Στο χειρουργείο του Υπερταμείου όλες οι ΔΕΚΟ

Από τα βαθιά, δηλαδή τις πιο ελλειμματικές και ταυτόχρονα εμβληματικές κρατικές επιχειρήσεις, όπως οι Αστικές Συγκοινωνίες, τα ΕΛΤΑ και ο ΟΣΕ, πρόκειται να αρχίσει η αναδιάρθρωση των ΔΕΚΟ.

Είναι οι καυτές προτεραιότητες της διοίκησης του Υπερταμείου, το πρώτο γερό crash test του φετινού χειμώνα που θα το φέρει αντιμέτωπο με κατεστημένες νοοτροπίες, συνδικαλιστές, εργαζομένους, αλλά και με τμήμα της κυβέρνησης, καθώς πολλοί ακόμη αμφισβητούν κατά πόσο συγκεκριμένοι υπουργοί εννοούν όσα έχουν ψηφίσει.

Τις προτεραιότητες του νέου οργανισμού περιέγραψε προ ημερών από τη Βουλή η επικεφαλής του, Ουρανία Αικατερινάρη. «Οταν από το φθινόπωρο μεταβιβαστούν πλήρως στην Εταιρεία Δημοσίων Συμμετοχών οι ΔΕΚΟ, τότε θα μάθουμε και πόσες εξ αυτών έχουν στρατηγικό πλάνο, θα δούμε ποιες είναι οι ελλειμματικές, οι οποίες και θα κληθούν να μας υποβάλουν σχέδια αναδιάρθρωσης και εξυγίανσης προκειμένου να μπορέσουν κάποια στιγμή να προσφέρουν τις υπηρεσίες που ζητούν οι πολίτες» είπε η κ. Αικατερινάρη.

ΤΙ ΑΛΛΑΖΕΙ. Η λέξη αναδιάρθρωση, προκειμένου οι ΔΕΚΟ να πάψουν να παράγουν ελλείμματα και να γίνουν κερδοφόρες, μπορεί να σημαίνει πολλά πράγματα. Από αλλαγές στο μάνατζμεντ ώστε να γίνει πιο επαγγελματικό, δεσμευτικούς στόχους και μετρήσιμες αποδόσεις για κάθε ΔΕΚΟ, μέχρι μείωση όπου χρειάζεται του μισθολογικού κόστους, περιορισμό της δαπάνης (π.χ. υπερωρίες), αλλαγές στους εσωτερικούς κανονισμούς και εξορθολογισμό στο προσωπικό. Δηλαδή, αποφάσεις πολιτικά δύσκολες, που όσο λεπτοί χειρισμοί και να γίνουν, οι αντιδράσεις θεωρούνται δεδομένες.

Στους γνωρίζοντες, όσα είπε η διευθύνουσα σύμβουλος του Ταμείου δεν προκάλεσαν εντύπωση. Αποτελεί κοινό μυστικό ότι οι δανειστές πιέζουν εδώ και μήνες την κυβέρνηση να ενεργοποιήσει επιτέλους τον νέο φορέα, ο οποίος αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του τρίτου Μνημονίου. Κάποιοι θέλουν να το λησμονούν, αλλά μέρος του χρέους θα αποπληρώνεται από τα έσοδα αξιοποίησης της κρατικής περιουσίας και το Υπερταμείο αποτελεί ουσιαστικά την «εγγύηση» για το δάνειο 86 δισ. ευρώ που έχει συμφωνήσει η Ελλάδα με τον ESM (Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας).

Στο επίκεντρο της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών και Περιουσίας βρίσκονται η βελτίωση λειτουργίας των ΔΕΚΟ και η αναδιάρθρωση των πλέον προβληματικών, προκειμένου να αρχίσουν επιτέλους να παράγουν έσοδα: ο ελλειμματικός ΟΑΣΑ με τους περίπου 8.000 εργαζομένους, τα ΕΛΤΑ που εδώ και καιρό παραπαίουν και ο απαλλαγμένος από κρατικές ενισχύσεις ΟΣΕ. Αλλωστε οι εισηγμένες στο ΧΑ, ανεξάρτητα αν παρουσιάζουν ή όχι ζημιές, πρέπει επίσης να αναδιαρθρωθούν ώστε να γίνουν πιο αποτελεσματικές και να προσκομίσουν το στρατηγικό τους πλάνο στο Ταμείο, όπως τα νερά (ΕΥΔΑΠ  –  ΕΥΑΘ) και φυσικά η ΔΕΗ που το πρώτο τρίμηνο του έτους παρουσίασε ζημιές. Το ίδιο ισχύει για τις μικρότερες εταιρείες, όπως για παράδειγμα οι Κτιριακές Υποδομές, το ΟΑΚΑ, η ΕΛΒΟ, ο ΟΚΑΑ κ.ο.κ.

ΠΡΩΤΑ ΕΞΥΓΙΑΝΣΗ. Κάποιοι θέλουν να το ξεχνούν, παρότι όμως η αποκρατικοποίηση δεν αποτελεί για το Ταμείο προτεραιότητα, εντούτοις περιλαμβάνεται και αυτή στα εργαλεία του. «Δεν αποκλείουμε τις ιδιωτικοποιήσεις. Δεν ξεκινάμε από αυτό αλλά από την αξιοποίηση και την εξυγίανση. Αν όμως μια εταιρεία χάνει λεφτά, ζημιώνει το Δημόσιο και δεν μπορεί να αξιοποιηθεί, τότε θα μελετηθεί και η αποκρατικοποίησή της» είπε στη Βουλή ο Γιώργος Διαμαντόπουλος, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Συμμετοχών.

Τα ερωτήματα αυτά θα απαντηθούν στην πράξη. Συγκεκριμένα το διάστημα Οκτωβρίου – Δεκεμβρίου, όταν καταρτιστεί και δημοσιευθεί το στρατηγικό πλάνο του Ταμείου, που θα περιλαμβάνει τα σχέδια τόσο για την Εταιρεία Δημοσίων Συμμετοχών (ΔΕΚΟ) όσο και για την ΕΤΑΔ (ακίνητα). Τότε θα ξεδιπλωθεί σε όλο του το μεγαλείο το καθεστώς που διέπει σήμερα κάθε ΔΕΚΟ. Και θα φανεί ποιες ΔΕΚΟ πρέπει να περικόψουν δαπάνες και από πού, πόσο σφιχτά ή χαλαρά είναι τα στρατηγικά πλάνα τους, ποιες χρειάζονται αύξηση προσωπικού μέσω προσλήψεων και ποιες μείωση, πώς λειτουργούν οι υπηρεσίες εσωτερικού ελέγχου τους, ποιες εφαρμόζουν κανόνες «σύγκρουσης συμφερόντων» (σ.σ. να μη γίνεται ανάθεση σύμβασης σε εταιρεία της οποίας μέλος του ΔΣ είναι ταυτόχρονα και μέλος ΔΣ της ΔΕΚΟ) κ.ο.κ.

Στην πραγματικότητα, το Μνημόνιο περιγράφει ΔΕΚΟ από τη… Χώρα του Ποτέ. Αν γίνουν όλα όσα περιγράφει, τότε θα μιλάμε για επιχειρήσεις μιας άλλης χώρας, που σε βάθος χρόνου δεν θα τις συνδέει τίποτα με το πολιτικό σύστημα και δεν θα μετρούν οι σχέσεις του μάνατζερ με τον εκάστοτε ένοικο του Μαξίμου, ενώ η άσκηση κοινωνικής πολιτικής δεν θα μπορεί να είναι ανεξέλεγκτη, αλλά θα κοστολογείται επακριβώς, κάθε ΔΕΚΟ μάλιστα θα αποζημιώνεται στο ύψος του κόστους, συν ένα εύλογο κέρδος! Το σίγουρο πάντως είναι ότι οι ΔΕΚΟ πρέπει να πάψουν να είναι ελλειμματικές.

ΣΥΓΚΟΙΝΩΝΙΕΣ ΚΑΙ ΕΛΤΑ. Τέτοιες επιχειρήσεις που λειτουργούν βυθισμένες στα ελλείμματα είναι οι ΣΤΑΣΥ (Σταθερές Συγκοινωνίες) και οι ΟΣΥ (Οδικές Συγκοινωνίες), μέρος του ομίλου ΟΑΣΑ – αμφότερες ξοδεύουν περισσότερα από όσα εισπράττουν. Παρότι προς τα τέλη του έτους αναμένεται να λειτουργήσει το ηλεκτρονικό εισιτήριο και εκτιμάται ότι έτσι θα εκλείψει σε μεγάλο βαθμό μια από τις μεγάλες πληγές τους, δηλαδή η εισιτηριοδιαφυγή, εντούτοις δεν αναμένεται να αντιστρέψει την ελλειμματική εικόνα τους. Εν προκειμένω το συνολικό έλλειμμα και για τις δύο εταιρείες έχει προϋπολογιστεί να φθάσει φέτος τα 58,2 εκατ. ευρώ (από 77 εκατ. ευρώ πέρυσι), πρόβλεψη που θεωρείται αρκετά αισιόδοξη. Η εμπειρία λέει ότι οι προϋπολογισμοί των συγκοινωνιακών φορέων αναθεωρούνται πάντα επί τα χείρω κατά τη διάρκεια του έτους και ως αποτέλεσμα επανακαθορίζεται το ύψος της κρατικής ενίσχυσης. Φέτος ωστόσο, τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα, καθώς δεν προβλέπεται κρατική επιχορήγηση. Ετσι, αναμένεται η μέχρι πρότινος κερδοφόρα ΣΤΑΣΥ (διαχειρίζεται μετρό, ηλεκτρικό σιδηρόδρομο, τραμ) να κλείσει με έλλειμμα 22,4 εκατ. ευρώ. Αντιστοίχως, οι ΟΣΥ πρόκειται να καταγράψουν ζημιές 35,8 εκατ. ευρώ το 2017.

Στα ΕΛΤΑ είναι τόσο σοβαρή η κατάσταση ώστε τα ταχυδρομεία έφτασαν στο σημείο να παρακρατούν τα χρήματα που πληρώνουν οι καταναλωτές για τη ΔΕΗ και να μην της τα αποδίδουν, προκειμένου να καλύψουν δικές τους ανάγκες. Η εταιρεία αντιμετωπίζει σοβαρότατο πρόβλημα ρευστότητας εξαιτίας της δραματικής συρρίκνωσης του επιστολικού ταχυδρομείου και της έντασης του ανταγωνισμού. Τα έσοδα φέτος αναμένεται να διαμορφωθούν σε 265 εκατ. ευρώ έναντι 576 εκατ. το 2008. Το θέμα όμως είναι ότι 70% των δαπανών αφορά εργατικό κόστος, τα ίδια κεφάλαια βρίσκονται κάτω του ορίου του 10% του καταβεβλημένου μετοχικού κεφαλαίου και οι ζημιές (εννεάμηνο 2016) έφτασαν τα 37,7 εκατ. ευρώ. Το πρώτο πεντάμηνο του 2017 το έλλειμμα εκτιμάται ότι διαμορφώνεται στα 25 εκατ. ευρώ. Τον τελευταίο χρόνο η διοίκηση εφαρμόζει πρόγραμμα ανασυγκρότησης με μείωση δαπανών (21 εκατ. ευρώ πέρυσι και αντίστοιχο ποσό φέτος), αυτοματοποίηση 160 ταχυδρομικών καταστημάτων, ανάκτηση πελατών που είχε χάσει στο παρελθόν, συμμετοχή σε νέους διαγωνισμούς παροχής ταχυδρομικών υπηρεσιών, διεύρυνση συνεργασίας με κινεζικές εταιρείες με αντικείμενο την αποστολή δεμάτων στο εξωτερικό κ.ο.κ.

Οσο για τον ΟΣΕ, πήρε πρόσφατα μια ανάσα μετά τη δικαίωση από την Κομισιόν των ελληνικών θέσεων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις, γλιτώνοντας έτσι από την απειλή προστίμων που διαφορετικά θα ανέρχονταν σε πολλά δισ. ευρώ. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η εταιρεία είναι πια υγιής. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα οικονομικά αποτελέσματα της εξάμηνης περιόδου που έληξε στις 30 Ιουνίου 2016, ο κύκλος εργασιών ανήλθε σε 9,8 εκατ. ευρώ (από 11,6 εκατ. το 2015) και σταθερά τα τελευταία χρόνια βαίνει μειούμενος, όπως και η κερδοφορία.