Η Αγία Σοφιά, το Κοράνι και η UNESCO

Αγνοια δήλωσε σχετικά με την υπόθεση της ανάγνωσης του Κορανίου στην Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης η επικεφαλής της UNESCO Ιρίνα Μπόκοβα, παρότι το συμβάν έχει προκαλέσει την ανταλλαγή σκληρών δηλώσεων μεταξύ των κυβερνήσεων Ελλάδας και Τουρκίας τις τελευταίες ημέρες, αλλά και ερωτηματικά γύρω από το ζήτημα της ορθής προστασίας της βυζαντινής βασιλικής ως Μνημείου Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

«Δεν έχω γνώση της υπόθεσης» ήταν  η κατηγορηματική απάντηση της γενικής διευθύντριας του οργανισμού υπό την προστασία του οποίου τελεί η Αγία Σοφία ως Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς, τη Δευτέρα, σε σχετική ερώτηση των «ΝΕΩΝ» κατά τη διάρκεια επίσκεψής της στη Χάγη.

Αγνοια δήλωσε και για την επιστολή που έχει αποστείλει με αποδέκτη την ίδια ο έλληνας υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς ζητώντας την παρέμβαση του οργανισμού για την προστασία του ιστορικού χαρακτήρα του μνημείου, το οποίο λειτουργεί ως μουσείο και έχει τεθεί υπό την προστασία της UNESCO από το 1985.

«Δεν έχω λάβει σχετική επιστολή και διστάζω να σχολιάσω το ζήτημα» δήλωσε ευθέως η Μπόκοβα κατόπιν άμεσης ενημέρωσής της από τον επικεφαλής του γραφείου της για την αλληλογραφία που έχει φτάσει υπόψη της τις τελευταίες ημέρες. «Ισως, όμως, να είναι καθ’ οδόν» πρόσθεσε, αποφεύγοντας να σχολιάσει περαιτέρω το ζήτημα. «Δεν έχω ουδεμία ενημέρωση» είπε, δηλώνοντας μάλιστα έκπληκτη για τις ερωτήσεις σχετικά με τις επιπτώσεις που προκάλεσε η ανάγνωση του Κορανίου στην Αγία Σοφία, παρότι, σύμφωνα με το ΥΠΕΞ, έχει υποβληθεί και σχετικό προφορικό αίτημα σε εμπειρογνώμονα του οργανισμού. «Εχω παραστεί σε πολλές αναγνώσεις του Κορανίου σε διάφορες χώρες και σε διαφορετικές περιπτώσεις» περιορίστηκε να δηλώσει η έμπειρη αξιωματούχος, η οποία είναι υποψήφια για τη θέση του γενικού γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, καθώς απομένουν μόλις επτά μήνες μέχρι να λήξει η θητεία του νυν γ.γ. Μπαν Κι Μουν στο τέλος του έτους.

Πάντως, η εκ Βουλγαρίας αξιωματούχος διαβεβαίωσε ότι «υπάρχουν αυστηρά κριτήρια σχετικά με την προστασία μνημείων πολιτιστικής κληρονομιάς». Ομως, η UNESCO δεν ασκεί τη διαχείριση των μνημείων. «Η UNESCO είναι διακρατικός οργανισμός. Οι κυβερνήσεις είναι κατεξοχήν υπεύθυνες για την προστασία μνημείων παγκόσμιας κληρονομιάς, για την τήρηση των υποχρεώσεών τους που συνδέονται με το καθεστώς των μνημείων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς» δήλωσε η πρώτη γυναίκα επικεφαλής του οργανισμού, ξεκαθαρίζοντας ότι προβλέπεται συγκεκριμένη διαδικασία για το πώς μπορεί να κινηθεί μια υπόθεση όταν κινδυνεύει άμεσα η προστασία ενός μνημείου ή όταν εκφράζονται διαμαρτυρίες και κριτική για τον τρόπο χρήσης και διαχείρισής του. «Θέματα διαμάχης και αντιδικίας έχουν τεθεί υπόψη της UNESCO. Υπάρχουν, άλλωστε, γνωματοδοτήσεις ειδικών, σχετικός συντονισμός, περιοδικές εκθέσεις που συντάσσονται στο πλαίσιο παρέμβασης του οργανισμού σε τέτοιες περιπτώσεις αλλά και διεθνής επιτροπή παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, η οποία εξετάζει τέτοιες υποθέσεις.

Αλλωστε, όπως είπε η Μπόκοβα, «η προστασία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς βρίσκεται πλέον στο προσκήνιο της πολιτικής ατζέντας διεθνώς». Κυριότερος λόγος η στρατηγική εξτρεμιστικών οργανώσεων, όπως του ISIS, με στόχο την ηθελημένη καταστροφή και τον αφανισμό της πολιτιστικής κληρονομιάς. «Πρόκειται για πάγια τακτική με στόχο την πολιτιστική κάθαρση, η οποία αγγίζει σήμερα πρωτόγνωρα επίπεδα» δήλωσε. «Δεν μιλάμε πια για παράπλευρες απώλειες πολεμικών επιχειρήσεων, αλλά για  εσκεμμένη εξάλειψη διαφορετικών πολιτισμών. Σήμερα υπάρχουν 19 μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς σε κίνδυνο» είπε, ενώ υπογράμμισε τη διασύνδεση της προστασίας της πολιτισμικής κληρονομιάς με τα ευρύτερα ζητήματα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ασφάλεια.

Η παράνομη διακίνηση αγαθών πολιτισμού
Κατά την επικεφαλής της UNESCO είναι αναγκαία η υιοθέτηση εναρμονισμένων κανονισμών εντός της ΕΕ ώστε να αντιμετωπιστεί αποφασιστικά η παράνομη διακίνηση αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς και αγαθών πολιτισμού, η οποία θεωρείται μέσο χρηματοδότησης εξτρεμιστικών οργανώσεων και κυρίως του ISIS. Ανακοίνωσε δε το ενδιαφέρον πολλών χωρών να προχωρήσουν σε συμφωνίες με την UNESCO ανάλογες εκείνης που έχει συναφθεί με την ιταλική κυβέρνηση για τη δημιουργία επιχειρησιακής δύναμης καραμπινιέρων με στόχο την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς σε περιοχές του πλανήτη που κρίνονται «υψηλής επικινδυνότητας» λόγω εμπόλεμων καταστάσεων και φυσικών καταστροφών.