Τον «μαύρισαν» οι νέοι και ο ιταλικός Νότος

Ο ιταλικός Νότος και οι νέοι διαμόρφωσαν το αποτέλεσμα υπέρ του Οχι στο ιταλικό δημοψήφισμα, όπως προκύπτει από την ανάλυση της ψήφου. Οι πιο φτωχές περιοχές έδωσαν συντριπτικά αποτελέσματα κατά της κυβερνητικής πρότασης, γεγονός που ερμηνεύεται και ως ψήφος αποδοκιμασίας των πεπραγμένων της κυβέρνησης. Στην περιφέρεια της Απουλίας, για παράδειγμα, το Οχι έλαβε το 68% των ψήφων, ενώ το Ναι έμεινε στο 32%. Στη Σικελία η ψαλίδα ήταν μεγαλύτερη (72% έναντι 28%) και ακόμη μεγαλύτερη στη Σαρδηνία (73% έναντι 27%). Πάντως το Οχι σάρωσε στους νέους: οι ψηφοφόροι από 18 έως 34 ετών ψήφισαν σε ποσοστό 81% κατά της κυβερνητικής πρότασης. Διαφορετική ήταν η εικόνα στους ψηφοφόρους άνω των 55 ετών: το Ναι επικράτησε με 53% έναντι 47% του Οχι.

Από την ανθρωπογεωγραφία της ψήφου το συμπέρασμα που εξάγεται είναι σαφές: η οργή για την οικονομική κρίση εκφράστηκε στις κάλπες. Οπως το δικό της αποτύπωμα άφησε και η απογοήτευση των νέων σε μια χώρα όπου η νεανική ανεργία καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη. Το Δημοκρατικό Κόμμα πάντως – ή τουλάχιστον η αριστερή του πτέρυγα – θέλει να πιστεύει ότι αυτές δεν είναι χαμένες ψήφοι. «Πρέπει να αποκαταστήσουμε την ενότητα του κόμματος και να επαναπατρίσουμε τα εκατομμύρια των ψηφοφόρων που έφυγαν» δήλωσε ο Μάσιμο ντ’ Αλέμα, πρώην πρωθυπουργός και ορκισμένος αντίπαλος του Ματέο Ρέντσι. «Πολλοί ψηφοφόροι μας ψήφισαν Οχι. Το Δημοκρατικό Κόμμα πρέπει να ξαναγίνει Δημοκρατικό Κόμμα. Πρέπει να γίνει σαφές ότι δεν είναι το κόμμα του Ρέντσι. Φυσικά ο Ρέντσι είναι δύναμη και δεν θέλω να τον εξουδετερώσω. Εκείνος ήθελε να κατεδαφίσει τους άλλους. Ελπίζω να του πέρασε αυτή η διάθεση».

Και το Ναι; Ο Φλωρεντινός Ρέντσι μπορεί να παρηγορηθεί από το γεγονός ότι έστω και οριακά υπερίσχυσε στην Τοσκάνη. Νίκησε και στην Εμίλια Ρομάνια, την περιφέρεια της Κεντρικής Ιταλίας με το σχετικά καλό βιοτικό επίπεδο και τη μακρά κεντροαριστερή παράδοση. Αλλά κέρδισε και στην πόλη του Μιλάνου με 51%, γεγονός που αποδίδεται τόσο στον κεντροαριστερό δήμαρχό του όσο και στην επιτυχία της Διεθνούς Εκθεσης Expo που διοργάνωσε τον περασμένο χρόνο ο Ρέντσι. Στη Ρώμη, αντίθετα, το Ναι κόλλησε στο 40%, περίπου όσο απέσπασε σε πανεθνικό επίπεδο. Στην Αιώνια Πόλη ο απερχόμενος πρωθυπουργός θα μπορούσε να ελπίζει ενδεχομένως σε καλύτερη επίδοση δεδομένης της κακής αρχής που έκανε η Βιρτζίνια Ράτζι, η νέα δήμαρχος της πρωτεύουσας η οποία εξελέγη με τη σημαία του Κινήματος Πέντε Αστέρων. Φαίνεται όμως ότι οι σύγχρονοι Ρωμαίοι δίνουν πίστωση χρόνου στη δήμαρχό τους και τιμωρούν έναν πρωθυπουργό, ο οποίος αυτές τις χίλιες ημέρες που έμεινε στην εξουσία δεν κατάφερε να κάνει τη μηχανή της ιταλικής οικονομίας να πάρει μπρος, πέρα από εκείνο το αναιμικό 0,9% του ρυθμού ανάπτυξης.