«Οι λέξεις σου διαμορφώνουν τον αγώνα για ελευθερία»

Η περασμένη Τρίτη ήταν η Ημέρα των Φυλακισμένων Συγγραφέων. Ηταν όμως και η 91η νύχτα που η πεζογράφος Ασλί Ερντογάν περνούσε σε ένα κελί της Τουρκίας. Η ομότεχνή της Μάργκαρετ Ατγουντ της έστειλε ένα γράμμα. «Οι λέξεις σου», της έγραφε, «εξακολουθούν να διαμορφώνουν τον αγώνα για ελευθερία και για το δικαίωμα της έκφρασης». Η Ατγουντ, κάτοχος ενός Μπούκερ για τον «Τυφλό δολοφόνο» (που κυκλοφορεί από τον Ψυχογιό, όπως και η τριλογία «Το τέλος του κόσμου», «Η χρονιά της πλημμύρας», «Ορυξ και Κρέικ»), αξιοποίησε την πρωτοβουλία του ιδρύματος PEN, όχι εντελώς ανέξοδη, με δεδομένη την αγωνία του τουρκικού κράτους για τα κλικ και τα αναγνώσματα των πολιτών του: «Πιστεύω ότι σύντομα θα ελευθερωθείς», έγραφε η Καναδή, «σε μια Τουρκία όπου θα γράφεις και θα μιλάς άφοβα, χωρίς λογοκρισία, μια Τουρκία που θα τιμά την πολυμορφία σκέψεων και απόψεων, περήφανη για τις φωνές των ταλαντούχων συγγραφέων, διανοητών και καλλιτεχνών της, που τόσους θαυμαστές έχουν αγγίξει πέρα από τα σύνορά της».

Η Ασλί Ερντογάν, που φυλακίστηκε τον Αύγουστο λόγω κατηγοριών όπως «συμμετοχή σε τρομοκρατική οργάνωση» και «υπονόμευση της εθνικής ενότητας» (η συλλογή διηγημάτων της «Εξαίρετος μανδαρίνος» θα κυκλοφορήσει από τον Ποταμό), δεν ήταν η μόνη παραλήπτρια τέτοιας επιστολής. Κάθε χρόνο το ίδρυμα PEΝ φωτίζει με αυτόν τον τρόπο πέντε περιπτώσεις που «αντανακλούν τις προκλήσεις και τους κινδύνους των συγγραφέων στην προσπάθεια και μόνο να ολοκληρώσουν το έργο της ελεύθερης έκφρασης». Φέτος ήταν ο Αιγύπτιος Αχμέτ Νατζί, φυλακισμένος για «προσβολή δημόσιας αιδούς», ο Ονδουριανός Τσεζάριο Φιγκουερόα, κατηγορούμενος για συμμετοχή σε διαδηλώσεις, η Παλαιστίνια Νταρίν Τατούρ, σε κατ’ οίκον περιορισμό στο Ισραήλ για «υποστήριξη τρομοκρατικής οργάνωσης», και ο κινέζος εκδότης Γκι Μινχάι, που πέρυσι είχε παραδοθεί μυστηριωδώς στις Αρχές. Ελαβαν επιστολές από τους Σαλίλ Τριπαθί, Χανάν αλ Σαΐκ, Τζιοκόντα Μπέλι και Τζένιφερ Κλέμεντ. «Οι συγγραφείς διαφυλάσσουν τη συνείδηση της κοινωνίας» δήλωνε σχετικά ο Τριπαθί, πρόεδρος της αρμόδιας επιτροπής του PEN. «Η θέση τους δεν είναι στη φυλακή, αλλά με χαρτί και μολύβι, με γραφομηχανή και πληκτρολόγιο».