Η τεχνητή νοημοσύνη εισέρχεται σε μια νέα, πιο επικίνδυνη φάση, και η EE δείχνει να μένει στο περιθώριο. Το νέο μοντέλο “Mythos” της Anthropic δεν είναι απλώς μια ακόμη τεχνολογική εξέλιξη· αποτελεί ένα εργαλείο με τη δυνατότητα να εντοπίζει και να εκμεταλλεύεται ψηφιακές ευπάθειες σε επίπεδο που, σύμφωνα με την ίδια την εταιρεία, ξεπερνά τις δυνατότητες των περισσότερων ανθρώπων.
Η απόφαση της εταιρείας να περιορίσει την πρόσβαση σε έναν στενό κύκλο – κυρίως αμερικανικών κολοσσών όπως η Apple, η Microsoft και η Amazon – έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στην Ευρώπη. Οι ευρωπαϊκές αρχές, στην πλειονότητά τους, δεν έχουν αποκτήσει ουσιαστική πρόσβαση στο σύστημα, γεγονός που περιορίζει δραστικά τη δυνατότητά τους να αξιολογήσουν τους κινδύνους.
Η αντίθεση είναι εμφανής. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το αρμόδιο Ινστιτούτο Ασφάλειας Τεχνητής Νοημοσύνης έχει ήδη προχωρήσει σε δοκιμές και αξιολογήσεις. Στην ηπειρωτική Ευρώπη, αντίθετα, οι περισσότερες υπηρεσίες κυβερνοασφάλειας λειτουργούν με ελλιπή δεδομένα, βασιζόμενες σε αποσπασματικές πληροφορίες.
Το ζήτημα δεν είναι μόνο τεχνολογικό, αλλά βαθιά πολιτικό. Η Ευρώπη έχει επενδύσει την ταυτότητά της ως «υπερρυθμιστής» της τεχνολογίας, με εργαλεία όπως το AI Act. Ωστόσο, η περίπτωση της Anthropic αποκαλύπτει ένα κρίσιμο κενό: όταν μια τεχνολογία δεν έχει ακόμη διατεθεί στην αγορά, οι ρυθμιστικοί μηχανισμοί έχουν περιορισμένη ισχύ.
Η ανησυχία εντείνεται από τη φύση της ίδιας της τεχνολογίας. Ένα εργαλείο που μπορεί να εντοπίζει ευπάθειες σε συστήματα μπορεί να λειτουργήσει είτε ως ασπίδα είτε ως όπλο. Στα χέρια κυβερνήσεων ή εταιρειών, μπορεί να ενισχύσει την ασφάλεια. Στα χέρια κακόβουλων παραγόντων, όμως, θα μπορούσε να προκαλέσει μαζικές κυβερνοεπιθέσεις με ανυπολόγιστες συνέπειες.
Ειδικοί, όπως ο Yoshua Bengio, προειδοποιούν ότι δεν είναι βιώσιμο να αφήνεται στις ίδιες τις εταιρείες η ευθύνη διαχείρισης τέτοιων κινδύνων. Η ανάγκη για ανεξάρτητους ελέγχους και διεθνή συνεργασία είναι πλέον επιτακτική, την ώρα που απουσιάζει ένα παγκόσμιο πλαίσιο διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης.
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι βαθύτερο. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει μετατραπεί σε πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού. Οι κυβερνήσεις δίνουν προτεραιότητα στην ανάπτυξη και την πρωτοκαθεδρία, αφήνοντας σε δεύτερη μοίρα ζητήματα ασφάλειας και ηθικής. Σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί σε ρόλο θεατή, εξαρτώμενη από αποφάσεις που λαμβάνονται αλλού.
Η υπόθεση Mythos λειτουργεί ως προειδοποίηση. Δεν πρόκειται μόνο για ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης, αλλά για ένα σύμπτωμα ενός κόσμου όπου η τεχνολογία προηγείται της πολιτικής. Και αν η Ευρώπη θέλει να διατηρήσει την επιρροή της, θα πρέπει να βρει τρόπους να συμμετέχει ουσιαστικά — όχι απλώς να ρυθμίζει εκ των υστέρων.
