Η Αμερική προς τα πίσω, η Ευρώπη «Εμπρός»

Ενας νέος άνεμος πνέει στις Βρυξέλλες και στις άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αυτές τις ημέρες, άνεμος ελπίδας και αισιοδοξίας που σπανίως ήταν αισθητός τις τελευταίες δύο δεκαετίες, γράφει στους «New York Times» η Σιλβί Κοφμάν, διευθύντρια σύνταξης και αρθρογράφος της «Monde». Επειτα από τόσες υπαρξιακές κρίσεις, όσοι πιστεύουν στην ΕΕ συνειδητοποιούν ξαφνικά πως οι φήμες για τον θάνατό της ήταν εξαιρετικά υπερβολικές. Η ευρωζώνη δεν κατέρρευσε. Η έξοδος της Βρετανίας, που σοκάρισε και αποσταθεροποίησε την ΕΕ πριν από έναν χρόνο, εκλαμβάνεται πλέον ως μια ευκαιρία για τα 27 εναπομείναντα μέλη να ανασυνταχθούν. Υποτίθεται πως μετά θα ερχόταν το Frexit – «το θυμάται κανείς;», αναρωτιέται η Κοφμάν. Αντ’ αυτού, οι Γάλλοι εξέλεξαν έναν πρόεδρο που στήριξε την προεκλογική του καμπάνια στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Και μόλις ενίσχυσαν τη δική του θέση χαρίζοντάς του άνετη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Αν μη τι άλλο, η πλειοψηφία αυτή θα επιτρέψει λογικά στον πρόεδρο Μακρόν να περάσει τις οικονομικές και εργασιακές μεταρρυθμίσεις που περιλαμβάνει το «μετασχηματιστικό» του πρόγραμμα. Τέτοιες μεταρρυθμίσεις είναι καίριας σημασίας για την επανεκκίνηση της γαλλογερμανικής μηχανής και την επανεξισορρόπηση της σχέσης ανάμεσα στις δύο χώρες, που είναι από μόνη της απαραίτητη για την οποιαδήποτε ευρωπαϊκή αναγέννηση. Η Ανγκελα Μέρκελ δεν κρύβει τον ενθουσιασμό της για τον νέο γάλλο εταίρο, ο οποίος επιδιώκει εξίσου πρόθυμα να δείξει πόσο στενά συνεργάζονται. Τις ημέρες αυτές οι πτήσεις Παρίσι – Βερολίνο και Βερολίνο – Παρίσι είναι γεμάτες δημόσιους λειτουργούς που κατευθύνονται σε συσκέψεις.

Μια νέα αίσθηση κατεπείγοντος διασχίζει τον Ρήνο. Η κυβέρνηση Μακρόν είναι ανοιχτά φιλογερμανική∙ πέντε μέλη της, συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού, μιλούν καλά τη γλώσσα. Οι υπουργοί Αμυνας της Γερμανίας και της Γαλλίας, Ούρσουλα φον ντερ Λέγιεν και Σιλβί Γκουλάρ, μιλούν η μία τη γλώσσα της άλλης και έχουν πιάσει φιλίες, με φιλόδοξα σχέδια για την ευρωπαϊκή άμυνα. Στις 13 Ιουλίου, παραμονή της Ημέρας της Βαστίλλης, οι δυο κυβερνήσεις θα πραγματοποιήσουν κοινό υπουργικό συμβούλιο στο Παρίσι προκειμένου να συζητήσουν προτάσεις για την ενίσχυση και την περαιτέρω ολοκλήρωση της ευρωζώνης. Η γαλλογερμανική επαναπροσέγγιση μοιάζει να ξεπερνά τις ηγεσίες: πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε πως 94% των Γερμανών βλέπουν τη Γαλλία ως αξιόπιστο εταίρο, ενώ μόλις 21% πιστεύουν το ίδιο για τη Ρωσία και για τις ΗΠΑ.

Αυτό το τελευταίο στατιστικό στοιχείο αποκαλύπτει ακόμα έναν παράγοντα της ευρωπαϊκής αναγέννησης: τον Ντόναλντ Τραμπ. Η αργοπορημένη δήλωση πίστης του αμερικανού προέδρου στο Αρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ δεν θα διαγράψει τη ζημιά που έγινε στις πρόσφατες συνόδους του ΝΑΤΟ και της G7, και με την απόφασή του να αποσυρθεί από τη Συμφωνία του Παρισιού για την κλιματική αλλαγή. «Εχουμε πράγματι πρόβλημα με αυτά που πιστεύει, αυτά που λέει και αυτά που κάνει», είπε στη Σιλβί Κοφμάν ανώτερος γάλλος αξιωματούχος. «Πρέπει να βρούμε τρόπους να προχωρήσουμε εμπρός χωρίς τις ΗΠΑ αν δεν θέλουν να ακολουθήσουν. Η Μέρκελ έχει δίκιο. Εχει έρθει η ώρα να μεταρρυθμίσουμε την ΕΕ».

Οι γάλλοι αξιωματούχοι σπεύδουν να επισημάνουν πως οι διατλαντικοί εταίροι είναι αλληλοεξαρτώμενοι κατά πολλούς τρόπους και θα συνεχίσουν να συνεργάζονται στη μάχη εναντίον της τρομοκρατίας για παράδειγμα. Ακόμα και στο μέτωπο της κλιματικής αλλαγής η συνεργασία θα βρει άλλα μονοπάτια, προσπερνώντας τον Λευκό Οίκο, προς τις πολιτείες και τις πόλεις. «Υπάρχουν δυνάμεις στις ΗΠΑ στις οποίες ξέρουμε πως μπορούμε να βασιζόμαστε», δήλωσε αρχές Ιουνίου από τη Σιγκαπούρη η γαλλίδα υπουργός Αμυνας. Οι υπόλοιπες, καταλήγει η Σιλβί Κοφμάν, θα πρέπει να προσαρμοστούν στη νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα.