Η ταυτότητα της ανασφάλειας

Δοκίμια που προσπαθούν να ερμηνεύσουν το παρόν και το πρόσφατο παρελθόν, δοκίμια που προδιαγράφουν ένα περίπλοκο, αβέβαιο μέλλον. Η ταυτότητα του σημερινού ανθρώπου, του Ελληνα, του Ευρωπαίου, του πολίτη όπου γης, μέσα από τις φιλοσοφικές και οικονομικοπολιτικές προκλήσεις που αναλύουν μερικοί από τους σημαντικότερους στοχαστές του καιρού μας

Giovanni Sartori

Η δημοκρατία σε 30 μαθήματα

Μτφ. Σώτη Τριανταφύλλου

Εκδ. Μελάνι, 2016

Σελ. 112

Τιμή 14 ευρώ

Ο παλαίμαχος ιταλός στοχαστής Σαρτόρι έδωσε μερικά ολιγόλεπτα «μαθήματα» στην ιταλική τηλεόραση υπό τη μορφή απαντήσεων σε τριάντα ερωτήσεις. Αυτά τα μαθήματα τα μετέτρεψε σε βιβλίο. Σεβόμενος και προσαρμοσμένος στο μέσο αλλά και μην υποκύπτοντας στο δέλεαρ του τηλεοπτικού λαϊκισμού, απαντά σε ερωτήματα που αφορούν το τι είναι δημοκρατία, τι είναι λαός, ποιες οι διαφορές της αρχαίας από τη σύγχρονη δημοκρατία. Ο πλουραλισμός, η ισότητα, η πολιτική ελευθερία είναι μερικά από τα ζητήματα που θίγει. Δεν μένει όμως μόνο στα ζητήματα της δημοκρατικής ζωής, συνδέει τη δημοκρατία με τις πολιτικές της ταυτότητας, υποβάλλοντας σε δριμεία κριτική τον πολυπολιτισμό. Ούτε όμως οι στρεβλώσεις της αγοράς μένουν έξω από την κριτική του. Ενα ενδιαφέρον βιβλίο, παρά τους όποιους περιορισμούς του μέσου στο οποίο στηρίχθηκαν οι διαλέξεις του συγγραφέα.

Giambattista Vico

Η νέα επιστημονική γνώση

Μτφ. Γιώργος Κεντρωτής

Εκδ. Gutenberg, 2016

Σελ. 1.048

Τιμή 50 ευρώ

Εδώ, στο πιο σημαντικό έργο του, ο Βίκο απορρίπτει την αντίληψη για τη δυνατότητα σκιαγράφησης μιας ενιαίας αρχής της προόδου. Απορρίπτει την οικουμενικότητα μιας τέτοιας αρχής και ανασυγκροτεί την ιστορία, στηριζόμενος στην αρχή του μεταβλητού χαρακτήρα της ανθρώπινης φύσης και στη μοναδικότητα των ανθρώπινων πολιτισμών. Μέμφεται την αποδοχή μιας κάποιας σταθερής, οικουμενικά συγκροτημένης ανθρώπινης φύσης, από τη λειτουργικότητα της οποίας μπορεί να εξαχθεί ένας συνολικός ευκταίος τρόπος συμπεριφοράς και κουλτούρας. Αρωγός σ’ αυτή του τη σύλληψη είναι οι βαθιές ιστορικές γνώσεις της ιστορίας των λαών. Με τη βοήθεια της μεταφυσικής καταδύεται στα μυαλά των πατριαρχών των ξεχωριστών λαών για να ανεβάσει από εκεί την ποιητική τους σοφία και την τεράστια και αχαλίνωτη φαντασία τους αλλά και για να αναδείξει τους πραγματικούς τους θεσμούς.

Kwame Antony Appiah

Η ηθική της ταυτότητας

Μτφ. Δημήτρης Μιχαήλ

Εκδ. Πόλις, 2016

Σελ. 384

Τιμή 24 ευρώ

Ο Κουάμε Αντονι Απια συνεχίζει και εμπλουτίζει με νέα στοιχεία και επιχειρήματα τη φιλελεύθερη φιλοσοφική και πολιτική συζήτηση για τις ταυτότητες, τον πολυπολιτισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο Απια δεν είναι ούτε εχθρός ούτε φίλος της φιλοσοφίας των ταυτοτήτων. Αυτό που τον ενδιαφέρει είναι να αποδείξει ότι η ηθική φιλοσοφία, όπως αυτός την κατανοεί, μπορεί να υπερβεί τους διχασμούς του λόγου περί «φυλής» ή «κουλτούρας», εάν αυτή εστιάζει σε κοινά αποδεκτές κανονιστικές αρχές που αφορούν τις διαμάχες για την ιδιότητα του πολίτη, τον ορθό ρόλο του κράτους, τις σχέσεις ανάμεσα στη μεροληψία και την ηθικότητα. Αφού ξεκινήσει με το πώς ο κλασικός φιλελευθερισμός (Μιλ) προσεγγίζει το ζήτημα της ταυτότητας, καταλήγει στην πρότασή του υπέρ ενός «ριζωμένου κοσμοπολιτισμού».

Max Tegmark

Το μαθηματικό Σύμπαν μας

Μτφ. Νίκος Αποστολόπουλος

Εκδ. Τραυλός, 2016
Σελ. 656

Τιμή 25 ευρώ

Ο καθηγητής Φυσικής στο ΜΙΤ Μαξ Τέγκμαρκ αρχίζει το βιβλίο του με ένα υποτιθέμενο αυτοκινητικό ατύχημα και την πιθανότητα να είσαι ταυτόχρονα ζωντανός και νεκρός σε δύο παράλληλα σύμπαντα. Ο κόσμος μας είναι απολύτως μαθηματικός, μας λέει, όλα τα εξηγούν οι μαθηματικές δομές και οι εξισώσεις, ακόμη και τα συναισθήματά μας. Ο συγγραφέας αξιοποιεί γνώσεις κοσμολογίας, κβαντικής μηχανικής και Μαθηματικών για να προσδιορίσει το αληθινό μέγεθος, τον όγκο της πραγματικότητας, τα υλικά από τα οποία είναι φτιαγμένη και να εξηγήσει γιατί το Σύμπαν είναι αυτό που είναι.

Αντώνης Ζαΐρης – Γιώργος Σταμάτης

Ποια ανάπτυξη;

Εκδ. Ι. Σιδέρης, 2016

Σελ. 374

Τιμή 23 ευρώ

Οι δύο γνωστοί συγγραφείς, λόγω και των επαγγελματικών τους ιδιοτήτων, γνωρίζουν τα ζητήματα της ανάπτυξης και της επιχειρηματικότητας πάρα πολύ καλά και σε βάθος. Σ’ αυτό το βιβλίο καταθέτουν την οπτική τους γωνία για το πώς η Ελλάδα έφτασε από την κόλαση του 1949 στον «παράδεισο» του 2009 και πώς από εκεί, εδώ και επτά χρόνια, ζει ξανά στην κόλαση. Πλούσια εμπειρικά και πολύτιμα θεωρητικά στοιχεία μιας πραγματικής φιλελεύθερης προσέγγισης τίθενται στη διάθεση του αναγνώστη για να κατανοήσει τα διαχρονικά χαρακτηριστικά της ελληνικής οικονομίας αλλά και της κοινωνίας. Ταυτοχρόνως οι δύο συγγραφείς καταθέτουν καινοτόμους ιδέες για έναν διαφορετικό δρόμο προς την ανάπτυξη. Δρόμος πολύ απλός, αλλά και πολύ σύνθετος. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η προσέγγισή τους για το ελληνικό ανθρώπινο δυναμικό.

Guy Verhofstadt

Η ασθένεια της Ευρώπης

και η αναγέννηση του ευρωπαϊκού ιδανικού

Μτφ. Μαργαρίτα Μπονάτσου

Εκδ. Παπαδόπουλος, 2016

Σελ. 382

Τιμή 17 ευρώ

Ο πρόεδρος των Φιλελευθέρων της Ευρώπης με τον ίδιο γλαφυρό τρόπο που μιλάει, καταθέτει τις σφοδρές κριτικές παρατηρήσεις του για τη γραφειοκρατική πορεία που ακολουθεί το φιλόδοξο σχέδιο της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Υπάρχει λύση; Ναι, και αυτή βρίσκεται όχι στη δημιουργία ενός υπεροπτικού και απόμακρου υπερκράτους, αλλά στην κατεύθυνση της δημιουργίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες οι παρατηρήσεις του για το λάθος φάρμακο των οικονομικών πολιτικών που εμβάθυναν την ύφεση, αλλά ελαφρώς επιδερμικές οι κρίσεις του για τα αίτιά της. Λ.χ., τη δεκαετία του ’90 το ΠΑΣΟΚ δεν μπορούσε να διορίζει τους εκπαιδευτικούς όπου και όπως ήθελε, όπως υποστηρίζει ο συγγραφέας, γιατί ήταν αυτό που από το 1994 με τον νόμο Πεπονή είχε θεσπίσει το ΑΣΕΠ.

Frederic Gros

Η αρχή της ασφάλειας

Μτφ. Αλέξανδρος Κιουπκιολής

Εκδ. Πόλις, 2016

Σελ. 302

Τιμή 17 ευρώ

Αν νομίζουμε πως η αρχή του σύγχρονου καπιταλισμού είναι μόνο το κέρδος, το χρήμα, το κεφάλαιο, τότε καλύτερα να μελετήσουμε λίγο βαθύτερα το ζήτημα. Και την ευκαιρία μάς τη δίνει αυτό εδώ το υπέροχο βιβλίο, καθώς σήμερα – με την πίεση βεβαίως και της τρομοκρατίας – η αρχή της ασφάλειας των προσώπων μετατρέπεται σε έλεγχο των ατόμων, αυτορρύθμιση των ροών (οικονομικών, μεταναστευτικών, διατροφικών, υγειονομικών, πολιτισμικών) και αποπολιτικοποίηση. Αυτή ακριβώς όμως η αντίληψη για την ασφάλεια είναι η ίδια η λογική του νεοφιλελευθερισμού. Μέσα σ’ όλα αυτά πανταχού παρούσα και η ειρωνεία του συγγραφέα για όλους όσοι αισθάνονται ότι σήμερα απειλούνται από τον Στάλιν και τα γκουλάγκ και όχι από τον Φάρατζ, τη Λεπέν και τις απορρυθμισμένες αγορές. Ενα από τα καλύτερα βιβλία της χρονιάς που διανύουμε, πλούσιο σε ιδέες και γεμάτο από πάθος για τη χειραφέτηση του ατόμου.

Αννα Καραμάνου

Η Ευρώπη και τα δικαιώματα
των γυναικών

Εκδ. Παπαζήση, 2016  

Σελ. 711

Τιμή 34 ευρώ

Η πρώην ευρωβουλευτής και εμπειρογνώμων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα ισότητας Αννα Καραμάνου μελετά και αναλύει τη διαδικασία εξευρωπαϊσμού, όσον αφορά τα δικαιώματα των γυναικών και τη δικαιοσύνη των φύλων στην Ελλάδα και την Τουρκία. Δύο χώρες που για ιστορικούς λόγους δεν συμμετείχαν στην Αναγέννηση και στον Διαφωτισμό. Χρησιμοποιώντας ερευνητικές μεθόδους που περιλαμβάνουν βιβλιογραφικά και ιστορικά στοιχεία προσεγγίζει – με επιστημονικό τρόπο, αλλά και με το πολιτικό πάθος μιας ακτιβίστριας και διανοούμενης – τις πολιτικές φύλου στις δύο χώρες και προτείνει λύσεις για τον εξευρωπαϊσμό αυτών των πολιτικών. Εξευρωπαϊσμός και έμφυλες πολιτικές, θέμα που ανεπαρκώς προσεγγίζει η ελληνική επιστημονική κοινότητα και γι’ αυτό ένα ιδιαίτερα χρήσιμο βιβλίο.

Patrick Leigh Fermor

Η απαγωγή του στρατηγού Κράιπε

Μτφ. Μυρσίνη Γκανά

Εκδ. Μεταίχμιο, 2016

Σελ. 296

Τιμή 15,50 ευρώ

Ο γνωστός περιηγητής και διανοούμενος, ο φιλέλληνας Πάτρικ Λι Φέρμορ, με τη γνωστή συγγραφική του γλαφυρότητα και την ευρύτητα πνεύματος που διέτρεχε το συγγραφικό του έργο, αλλά και την ίδια του την τόσο πλούσια σε ιδέες και εμπειρίες ζωή, αφηγείται την απαγωγή του γερμανού στρατηγού Κράιπε το 1944 από τον ίδιο και την ομάδα του που αποτελούνταν από τον μόλις 22 χρονών βρετανό λοχαγό Μπίλι Μος, από βρετανούς δολιοφθορείς και μερικούς αποφασισμένους για όλα κρητικούς αντάρτες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος που η ομάδα κατόρθωσε να ξεφύγει από το κυνηγητό των Γερμανών. Το βιβλίο πλουτίζουν και ο πρόλογος του βρετανού ιστορικού Ρόντρικ Μπέιλι καθώς και ένας οδηγός της διαδρομής της απαγωγής.

William Stanley Moss

Κακό φεγγαραντάμωμα

Το χρονικό της απαγωγής
του στρατηγού Κράιπε

Μτφ. Μυρσίνη Γκανά

Εκδ. Μεταίχμιο, 2016

Σελ. 250

Τιμή 13,30 ευρώ

Ο Γουίλιαμ Μος διηγείται τα γεγονότα από τη δική του σκοπιά, από τη μεριά του νεαρού Βρετανού ο οποίος έφτασε στην Κρήτη για να συναντηθεί εκεί με τον Πάτρικ Λι Φέρμορ και άλλους βρετανούς κομάντος και κρητικούς αντιστασιακούς, των οποίων η αποστολή ήταν να απαγάγουν τον γερμανό στρατηγό Κράιπε. Συναρπαστική διήγηση μιας πολύ επικίνδυνης αποστολής, μεστοί διάλογοι και ψυχολογικές συγκρούσεις μεταξύ των δρώντων, αγωνία για το πώς θα φυγαδευτεί ο αιχμάλωτος αλλά και για τα εικαζόμενα αντίποινα. Ολα αυτά με μια γλαφυρή γραφή, που βεβαίως δεν αποσκοπεί στο να γράψει μεγάλη ιστορία, αλλά να καταδείξει το πώς γίνεται η Μεγάλη Ιστορία.

Στέφανος Δημητρίου

Ελευθερία και κυριαρχία

Πολιτική ελευθερία και κυριαρχία στο τρίτο βιβλίο των «Πολιτικών» του Αριστοτέλη

Εκδ. Πόλις, 2016  

Σελ. 225

Τιμή 20 ευρώ

Το 2016 συμπληρώνονται 2.400 χρόνια από τη γέννηση του Αριστοτέλη και γι’ αυτό είναι και πολλαπλές οι μελέτες που αφορούν το έργο του μεγάλου φιλοσόφου και κυρίως τις επιρροές του στο σήμερα. Ο συγγραφέας ξεκινά ορίζοντας την επιρροή της σκέψης των Καντ, Μιλ, Ρουσό, Μαρξ στο συγκεκριμένο ζήτημα. Στη συνέχεια, εκφράζοντας και ένα ευρύτερο ρεύμα στην παγκόσμια Αριστερά, υποστηρίζει ότι το τρίτο βιβλίο των «Πολιτικών» του Αριστοτέλη αποτελεί προϋπόθεση για να κατανοήσουμε τη συγκρότηση των θεμελιωδών εννοιών της πολιτικής ελευθερίας και της κυριαρχίας. Ενας φιλοσοφικός προβληματισμός που έχει σαφέστατα πολιτικούς στόχους, οι οποίοι αφορούν την επικαιροποίηση του αιτήματος της λαϊκής κυριαρχίας και της καθολικής, δημοκρατικής ισότητας. Με άλλα λόγια, το αίτημα της επικαιρότητας του δημοκρατικού σοσιαλισμού.

Lars T. Lih

Βλαντίμιρ Λένιν

Μτφ. Γιώργος Μπαρουξής

Εκδ. Μεταίχμιο, 2016

Σελ. 290

Τιμή 15,50 ευρώ

Μια βιογραφία του κομμουνιστή πολιτικού ηγέτη και ιδρυτή της Σοβιετικής Ενωσης, η οποία ακολουθεί τις αρχές μιας «ευμενούς» ουδετερότητας έναντι της ζωής και του έργου του Λένιν. Αρχικά ο Λιχ παρακολουθεί τον νεαρό Λένιν να βλέπει, στο πρόσωπο του εκτελεσμένου αδελφού του για τη συμμετοχή του στην απόπειρα κατά του τσάρου, το αδιέξοδο της τρομοκρατίας. Στη συνέχεια εστιάζει στις διαμάχες με τους συντρόφους του στο Ρωσικό Σοσιαλδημοκρατικό Εργατικό Κόμμα, στη διάσπαση, στις δύο επαναστάσεις, στην τελική νίκη και στα πρώτα σοβαρά προβλήματα στο νέο κράτος που θέλουν οι μπολσεβίκοι να οικοδομήσουν. Το βιβλίο, αν και ευχάριστο, παραμένει μια ιστοριογραφία χωρίς πρόθεση για ιδεολογική ανάλυση των δεδομένων.

Paul Mason

Μετακαπιταλισμός

Ενας οδηγός για το μέλλον μας

Μτφ. Αλκης Καφετζής

Εκδ. Καστανιώτης, 2016

Σελ. 526

Τιμή 19 ευρώ

Ο γνωστός και από τις αναλύσεις του για τα ελληνικά δρώμενα δημοσιογράφος εξετάζει την ιστορία της κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού και προσπαθεί να καταδείξει πώς αυτή η κυριαρχία, αντί να εξυπηρετεί τον καπιταλισμό, απειλεί μακροπρόθεσμα τα θεμέλια ενός συστήματος που κατάφερνε, μέχρι τώρα, να εκμεταλλεύεται τις ίδιες του τις αντιφάσεις. Ο νεοφιλελευθερισμός από στήριγμα του καπιταλισμού μπορεί να γίνει η αιτία της κατάρρευσής του. Ο καπιταλισμός, λόγω αυτής της κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού, από ένα σύνθετο και ευπροσάρμοστο σύστημα μετατρέπεται σ’ ένα σύστημα που έχει χάσει την ικανότητά του για περαιτέρω προσαρμογή. Στη μελέτη του ο συγγραφέας ανασύρει στην επιφάνεια τα κενά που, κατά τη γνώμη του, προμηνύουν την ήττα του καπιταλισμού. Εδώ και τρεις αιώνες πολλοί έχουν καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα. Μήπως τελικά θα γίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία; Αλλά μέχρι τότε ας κρατάμε μικρό καλάθι.

Γρηγόρης Ψαλλίδας

Συνεργασία και ανυπακοή

Η πολιτική ηγεσία της Εκκλησίας της Ελλάδος στην Κατοχή (1941-1944)

Εκδ. Εστία, 2016

Σελ. 308

Τιμή 21 ευρώ

Η αντίσταση κατά των κατοχικών δυνάμεων του Αξονα αποτελεί ένα θέμα που έχει αναπτυχθεί λιγότερο στην ελληνική ιστοριογραφία σε σχέση με τις εμφύλιες συγκρούσεις της περιόδου. Αυτό το κενό καλύπτει αυτός ο τόμος, όπου αναλυτικά και διεισδυτικά περιγράφονται οι σχέσεις της Εκκλησίας της Ελλάδος με το κατοχικό καθεστώς αλλά και με την αντίσταση. Μακριά από δογματισμούς και υπεραπλουστεύσεις, ο συγγραφέας μάς αποκαλύπτει τη διπλή πλευρά της ελληνικής Εκκλησίας. Χρησιμοποιώντας τις έννοιες της «παθητικής αντίστασης» και της «πολιτικής ανυπακοής» καταδεικνύεται η υποχρεωτική, στον έναν ή τον άλλο βαθμό, συνεργασία της Εκκλησίας με τον Αξονα και από την άλλη η αντίστασή της, όπως και οι δύο αυτές πλευρές εκφράστηκαν με τη δράση των Αρχιεπισκόπων Χρύσανθου και Δαμασκηνού.