Η ελπίδα και όσα ήρθαν μετά

Είναι μια πρώτη εκδοχή της αυτοβιογραφίας του. Σε μια εκτενέστατη συνέντευξη στο «New York Magazine», ο Μπαράκ Ομπάμα μιλάει για τα οκτώ χρόνια της προεδρίας του, αποκαλύπτει παρασκήνια, πώς έφθασε να εγκρίνει τον «πόλεμο με drones» (μη επανδρωμένα αεροσκάφη), αναφέρεται στον κίνδυνο μια περιβαλλοντική καταστροφική να είχε γίνει ο δικός του τυφώνας Κατρίνα και στο πώς ένας αυτοσχεδιασμός έφερε την αποκατάσταση των σχέσεων με την Κούβα. Λίγοι μήνες τού έχουν απομείνει στον Λευκό Οίκο (όποιος εκλεγεί στις 8 Νοεμβρίου θα ορκισθεί πρόεδρος των ΗΠΑ στις 20 Ιανουαρίου) και έχει πολλά να πει.

Δεν αποφεύγει τις πιο αρνητικές σελίδες της προεδρίας του. Ο τίτλος της συνέντευξης είναι χαρακτηριστικός: «Η ελπίδα και όσα ήρθαν μετά». Μια αναφορά στο βασικό του προεκλογικό σύνθημα αλλά και στις απογοητεύσεις που αισθάνθηκαν πολλοί ψηφοφόροι του καθώς είχαν μεγάλες προσδοκίες από εκείνον. Οπως γράφει στον πρόλογο ο Τζόναθαν Τσέιτ, ο δημοσιογράφος που πέρασε μαζί του πολλές ώρες γι’ αυτή τη συνέντευξη, κανένας πρόεδρος δεν έχει εισέλθει στον Λευκό Οίκο σε τόσο δραματική στιγμή, με δύο εξαιρέσεις: τον Φραγκλίνο Ρούζβελτ με το Κραχ του 1929 και τον Λίντον Τζόνσον μετά τη δολοφονία του Κένεντι.

Ο διχασμός και η αποτυχία

19 Ιανουαρίου 2010. Ο Ομπάμα συμπληρώνει έναν χρόνο στην προεδρία και οι Δημοκρατικοί ήδη χάνουν έδαφος. Ο Ρεπουμπλικανός Σκοτ Μπράουν εκλέγεται γερουσιαστής στη Μασαχουσέτη, σε μια έδρα που επί πολλά χρόνια κατείχε ο Τεντ Κένεντι. Τον Νοέμβριο τα πράγματα χειροτερεύουν κι άλλο: οι Δημοκρατικοί ηττώνται στις ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο, την ώρα που ο Ομπάμα προσπαθεί να προωθήσει τις μεταρρυθμίσεις στην υγεία. Είναι μια ευκαιρία για να σκεφθεί μία από τις αποτυχίες του. Εμφανίσθηκε ως ο πρόεδρος που θα ενώσει τη χώρα, ικανός για ευρείες συμφωνίες. Φεύγει αφήνοντας πίσω του μια Αμερική πιο διχασμένη από ποτέ. Πιάνει το νήμα από την οικονομική κρίση του 2009: «Ξεκίνησα με την πεποίθηση ότι βρισκόμαστε σε κρίση η οποία άρχισε υπό ρεπουμπλικανική κυβέρνηση και ότι θα υπήρχε ένα παράθυρο ευκαιρίας για να συνεργαστώ μαζί τους, σε μια κοινή προσπάθεια να αποφύγουμε τον γκρεμό. Χάναμε 800.000 θέσεις εργασίας τον μήνα. Ολοι οι οικονομολόγοι – ακόμη και οι Ρεπουμπλικανοί – συμβούλευαν να αναλάβουμε μια μεγάλη πρωτοβουλία για να πάρει μπρος η οικονομία». Εναν χρόνο αργότερα, ο Ομπάμα απέδωσε την αποτυχία του «σε ένα είδος διεστραμμένης πεποίθησης ότι η εφαρμογή των σωστών μέτρων θα δημιουργούσε ένα καλό πολιτικό κλίμα». Ομως η ήττα δεν αφορούσε μόνο τη σχέση με τους Ρεπουμπλικανούς: «Μου υπενθύμισε ότι ένας καλός πρόεδρος θα πρέπει πάντα να θυμάται να δίνει μεγάλη σημασία στην κοινή γνώμη και να μπορεί να εξηγεί και να μεταδίδει τις ιδέες του».

Η περιβαλλοντική καταστροφή

20 Απριλίου 2010. Το Deepwater Horizon, μια προηγμένης τεχνολογίας πλατφόρμα άντλησης πετρελαίου που ανήκε στην ελβετική εταιρεία Transocean και είχε μισθωθεί από την British Petroleum, έκανε γεώτρηση στο πηγάδι Macondo στον Κόλπο του Μεξικού όταν συνάντησε θυλάκους μεθανίου που προκάλεσαν τεράστια πίεση στους σωλήνες και τελικά πολλαπλές εκρήξεις. Ο Ομπάμα βρέθηκε αντιμέτωπος με μια περιβαλλοντικη κρίση «ανάλογη της Κατρίνα», που διέλυσε το γόητρο του Τζορτζ Μπους. Τώρα ο πρόεδρος σκέφτεται ότι «ελέγξαμε μια από τις χειρότερες περιβαλλοντικές καταστροφές στην αμερικανική ιστορία», όμως τότε «είχαμε την εντύπωση ότι τα γεγονότα είχαν ξεφύγει από κάθε έλεγχο».

Το δόγμα των drones

23 Μαΐου 2013. Ο Ομπάμα ανακοινώνει το δόγμα των drones, των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και δέχεται επικρίσεις ότι είναι μια πολύ σκληρή πολιτική για κάποιον ο οποίος έχει τιμηθεί με Νομπέλ Ειρήνης. Απαντά: «Ποτέ δεν ισχυρίστηκα ότι είμαι ειρηνιστής. Στην ομιλία μου με την οποία αντιτάχθηκα στην επέμβαση στο Ιράκ τόνισα ότι δεν αντιτίθεμαι σε όλους τους πολέμους. Μόνο στους χαζούς πολέμους». Με την κλιμάκωση της χρήσης drones ο Ομπάμα υποστηρίζει τώρα ότι έχει επιβάλει «μεγαλύτερη διαφάνεια» για το πώς αποφασίζονται και πραγματοποιούνται οι επιθέσεις, με αποτέλεσμα να μειωθεί και ο αριθμός των απωλειών μεταξύ πολιτών.

Η χειρονομία και η Αβάνα

Η αποκατάσταση των σχέσεων με την Αβάνα ήταν μεταξύ των στόχων του, όμως η διαδικασία πήγαινε πολύ αργά. Τότε, στις 10 Δεκεμβρίου 2013 ο Ομπάμα πάει στην κηδεία του νοτιοαφρικανού ηγέτη Νέλσον Μαντέλα, ήρωα του αγώνα εναντίον του απαρτχάιντ. «Μου ζήτησαν να μιλήσω για τις αναμνήσεις μου από τον Μαντέλα, αλλά δεν ήταν ξεκάθαρο εάν κάπου εκεί γύρω θα βρισκόταν ο Ραούλ Κάστρο. Γενικά υπήρχε πολύ κακή οργάνωση, η εκδήλωση άρχισε αργά και έπιασε και βροχή. Ανεβαίνω στο βήμα του ομιλητή, βλέπω αυτόν τον ηλικιωμένο άνδρα και σκέφτομαι: α, ο Ραούλ Κάστρο. Ετσι του τείνω το χέρι. Εκείνη τη στιγμή δεν μου φάνηκε μια σημαντική χειρονομία. Ομως οι Κουβανοί αντέδρασαν εντελώς αναπάντεχα. Το ερμήνευσαν ως μια χειρονομία σεβασμού και σοβαρότητας που έγινε μάλιστα μπροστά στους ηγέτες όλου του κόσμου και από εκείνη τη στιγμή και μετά οι διαπραγματεύσεις μαζί τους έγιναν πολύ πιο εύκολες».