Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄2323 η Κοινή Υπουργική Απόφαση ΥΠ1157/24.4.2026, με την υπογραφή του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, κ. Ευάγγελου Τουρνά. Η απόφαση εξειδικεύει τις διατάξεις του νόμου 5281/2026, με τίτλο «Ενεργή Μάχη», που προωθήθηκε από το Υπουργείο, εισάγοντας νέο πλαίσιο για τον ετήσιο αντιπυρικό καθαρισμό οικοπέδων.
Το θεσμικό αυτό πλαίσιο περιλαμβάνει σημαντικές βελτιώσεις, κυρίως στα άρθρα 41 και 43 του νόμου, οι οποίες προέκυψαν μέσα από τη δημόσια διαβούλευση. Καθοριστική υπήρξε η συμβολή της ΠΟΜΙΔΑ, που συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία, καταθέτοντας τεκμηριωμένες προτάσεις, πολλές από τις οποίες έγιναν αποδεκτές.
Στόχος: Πρόληψη και όχι τιμωρία
Ο νόμος και η εφαρμοστική ΚΥΑ συγκροτούν ένα συνεκτικό σύστημα υποχρεώσεων για ιδιοκτήτες, επικαρπωτές, μισθωτές και χρήστες οικοπέδων. Κεντρικός στόχος είναι η ενθάρρυνση της οικειοθελούς συμμόρφωσης, αντί της επιβολής κυρώσεων.
Η φιλοσοφία του νέου πλαισίου εστιάζει στην ενίσχυση της πυροπροστασίας στον αστικό ιστό, μέσω του συστηματικού ετήσιου καθαρισμού των οικοπέδων, ώστε να προλαμβάνεται η εκδήλωση και εξάπλωση πυρκαγιών.
Τι προβλέπει ο υποχρεωτικός καθαρισμός
Ο καθαρισμός των οικοπέδων αποτελεί κρίσιμο μέτρο πρόληψης και περιλαμβάνει:
- κοπή και απομάκρυνση ξερών χόρτων και θάμνων,
- απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων,
- καθαρισμό από κλαδιά και λοιπή φυτική ύλη,
- αραίωση πυκνής βλάστησης,
- διατήρηση καθαρού χώρου κατά την αντιπυρική περίοδο.
Η υποχρέωση ισχύει για οικόπεδα εντός σχεδίου, εντός οικισμών, σε απόσταση έως 100 μέτρων από τα όριά τους, καθώς και για εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία. Εξαιρούνται οι συντηρούμενοι κήποι κατοικιών και πολυκατοικιών.
Ποιοι είναι υπόχρεοι
Υπόχρεοι καθαρισμού είναι οι ιδιοκτήτες, οι επικαρπωτές, οι μισθωτές ή χρήστες, καθώς και οι φορείς του Δημοσίου για τα ακίνητα που διαχειρίζονται.
Νέα ενιαία προθεσμία: Από 1 Απριλίου έως 15 Ιουνίου
Η νέα ΚΥΑ καθιερώνει ενιαία προθεσμία 76 ημερών, από 1η Απριλίου έως 15 Ιουνίου κάθε έτους, για την ολοκλήρωση του καθαρισμού και την υποβολή δήλωσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα akatharista.gov.gr. Η ρύθμιση αυτή προτάθηκε από την ΠΟΜΙΔΑ, με δυνατότητα παράτασης όπου απαιτείται.
Αν παρέλθει η προθεσμία χωρίς υποβολή δήλωσης, τεκμαίρεται συναίνεση του υπόχρεου στον αυτεπάγγελτο καθαρισμό από τον δήμο.
Αυστηρότερα πρόστιμα για μη καθαρισμό
Το διοικητικό πρόστιμο διπλασιάζεται σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο 2.000 ευρώ. Ο υπόχρεος επιβαρύνεται επιπλέον με το κόστος του αυτεπάγγελτου καθαρισμού.
Δικλείδες προστασίας για τους πολίτες
Η ΚΥΑ προβλέπει διαδικαστικές εγγυήσεις υπέρ των πολιτών, όπως προηγούμενη ενημέρωση πριν την επιβολή προστίμου, ώστε να υπάρχει περιθώριο συμμόρφωσης.
Σε περίπτωση καθυστερημένης συμμόρφωσης και εμπρόθεσμης ένστασης, το πρόστιμο μειώνεται κατά 50%, ενώ η πράξη επιβολής κοινοποιείται προσωπικά στον ενδιαφερόμενο, ενισχύοντας τη διαφάνεια.
Μειωμένα πρόστιμα για μη υποβολή δήλωσης
Τα πρόστιμα για μη υποβολή δήλωσης περιορίζονται στα 500 ευρώ αν δεν έγινε καθαρισμός και στα 100 ευρώ αν έγινε αλλά δεν δηλώθηκε, έναντι ενιαίου προστίμου 1.000 ευρώ που ίσχυε προηγουμένως.
Ηπιότερες ποινικές κυρώσεις
Για ψευδή δήλωση καθαρισμού προβλέπεται πλέον φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ, έναντι έως δύο ετών και 54.000 ευρώ στο προηγούμενο πλαίσιο. Η ποινική δίωξη αναστέλλεται έως την εξέταση ένστασης, ώστε να αποφεύγεται άσκοπη δικαστική ταλαιπωρία.
Εναλλακτική υποβολή δήλωσης
Όσοι δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν την ηλεκτρονική πλατφόρμα έχουν τη δυνατότητα φυσικής υποβολής της δήλωσης σε ΚΕΠ ή Πυροσβεστική Υπηρεσία. Η πρόβλεψη ισχύει για περιπτώσεις τεχνικών δυσλειτουργιών, ηλικίας άνω των 67 ετών, αναπηρίας ή ανωτέρας βίας.
Ρόλος των δήμων
Οι δήμοι οφείλουν να ορίζουν ειδικούς χώρους απόθεσης υπολειμμάτων καθαρισμού, τα οποία θα αποκομίζονται από τις δημοτικές υπηρεσίες, επιλύοντας έτσι ένα χρόνιο πρακτικό ζήτημα.
Συνεργασία Υπουργείου και ΠΟΜΙΔΑ
Οι αλλαγές προέκυψαν από συνεργασία του Υπουργείου με τους ενδιαφερόμενους φορείς. Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συμβολή του τέως Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας κ. Γιάννη Κεφαλογιάννη και της ΠΟΜΙΔΑ, που πρότειναν ένα πιο λειτουργικό και αναλογικό πλαίσιο.
Κάλεσμα για έγκαιρη συμμόρφωση
Με την αντιπυρική περίοδο να διαρκεί από 1η Μαΐου έως 31 Οκτωβρίου 2026, η ΠΟΜΙΔΑ καλεί όλους τους υπόχρεους να προχωρήσουν άμεσα στον καθαρισμό και τη συντήρηση των ακινήτων τους, καθώς και στην έγκαιρη υποβολή δήλωσης.
Η τήρηση των νέων διατάξεων αποτελεί όχι μόνο νομική υποχρέωση, αλλά και πράξη κοινωνικής ευθύνης που συμβάλλει στην προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.
