Ανοιχτά μέτωπα σε θολό τοπίο
Τα οικιακά απόβλητα στην Ελλάδα σε ποσοστό 81% καταλήγουν σε Χώρους Υγειονομικής Ταφής (ΧΥΤΑ), όταν στην Ευρώπη των 28 στους ΧΥΤΑ καταλήγει μόνο το 31% των απορριμμάτων
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
6 λεπτά Οι μη επαρκείς έλεγχοι – κυρίως λόγω υποστελέχωσης των ελεγκτικών μηχανισμών -, το δαιδαλώδες νομικό πλαίσιο αλλά πολλές φορές και η αδράνεια έχουν μπλοκάρει την επούλωση των πληγών του περιβάλλοντος στην Ελλάδα.
Τα απορρίμματα
Η διαχείριση των απορριμμάτων εξακολουθεί να παραμένει ένα πολύ μεγάλο πρόβλημα για την Ελλάδα. Κατακερματισμένες αρμοδιότητες, πολυαρχία και βαριά διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης επιτείνουν τα προβλήματα.
Σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος των οικιακών αποβλήτων της χώρας μας (ποσοστό 81%) καταλήγει σε χώρους υγειονομικής ταφής (ΧΥΤΑ). Το ποσοστό των απορριμμάτων που καταλήγει στους ΧΥΤΑ στην ΕΕ των 28 είναι 31%.
Επιπλέον, μόνο το 16% των απορριμμάτων ανακυκλώνεται (στην ΕΕ των 28 το ποσοστό ανακύκλωσης είναι 27%) και το 4% γίνεται λίπασμα (στην ΕΕ των 28 το ποσοστό είναι 15%).
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν καλά το θέμα, η Ελλάδα τα δύο τελευταία χρόνια έχει να αντιμετωπίσει μια τριτοκοσμική κατάσταση στη διαχείριση των αποβλήτων.
Ηδη, από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο υπάρχει καταδίκη με χρηματικές κυρώσεις ύψους 10 εκατομμυρίων ευρώ (το ποσό καταβλήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2015) συν περίπου 15 εκατομμύρια ευρώ ανά εξάμηνο για την ανεξέλεγκτη διάθεση.
Το… παρήγορο εδώ είναι ότι το πρόστιμο έχει μειωθεί στα τέσσερα εκατομμύρια ευρώ διότι, σύμφωνα με τα στοιχεία του υπουργείου Περιβάλλοντος, πάνω από 250 Χώροι Ανεξέλεγκτης Διάθεσης Απορριμμάτων (ΧΑΔΑ) έκλεισαν και αποκαταστάθηκαν.
Επιπλέον, σε ό,τι αφορά τα επικίνδυνα βιομηχανικά απόβλητα, μας έχει επιβληθεί και εδώ πρόστιμο 10 εκατομμυρίων ευρώ (με εφάπαξ καταβολή) συν 5 εκατομμύρια ανά εξάμηνο.
Σε ό,τι αφορά τα επικίνδυνα βιομηχανικά απόβλητα, φέτος ξεκίνησαν από το υπουργείο Περιβάλλοντος πρωτοβουλίες, όπως είναι για παράδειγμα η λειτουργία Ηλεκτρονικού Μητρώου Αποβλήτων για έλεγχο της διαχείρισης, η απομάκρυνση εκτός Ελλάδας των επικίνδυνων αποβλήτων και η δημιουργία υποδομών.
Σήμερα, μόνο τέσσερα εργοστάσια επεξεργασίας απορριμμάτων υπάρχουν στη χώρας μας. Αυτά λειτουργούν στα Λιόσια, στα Χανιά, στο Ηράκλειο και στην Κεφαλονιά.
Μέσα στο 2017 αρχίζει η κατασκευή οκτώ νέων εργοστασίων επεξεργασίας απορριμμάτων – πριν από έναν μήνα ξεκίνησε ήδη η δοκιμαστική λειτουργία του εργοστασίου στην Κοζάνη που θα καλύψει όλη τη Δυτική Μακεδονία. Τα εργοστάσια θα κατασκευαστούν στη Φωκίδα, στη Θήβα, στα Ιωάννινα, στις Σέρρες, στο Ρέθυμνο, στη Χερσόνησο και στις Αρχάνες.
Οπως εξηγούν πηγές που γνωρίζουν καλά το θέμα, οι δήμοι χρηματοδοτούνται με 1 δισ. ευρώ από το ΕΣΠΑ για τέτοια έργα, ενώ η περιβαλλοντική βιομηχανία και η κυκλική οικονομία θα δημιουργήσουν πολλές νέες θέσεις εργασίας.
Οι δασικοί χάρτες
Οι δασικοί χάρτες είναι ο αδύναμος κρίκος του Κτηματολογίου, εξαιτίας του αργού ρυθμού κύρωσής τους που αποτελεί τροχοπέδη για τον σχεδιασμό του Κτηματολογίου (ο σχεδιασμός προβλέπει την ολοκλήρωσή του το 2020).
Χωρίς δασικούς χάρτες δεν μπορεί να υπάρξει πλήρες και αξιόπιστο Κτηματολόγιο. Κι αυτό επειδή η ύπαρξη δασικών χαρτών αποτελεί βασική προϋπόθεση για την κτηματογράφηση μιας περιοχής, μια και βάζει τέρμα στο καθεστώς αμφισβήτησης που επικρατεί σε πολλές περιοχές της χώρας σχετικά με το τι είναι δάσος και τι όχι.
Ωστόσο, σήμερα η κύρωση των δασικών χαρτών, δηλαδή το στάδιο κατά το οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν, είναι λιγότερο από το 1% της συνολικής έκτασης της χώρας (μόλις 0,56%), όπου το 25,5% αποτελείται από δάσος.
Βασικός λόγος της καθυστέρησης, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν καλά το θέμα, είναι – κατά κύριο λόγο – οι χιλιάδες αντιρρήσεις που έχουν υποβληθεί σχετικά με τον χαρακτήρα της εμφανιζόμενης έκτασης στον χάρτη.
Μέχρι στιγμής έχει αναρτηθεί το 35% της έκτασης της χώρας. Και απομένει: να κυρωθεί το 35%. Να αναρτηθεί και κυρωθεί το υπόλοιπο 20% των ήδη καταρτισθέντων δασικών χαρτών. Να καταρτιστούν, αναρτηθούν και να κυρωθούν οι δασικοί χάρτες για το υπόλοιπο 45% της χώρας.
Αυθαίρετα
Εως τις 8 Ιουνίου 2017 οι ιδιοκτήτες αυθαιρέτων έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν σε ρύθμιση για τα ακίνητά τους μέσω του ισχύοντος νόμου.
Από την ημερομηνία αυτή και μετά, το σκηνικό για τη ρύθμιση των αυθαιρέτων αλλάζει με την προώθηση από το υπουργείο Περιβάλλοντος ενός νέου νόμου (έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία των στοιχείων από τη διαβούλευση και τώρα γίνεται η ενσωμάτωσή τους στο νομοσχέδιο).
Σε ό,τι αφορά την τακτοποίηση των αυθαιρέτων, τα τελευταία χρόνια η κάθε ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος προχωράει σε αλλαγές του σχετικού νόμου. Για τους τωρινούς ενοίκους του υπουργείου οι αλλαγές που προωθούνται έχουν δομικό χαρακτήρα.
Ετσι, με το νέο καθεστώς που διαμορφώνεται προωθούνται, σύμφωνα με πηγές του υπουργείου, τέσσερις βασικές αλλαγές:
1. Η δημιουργία διακριτής δομής (ονομάζεται Παρατηρητήριο Δομημένου Περιβάλλοντος) που θα ασχολείται με τον έλεγχο και την προστασία του δομημένου περιβάλλοντος.
2. Η Ηλεκτρονική Πολεοδομική Ταυτότητα Δήμου. Επί της ουσίας πρόκειται για την επέκταση του προγράμματος e-poleodomia μέσω της δημιουργίας νέας πλατφόρμας καταγραφής και επικαιροποίησης κάθε πληροφορίας που σχετίζεται με τη χωροταξική και πολεοδομική κατάσταση κάθε δήμου αλλά και της εξέλιξης του πολεοδομικού σχεδιασμού και την παρακολούθηση χρονοδιαγραμμάτων έγκρισης των πολεοδομικών σχεδίων.
3. Η νέα Ηλεκτρονική Υπηρεσία της Τράπεζας Δικαιωμάτων Δόμησης και Κοινόχρηστων Χώρων. Στόχος είναι η αξιοποίηση και η διαχείριση των δικαιωμάτων δόμησης.
4. Ο νέος τρόπος έκδοσης οικοδομικών αδειών. Προβλέπεται η κατηγοριοποίηση των οικοδομικών αδειών, βάσει του περιβαλλοντικού αποτυπώματος του κτιρίου κι άλλων αμιγώς πολεοδομικών κριτηρίων.
Οπως επισημαίνεται, «μπορεί για τα παλιά αυθαίρετα να δίνεται μεν παράταση υπαγωγής για δύο χρόνια, αλλά παραμένει ως κόκκινη γραμμή η ημερομηνία-ορόσημο για οποιαδήποτε τακτοποίηση αυθαιρέτου ο Ιούλιος του 2011».
Επιπλέον, κατά τις ίδιες πηγές, αυξάνονται οι δόσεις καταβολής του επιβαλλόμενου προστίμου από 60 σε 80 και το ύψος τους υπολογίζεται πλέον βάσει τόσο κοινωνικών όσο και περιβαλλοντικών κριτηρίων.
Ειδικότερα, αυξάνονται τα πρόστιμα σε περιοχές Natura αλλά και παραδοσιακούς οικισμούς. Την ίδια ώρα, εξετάζεται η διερεύνηση των κοινωνικών κριτηρίων, όπως είναι για παράδειγμα η αναστολή καταβολής των δόσεων σε μακροχρόνια ανέργους.
Οι νέεες χρήσεις γης
Την ίδια ώρα, δημιουργούνται νέα δεδομένα σε ό,τι αφορά για παράδειγμα τις χρήσεις γης, ενώ αναγνωρίζεται και η ανάγκη χωροθέτησης του θαλάσσιου χώρου.
Για τον λόγο αυτόν, με Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ) που έχει κατατεθεί για επεξεργασία στο Συμβούλιο της Επικρατείας εισάγονται νέες κατηγορίες χρήσεων γης. Ειδικότερα:
Σε ό,τι αφορά τον αστικό χώρο, οι νέες χρήσεις θα αφορούν τα «πράσινα σημεία» και τις «γωνίες ανακύκλωσης» σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της ανακύκλωσης στις πόλεις. Επιπλέον, εισάγεται ως νέα ειδική χρήση η «αστική γεωργία – λαχανόκηποι», η οποία χωροθετείται στις περιοχές αμιγούς και γενικής κατοικίας. Στόχος του υπουργείου Περιβάλλοντος είναι η προώθηση της ιδιοκατανάλωσης.
Για τον εξωαστικό χώρο, μπαίνουν η «αγροτική χρήση», όπου επιτρέπονται δραστηριότητες συναφείς με την αγροτική παραγωγή (όπως είναι η μεταποίηση, ο αγροτουρισμός κ.ά.), και οι «ελεύθεροι χώροι – αστικό πράσινο».
Θαλάσσιο µέτωπο
Τάξη στον παράκτιο αλλά και στον ευρύτερα θαλάσσιο χώρο σε ό,τι αφορά τις ανθρώπινες δραστηριότητες που λαμβάνουν χώρα – με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη – επιχειρεί να βάλει το υπουργείο Περιβάλλοντος.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα συγκεκριμένο πλαίσιο ορθής οργάνωσης του χώρου όπου θα ξέρει ο καθένας τι επιτρέπεται και τι όχι. Για τον σκοπό αυτόν, βρίσκεται στο τελικό στάδιο η προώθηση του νέου νόμου με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη του ενεργειακού τομέα στη θάλασσα, της αλιείας, των θαλάσσιων μεταφορών αλλά και της προστασίας του περιβάλλοντος και των οικοσυστημάτων.
Σήμερα, οι παράκτιες ζώνες, τα οικοσυστήματα και οι φυσικοί πόροι υφίστανται σημαντικές πιέσεις. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, οι κίνδυνοι φυσικών καταστροφών και η δυναμική των ακτογραμμών, όπως η διάβρωση ή οι προσχώσεις, μπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα οδηγώντας στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος.
Google news
