Κρατούν μικρό καλάθι για Σύνταγμα και εκλογικό νόμο

Η αίσθηση που επικρατεί σε Χαριλάου Τρικούπη και Σεβαστουπόλεως είναι κοινή. «Σημαίνοντα θεσμικά ζητήματα χρησιμοποιούνται για να θάψουν», λέει έμπειρο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, «τα προβλήματα της οικονομίας». Ο Πρωθυπουργός στην καλύτερη των περιπτώσεων αποπειράται να επιβάλει μια άλλη ατζέντα. Στη χειρότερη, όπως το θέτει άνθρωπος από το περιβάλλον του Θεοδωράκη, «βλέπει ότι στις επόμενες εκλογές δεν θα είναι μπροστά και ίσως προσπαθεί να ετοιμάσει το έδαφος για ένα σενάριο Πορτογαλίας, κυβέρνηση δηλαδή χωρίς το πρώτο κόμμα». Με δυο λόγια, και για τα δύο κομματικά επιτελεία αυτή η «σπουδή» περί συνταγματικής αναθεώρησης και αλλαγής του εκλογικού νόμου υποκρύπτει σκοπιμότητες.

Η συγκεκριμένη ανάλυση όμως δεν θα τους αποτρέψει από το να δώσουν το «παρών» στον διάλογο. Αν και διατηρούν κάποιες επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο αυτός θα γίνει. «Δεν μπορώ να καταλάβω τι χαρακτήρα θα είχε μια σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών για τη συνταγματική αναθεώρηση και τον εκλογικό νόμο. Θα ήταν σαν αυτά τα workshops που διοργανώνει η Επιτροπή Διαλόγου και Θέσεων της Κεντροαριστεράς και ρίχνουμε στο τραπέζι τις ιδέες μας;» διερωτάται ελαφρώς ειρωνικά γνωστός ποταμικός. Από τη Χαριλάου Τρικούπη πάντως είναι κατηγορηματικοί, παρότι η Γεννηματά θα περάσει το κατώφλι του προεδρικού μεγάρου αν προσκληθεί σε μια σύσκεψη αρχηγών με τέτοια ημερήσια διάταξη, «η πραγματική κουβέντα θα γίνει όταν έρθει η ώρα σύμφωνα με τις προβλεπόμενες θεσμικές διαδικασίες». Κοινώς, στη Βουλή.

ΟΙ ΘΕΣΕΙΣ. Και από τα δύο κόμματα, ωστόσο, ξεκαθαρίζουν ότι θα προσέλθουν στην όποια συζήτηση επί τη βάσει των προτάσεων που έχουν ήδη καταθέσει για το Σύνταγμα και τον εκλογικό νόμο. Και πως δεν σκοπεύουν να υπαναχωρήσουν από τις δημοσιευμένες θέσεις τους. Στα τέλη Φεβρουαρίου, στην ιστοσελίδα του ΠΑΣΟΚ είχε αναρτηθεί ένα άρθρο της προέδρου που παρουσίαζε συνοπτικά τις προτάσεις της Δημοκρατικής Συμπαράταξης για το Σύνταγμα και τον εκλογικό νόμο. Εναν μήνα αργότερα, η Φώφη Γεννηματά, σε μια παρουσίαση βιβλίου, έγινε πιο συγκεκριμένη. Σύμφωνα με τα όσα είπε τότε, η Δημοκρατική Συμπαράταξη ως προς την αναθεώρηση του Συντάγματος προτείνει, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία ισχυρών αντίβαρων στο πρωθυπουργοκεντρικό μοντέλο, με την παράλληλη όμως διαφύλαξη της προεδρευόμενης δημοκρατίας.  Τάσσεται, δηλαδή, υπέρ της ενίσχυσης των αρμοδιοτήτων του Προέδρου της Δημοκρατίας, αλλά όχι τόσο ώστε να επιστρέψει η χώρα στη διαρχία του Συντάγματος του 1975, και ζητά την αποσύνδεση της εκλογής του από τη διάλυση της Βουλής.

Το ίδιο πρεσβεύουν και οι ποταμικοί – οι οποίοι επίσης δηλώνουν αντίθετοι με την αλλαγή του πολιτεύματος σε προεδρική δημοκρατία. Οι του ΠΑΣΟΚ, βέβαια, σπεύδουν να τονίσουν ότι διαφωνούν πλήρως με την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από τον λαό. Κάποια από τα πιο παλιά στελέχη του κόμματος, μάλιστα, πάνε κι ένα βήμα παραπέρα μιλώντας για «ύποπτα παιχνίδια του Μαξίμου». Στο πίσω μέρος του μυαλού τους φαίνεται να έχουν τη σχέση της ηγετικής ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ με την καραμανλική πτέρυγα της ΝΔ.

Οσο για τον εκλογικό νόμο; «Είναι πάγιο αίτημά μας η αλλαγή του» σημειώνουν από το ΠΑΣΟΚ. Δεν θα είχαν μάλιστα πρόβλημα να στηρίξουν έναν νόμο που θα προβλέπει απλή αναλογική. Από την άλλη, όμως, τονίζουν ότι είναι μη διαπραγματεύσιμη η θέση τους για την ύπαρξη του ορίου του 3% για την είσοδο ενός κόμματος στο Κοινοβούλιο.

ΔΙΠΛΗ ΨΗΦΟΣ. Στο ίδιο μήκος κύματος και Το Ποτάμι. Το κόμμα είχε παρουσιάσει την πρότασή του για τον εκλογικό νόμο σε εκδήλωση τον Δεκέμβριο του 2015 στο Ζάππειο. Οπως βέβαια σημειώνει στενός συνεργάτης του Θεοδωράκη, «είμαστε ανοιχτοί στη βελτίωση του υφιστάμενου νόμου, θα το συζητούσαμε». Από τα κομβικά σημεία της ποταμικής πρότασης είναι η καθιέρωση της διπλής ψήφου, στα πρότυπα του γερμανικού μοντέλου, και η κατάργηση του μπόνους των πενήντα εδρών. Στη θέση του προτείνουν ένα αναλογικό, όπως λένε, μπόνους σύμφωνα με το οποίο το πρώτο κόμμα ή ο συνασπισμός κομμάτων θα λαμβάνει μισή έδρα για κάθε μονάδα του ποσοστού του (φέρ’ ειπείν 18 έδρες για 36%). Υψηλόβαθμο στέλεχος του Ποταμιού, βέβαια, σημειώνει ότι το κόμμα σε καμία περίπτωση δεν θα στήριζε την καθιέρωση της απλής και λεγόμενης άδολης αναλογικής. Το δε κατώφλι του 3% είναι και γι’ αυτούς αδιαπραγμάτευτο. Το ίδιο και το σπάσιμο των περιφερειών.