστερα από επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ εναντίον της Τεχεράνης, έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους κυρίως στο Ιράν «ξεδοντιάζοντας» την Ιρανική ηγεσία τόσο την θρησκευτική όσο και την στρατιωτική ηγεσία. Τα Ισραηλινλα χτυπήματα δεν έμειναν μόνο στο Ιράν αλλά επεκτάθηκαν και στον νότιο Λίβανο με στόχο στην εξουετέρωση της Χεζμπολάχ.
Παρά την εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να επιβάλλουν τον ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια, σε απάντηση του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη.
Ο Ετζεΐ εκτίμησε ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν «εξασφαλίσει τίποτα» από τον πόλεμο, ενώ η Τεχεράνη δεν προτίθεται να υποχωρήσει στις διαπραγματεύσεις. Παράλληλα, η προθεσμία των 60 ημερών που έχει ο πρόεδρος Τραμπ για να ζητήσει έγκριση του Κογκρέσου σχετικά με τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων λήγει σήμερα, με την κυβέρνησή του να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης.
Η στάση του Κογκρέσου και οι αντιδράσεις
Το αμερικανικό Σύνταγμα προβλέπει ότι μόνο το Κογκρέσο μπορεί να δώσει την έγκριση στον εκάστοτε πρόεδρο των ΗΠΑ να ξεκινήσει πολεμικές επιχειρήσεις, ωστόσο ο νόμος του 1973 επιτρέπει στον πρόεδρο να ξεκινά περιορισμένες επιχειρήσεις σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης. Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι η αντίστροφη μέτρηση των 60 ημερών έχει «παγώσει» μετά την εκεχειρία της 8ης Απριλίου, κάτι που οι Δημοκρατικοί απορρίπτουν.
Ο επικεφαλής τους στη Γερουσία, Τσακ Σούμερ, δήλωσε πως «ο Πιτ Χέγκσεθ δεν μπορεί απλώς να σταματά την αντίστροφη μέτρηση όταν τα αμερικανικά στρατεύματα εξακολουθούν να είναι εκτεθειμένα σε κίνδυνο».
Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: «Χάρτινες τίγρεις οι ΗΠΑ – δεν μπορούν να προστατεύσουν τις βάσεις τους στη Μέση Ανατολή»
Ο Ανώτατος Θρησκευτικός Ηγέτης του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, χαρακτήρισε τις Ηνωμένες Πολιτείες «χάρτινες τίγρεις» που δεν μπορούν να προστατεύσουν ούτε τις ίδιες τους τις βάσεις στη Μέση Ανατολή. Όπως ανέφερε, είναι παράλογο να υποστηρίζουν ότι μπορούν να εγγυηθούν την ασφάλεια άλλων εθνών της περιοχής.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, σημείωσε ότι «οι χάρτινες βάσεις τίγρεων της Αμερικής δεν μπορούν καν να προστατευτούν», ενώ χαρακτήρισε τον Περσικό Κόλπο «ευλογία που ξεπερνά μια απλή έκταση γαλάζιων νερών». Ο Χαμενεΐ επισήμανε επίσης ότι η παρουσία των Αμερικανών αποτελεί πηγή ανασφάλειας στη Μέση Ανατολή και ότι η σταθερότητα θα έρθει μόνο με την αποχώρησή τους από την περιοχή.
Οι αποκαλύψεις του CNN για τις ζημιές στις αμερικανικές βάσεις
Έρευνα του CNN ανέδειξε ότι το Ιράν και οι σύμμαχοί του έχουν προκαλέσει εκτεταμένες ζημιές σε τουλάχιστον 16 αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε οκτώ χώρες της Μέσης Ανατολής. Οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι οι κύριοι στόχοι περιλάμβαναν συστήματα ραντάρ, επικοινωνιών και αεροσκάφη υψηλού κόστους.
Σύμφωνα με πηγές του Κογκρέσου, οι ζημιές σε ορισμένες βάσεις είναι τόσο σοβαρές που θεωρούνται μη λειτουργικές. Οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο, που φιλοξενούν αυτές τις εγκαταστάσεις, έχουν εκφράσει δυσαρέσκεια, υποστηρίζοντας ότι ο πόλεμος ξεκίνησε χωρίς προηγούμενη διαβούλευση μαζί τους.
Το οικονομικό κόστος του πολέμου
Ο ελεγκτής του Πενταγώνου, Τζουλς «Τζέι» Χερστ ΙΙΙ, δήλωσε ότι ο πόλεμος με το Ιράν έχει κοστίσει μέχρι στιγμής στις Ηνωμένες Πολιτείες περίπου 25 δισ. δολάρια. Ωστόσο, πηγές του CNN ανεβάζουν το πραγματικό κόστος στα 40 έως 50 δισ. δολάρια.
Τέλος, σύμφωνα με σαουδαραβική πηγή, «ο πόλεμος μάς έδειξε ότι η συμμαχία με τις ΗΠΑ δεν μπορεί να είναι αποκλειστική και δεν είναι άτρωτη», υπογραμμίζοντας την ανάγκη επαναπροσδιορισμού των περιφερειακών ισορροπιών.
