Το Bregret και ο πολυεπίπεδος διχασμός

Οργή, σκέψεις για νέο δημοψήφισμα, αλήθειες και ψέματα και μια πολιτική κρίση που μπορεί να οδηγήσει σε πολιτική αστάθεια. Τέσσερις ημέρες μετά το δημοψήφισμα, η Βρετανία μοιάζει να το ξανασκέφτεται. Και κυρίως είναι διχασμένη όσο ποτέ. Ακόμη χειρότερα, είναι ένας διχασμός πολύπλευρος και πολυεπίπεδος: κοινωνικός, πολιτικός, εθνοτικός. Από αυτόν τον διχασμό πρέπει να πιάσει το νήμα κανείς για να αποτυπώσει το κλίμα της επόμενης ημέρας. Στη βρετανική κοινωνία ο διχασμός αποτυπώνεται σε έναν αριθμό: είναι τα τρία εκατομμύρια των πολιτών που ζητούν τη διεξαγωγή νέου δημοψηφίσματος. Το Brexit είναι βέβαια εδώ. Αλλά εδώ είναι και το Bregret, ο νέος νεολογισμός – ή μάλλον ένας ακόμη – που περιγράφει ένα γενικευμένο συναίσθημα πως έγινε λάθος και πως το λάθος πρέπει να διορθωθεί.

Το συναίσθημα δεν καταγράφεται μόνο ανάμεσα στους ψηφοφόρους του Remain, αλλά και σε πολλούς που στην κάλπη έριξαν Brexit. Ψηφοφόροι της αποχώρησης δηλώνουν ότι η ψήφος τους ήταν μια ψήφος διαμαρτυρίας. Και μάλιστα ασφαλής: ψήφισαν έξοδο πιστεύοντας ότι στις κάλπες θα επικρατήσει η παραμονή. «Ηθελα να στείλω ένα μήνυμα σε αυτούς στο Λονδίνο που μας θυμούνται μόνο όταν έχει εκλογές» έλεγε στον βρετανικό Τύπο κάτοικος του Σάτερλαντ, της πόλης που έβγαλε πρώτη αποτέλεσμα τα ξημερώματα της Παρασκευής δίνοντας 65% στο Brexit και 35% στο Remain.

Το 48ωρο που ακολούθησε, ωστόσο, η διαμαρτυρία έδωσε τη θέση της στην ανησυχία αλλά και σε μια αίσθηση εξαπάτησης. Τους λόγους αυτής της μεταστροφής βρίσκει κανείς στην κατηφόρα της στερλίνας και στον σεισμό που προκλήθηκε στις αγορές. Αλλά και στην ομολογία του Νάιτζελ Φάρατζ ότι εκείνες οι 300.000 στερλίνες που θα πήγαιναν στο εθνικό σύστημα υγείας εάν επιτέλους βγει η Βρετανία από την ΕΕ μπορεί τελικά και να μην πάνε. «Φύγαμε από την ΕΕ, ο Ντέιβιντ Κάμερον παραιτήθηκε, μείναμε με τον Μπόρις και ο Νάιτζελ παραδέχθηκε ότι είπε ψέματα» δήλωσε ένας ψηφοφόρος του Brexit στην εφημερίδα «Ιντιπέντεντ». «Ψήφισα να φύγουμε πιστεύοντας αυτά τα ψέματα. Και το έχω μετανιώσει όσο τίποτα. Αισθάνομαι ότι έκλεψαν την ψήφο μου».

Σε κάθε περίπτωση, το Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται ότι δεν θα αποφύγει ένα νέο δημοψήφισμα. Ακόμη κι αν το βρετανικό Κοινοβούλιο απορρίψει το αίτημα των τριών εκατομμυρίων πολιτών που ζητούν νέο δημοψήφισμα (ήδη η εκλογική επιτροπή διαπίστωσε ότι κάποιες από αυτές είναι πλαστές), φαίνεται ότι η Σκωτία είναι αποφασισμένη να επαναλάβει το δικό της για την ανεξαρτησία της από το Ηνωμένο Βασίλειο ώστε να συζητήσει στη συνέχεια  με τις Βρυξέλλες την παραμονή της στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Το σκωτσέζικο Κοινοβούλιο θα εξετάσει εξάλλου το ενδεχόμενο να μπλοκάρει τη νομοθεσία για την έξοδο της Βρετανίας από την ΕΕ.

«Αν το σκωτσέζικο Κοινοβούλιο κρίνει το θέμα στη βάση τού τι είναι καλό για τη Σκωτία, τότε η επιλογή να πούμε ότι δεν θα ψηφίσουμε κάτι που είναι εναντίον του συμφέροντος της Σκωτίας, φυσικά και θα βρίσκεται πάνω στο τραπέζι» δήλωσε η πρωθυπουργός Νίκολα Στέρτζον. «Μην με παρεξηγήσετε» πρόσθεσε. «Νοιάζομαι για το υπόλοιπο Ηνωμένο Βασίλειο, νοιάζομαι για την Αγγλία, γι’ αυτό είμαι τόσο αναστατωμένη με την απόφαση που ελήφθη για ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο. Ομως η δουλειά μου ως πρωθυπουργού, η δουλειά του σκωτσέζικου Κοινοβουλίου είναι να κρίνει αυτά τα πράγματα στη βάση του τι είναι προς το συμφέρον του λαού στη Σκωτία».