Η αμερικανική εταιρεία βιοτεχνολογίας Colossal Biosciences, γνωστή για τις προσπάθειές της να «αναστήσει» εξαφανισμένα είδη, όπως το ντόντο, το μαμούθ και η τίγρη της Τασμανίας, ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός βιολογικού θησαυροφυλακίου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) για την προστασία απειλούμενων ειδών.
Το νέο Colossal Biovault and World Preservation Lab θα στεγάζεται στο Μουσείο του Μέλλοντος στο Ντουμπάι και θα αποθηκεύει εκατομμύρια δείγματα ιστών και άλλου βιολογικού υλικού από 10.000 είδη, ανάμεσά τους και τα 100 πιο απειλούμενα παγκοσμίως, σύμφωνα με την εταιρεία. Η Colossal είχε προκαλέσει αίσθηση τον περασμένο Απρίλιο, όταν ανακοίνωσε ότι «ανέστησε» τον εξαφανισμένο λύκο dire, δημιουργώντας τρία ζώα, δύο αρσενικά και ένα θηλυκό, χρησιμοποιώντας αρχαίο DNA, κλωνοποίηση και τεχνολογία γονιδιακής επεξεργασίας.
Ειδικοί ωστόσο υπογραμμίζουν, ότι δεν είναι εφικτή η πλήρης αναπαραγωγή ενός εξαφανισμένου είδους, αλλά πρόκειται για υβρίδια μεταξύ dire και γκρίζου λύκου, με παρόμοια εξωτερικά χαρακτηριστικά. Η εταιρεία, με έδρα το Ντάλας, επισημαίνει ότι η λειτουργία του θησαυροφυλακίου στα ΗΑΕ θα έχει διττό σκοπό: αφενός τη μελέτη και διατήρηση απειλούμενων ειδών και αφετέρου τη δυνατότητα επαναφοράς τους, εφόσον εξαφανιστούν.
«Αντίγραφο ασφαλείας για όλη τη ζωή στη Γη»
Σε συνέντευξή του στο CNN, ο συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Colossal, Μπεν Λαμ, παρομοίασε το νέο βιοθησαυροφυλάκιο με το Svalbard Global Seed Vault στον Αρκτικό Κύκλο, το οποίο διατηρεί σχεδόν 1,4 εκατομμύρια δείγματα σπόρων. Όπως είπε, «τα ζώα χρειάζονται παρόμοια προστασία». «Πρέπει να αρχίσουμε να δημιουργούμε ένα αντίγραφο ασφαλείας για όλη τη ζωή στη Γη, γιατί, ενώ η διατήρηση λειτουργεί, δεν συμβαδίζει με τον ρυθμό με τον οποίο εξαφανίζουμε είδη», σημείωσε.
Σύμφωνα με την Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), περισσότερα από 48.000 είδη απειλούνται με εξαφάνιση, από τα 172.600 που έχουν αξιολογηθεί. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο αριθμός των ειδών που εξαφανίζονται κάθε χρόνο είναι πολύ μεγαλύτερος, καθώς πολλά δεν έχουν ακόμη ανακαλυφθεί ή καταγραφεί.
Ο Λαμ ανέφερε ότι στόχος είναι η συλλογή πολλαπλών δειγμάτων από κάθε είδος, ώστε να διατηρηθεί η γενετική ποικιλότητα – κρίσιμη παράμετρος για τη μακροχρόνια επιβίωση των πληθυσμών.
Η σημασία της βιοποικιλότητας
Ο επικεφαλής της Colossal υπογράμμισε ότι η διάσωση απειλούμενων ζώων έχει πολλαπλά οφέλη, καθώς πολλά αποτελούν είδη-κλειδιά για τα οικοσυστήματα τους. Η απώλεια ενός είδους μπορεί να προκαλέσει ανισορροπία, επηρεάζοντας ολόκληρη την τροφική αλυσίδα.
«Υπάρχουν τεράστιες ποσότητες δεδομένων που χάνονται όταν ένα είδος εξαφανίζεται», πρόσθεσε. «Τα πουλιά, για παράδειγμα, έχουν πολύ πιο ισχυρό ανοσοποιητικό σύστημα από εμάς· αξίζει να το μελετήσουμε για να δούμε πώς θα μπορούσε να εφαρμοστεί και στον άνθρωπο». Και κατέληξε: «Ακόμα κι αν δεν σας ενδιαφέρουν τα ζώα, θα έπρεπε να σας ενδιαφέρουν, γιατί βοηθούν τους ανθρώπους».
Παγκόσμιο δίκτυο βιοτραπεζών
Παρότι η πρωτοβουλία της Colossal είναι φιλόδοξη, δεν είναι η μοναδική. Η San Diego Zoo Wildlife Alliance διατηρεί το “Frozen Zoo”, με δείγματα από περισσότερα από 1.300 είδη και υποείδη. Από το 1975, η πρόοδος στη γενετική έχει επιτρέψει τη δημιουργία κλώνων απειλούμενων ειδών, όπως το άλογο Przewalski, ο ινδικός γκάουρ, τα βοοειδή banteng και το μαυροπόδαρο κουνάβι της Βόρειας Αμερικής.
Παράλληλα, το φιλανθρωπικό πρόγραμμα Frozen Ark διαθέτει πάνω από 48.000 δείγματα DNA, μεταξύ αυτών της λεοπάρδαλης του χιονιού και του Scimitar Horned Oryx, είδος που έχει εξαφανιστεί στη φύση.
Σε δήλωσή της στο CNN, η San Diego Zoo Wildlife Alliance χαρακτήρισε την επιτάχυνση της «κρυοσυντήρησης ζωντανών κυττάρων» ως «πρωτοφανή ευκαιρία και επείγουσα ανάγκη για τη διασφάλιση της βιολογικής ποικιλότητας της Γης». Ωστόσο, προειδοποίησε ότι απαιτείται σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο, διεθνής συντονισμός και συμμόρφωση με πολιτικές και συμφωνίες.
Η Συμμαχία υπογράμμισε ότι μια βιώσιμη στρατηγική για τη βιοτράπεζα πρέπει να βασίζεται σε αποκεντρωμένο μοντέλο, ενισχύοντας την ικανότητα των χωρών με πλούσια βιοποικιλότητα να αναπτύξουν δικές τους δομές, σε συνεργασία με ιδρύματα που διαθέτουν τεχνογνωσία.
Προκλήσεις και προοπτικές
Ο καθηγητής βλαστοκυτταρικής έρευνας στο King’s College του Λονδίνου, Ντούσκο Ίλιτς, δήλωσε μέσω email ότι προς το παρόν υπάρχουν ανεπαρκείς δημόσιες πληροφορίες για να αξιολογηθεί το έργο της Colossal, ζητώντας περισσότερες λεπτομέρειες για το εύρος των ειδών, τη διακυβέρνηση, τη χρηματοδότηση και τη σύνδεση με τα πλαίσια διατήρησης.
«Η κρυοσυντήρηση από μόνη της δεν ισοδυναμεί με ουσιαστική επίδραση στη διατήρηση», σημείωσε, προσθέτοντας ότι οι “παγωμένοι ζωολογικοί κήποι” είναι ελκυστική έννοια για το κοινό, αλλά λειτουργούν καλύτερα ως συμπληρωματικά εργαλεία και όχι ως υποκατάστατα της προστασίας οικοτόπων ή της διαχείρισης πληθυσμών.
Επένδυση και δημόσια συμμετοχή
Το εγχείρημα αποτελεί μέρος μιας επένδυσης εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων στα ΗΑΕ, τα οποία πρόσφατα διέθεσαν 60 εκατ. δολάρια στην Colossal. Από την ίδρυσή της το 2021, η εταιρεία έχει συγκεντρώσει συνολικά 615 εκατ. δολάρια.
Η εγκατάσταση στο Μουσείο του Μέλλοντος στο Ντουμπάι θα επιτρέπει στο κοινό να παρακολουθεί από κοντά την επιστημονική διαδικασία. «Συνεργαζόμαστε με το Μουσείο του Μέλλοντος γιατί θέλουμε να το έχουμε σε κοινή θέα», ανέφερε ο Λαμ. «Θέλουμε να δημιουργήσουμε ζωντανά εργαστήρια και να εμπνεύσουμε τα παιδιά και το κοινό να αγαπήσουν την επιστήμη».
Η λίστα με τα 100 πιο απειλούμενα είδη που θα συμπεριληφθούν δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και καταρτίζεται σε συνεργασία με ερευνητικά ιδρύματα των ΗΑΕ. Σύμφωνα με την Colossal, το βιοθησαυροφυλάκιο του Ντουμπάι είναι το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός παγκόσμιου δικτύου βιοτραπεζών.
