Λύθηκε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια των ωκεανών: Η επιδημία που εξαφάνισε δισεκατομμύρια θαλάσσιους αστερίες 

Το 2013, μια μυστηριώδης επιδημία σάρωσε τις ακτές του Ειρηνικού από το Μεξικό έως την Αλάσκα, μετατρέποντας μέσα σε λίγες ημέρες δισεκατομμύρια θαλάσσιους αστερίες σε μια άμορφη μάζα. Η ασθένεια, που ονομάστηκε Sea Star Wasting Disease (SSWD), προκάλεσε εικόνες φρίκης: διαμελισμένα άκρα, κατεστραμμένοι ιστοί και σώματα αστεριών που διαλύονταν. Τα επόμενα δέκα χρόνια, η SSWD χαρακτηρίστηκε ως η μεγαλύτερη επιδημία που έχει καταγραφεί ποτέ σε άγριο θαλάσσιο είδος και κατατάχθηκε στα δέκα μεγαλύτερα άλυτα μυστήρια των ωκεανών. Παρά τις πολυάριθμες προσπάθειες, ο υπεύθυνος παθογόνος παράγοντας παρέμενε άγνωστος — μέχρι σήμερα.

Μετά από πενταετή έρευνα, διεθνής ομάδα επιστημόνων από πανεπιστήμια, κυβερνητικούς φορείς και μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς εντόπισε τελικά τον ένοχο: ένα νέο στέλεχος του βακτηρίου Vibrio pectenicida. Η ανακάλυψη αυτή είναι κομβικής σημασίας. Οι θαλάσσιοι αστερίες, και ιδιαίτερα το είδος Pycnopodia helianthoides (ήλιος-αστέρας), παίζουν κρίσιμο ρόλο στα οικοσυστήματα των δασών φυκιών. Ο ήλιος-αστέρας, το μεγαλύτερο είδος θαλάσσιου αστερία που μπορεί να φτάσει το μέγεθος ενός ελαστικού ποδηλάτου, τρέφεται με θαλάσσιους αχινούς, συγκρατώντας τον πληθυσμό τους σε ισορροπία. Η απώλεια σχεδόν έξι δισεκατομμυρίων αστεριών λόγω της SSWD οδήγησε σε ανεξέλεγκτη αύξηση των αχινών, οι οποίοι «έγδαραν» τα δάση φυκιών, μετατρέποντας πλούσια οικοσυστήματα σε άγονες εκτάσεις.

Η εξαφάνιση των δασών φυκιών είχε αλυσιδωτές επιπτώσεις: απώλεια βιοποικιλότητας, μείωση αλιευτικών αποθεμάτων, πλήγμα στον τουρισμό, αλλά και μείωση οικοσυστημικών υπηρεσιών όπως η προστασία από τη διάβρωση, η βελτίωση της ποιότητας του νερού και η δέσμευση άνθρακα. Το Vibrio pectenicida αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολο στην ανίχνευση, καθώς παρουσιάζει ιδιαιτερότητες που το διαφοροποιούν από άλλα είδη Vibrio. Το στέλεχος FHCF-3, που απομονώθηκε από την ερευνήτρια Amy Chan στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, προκάλεσε θανατηφόρα μόλυνση σε εργαστηριακές συνθήκες, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του στην ασθένεια.

Η ταυτοποίηση του παθογόνου ανοίγει τον δρόμο για νέα εργαλεία προστασίας. Πρώτος στόχος είναι η ανάπτυξη διαγνωστικού τεστ που θα εντοπίζει το γενετικό του αποτύπωμα, επιτρέποντας την έγκαιρη διάγνωση και τον εντοπισμό περιοχών κατάλληλων για επανεισαγωγή υγιών πληθυσμών. Παράλληλα, η έρευνα επικεντρώνεται στον εντοπισμό ανθεκτικών αστεριών, ώστε να ξεκινήσουν προγράμματα αναπαραγωγής για την αποκατάσταση των πληθυσμών.

Σε έναν ωκεανό που θερμαίνεται και φιλοξενεί ήδη το επικίνδυνο βακτήριο, η μάχη δεν θα είναι εύκολη. Όμως η ανακάλυψη αυτή προσφέρει ελπίδα ότι, κάποια μέρα, οι ήλιοι-αστέρες θα επιστρέψουν στα δάση φυκιών και τα οικοσυστήματα θα αναγεννηθούν.