Από τη Νέα Υόρκη στο Μουσείο Μπενάκη

Εν μέσω κρίσης – ή κρισολογίας, αν προτιμάτε – η είδηση δημιουργεί υπεραξία: δύο μεγάλα μουσεία, ένα ίδρυμα σύγχρονης τέχνης και μια ομάδα ξένων επιμελητών αναζήτησαν τα ίχνη των ελλήνων καλλιτεχνών που γεννήθηκαν το διάστημα 1981-1991. Αποτέλεσμα: το New Museum της Νέας Υόρκης, το Ιδρυμα ΔΕΣΤΕ και το Μουσείο Μπενάκη εντόπισαν τους Equilibrists/Εξισορροπιστές. Η έκθεση με αυτόν τον τίτλο περιλαμβάνει έργα της νέας γενιάς ελλήνων και κυπρίων καλλιτεχνών που εργάζονται στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Σε επιμέλεια μάλιστα του Γκάρι Κάριον – Μουραγιάρι και της Χέλγκα Κριστόφερσεν, με γενικό επιμελητή τον Μασιμιλιάνο Τζιόνι του New Museum. «Ακόμη και ο Νίτσε, μέγας λάτρης  της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας, έβλεπε στον περιπατητή σε τεντωμένο σκοινί (ισορροπιστή) μια αλληγορία του καλλιτέχνη και του φιλόσοφου» δηλώνει ο Τζιόνι, συνεργάτης πολλών εκθέσεων του ΔΕΣΤΕ και διευθυντής της επιτυχημένης Μπιενάλε της Βενετίας Palazzo Encyclopedico, εξηγώντας τον τίτλο της νέας έκθεσης.

Δεν είναι τυχαίο ότι το ΔΕΣΤΕ συμπληρώνει φέτος 33 χρόνια από την ίδρυσή του. Και τα γιορτάζει εστιάζοντας στο μέλλον της νέας τέχνης στην Ελλάδα. «Αυτή η έκθεση λειτουργεί  ως ένα είδος αξιολόγησης για τους νέους καλλιτέχνες, ώστε να δούμε πώς η δουλειά τους τοποθετείται όχι μόνο εντός αλλά και εκτός της χώρας. Αν δηλαδή μπορούν να έχουν ενδιαφέρον σε ένα διεθνές περιβάλλον» επισημαίνει στο «Νσυν» ο συλλέκτης και πρόεδρος του ΔΕΣΤΕ Δάκης Ιωάννου, εξηγώντας την ιδέα του να αναθέσει στους  ξένους επιμελητές τη φετινή  ετήσια έκθεση που φιλοξενείται στο Μπενάκη της Πειραιώς. Με βάση τη δική τους έρευνα και τις προτάσεις μιας ομάδας περισσότερων από 20 επιμελητών, καλλιτεχνών και συγγραφέων στην Ελλάδα και ύστερα από επισκέψεις τους στην Αθήνα, την Θεσσαλονίκη, την Κύπρο, στο Λονδίνο και το Βερολίνο, προβάλλει η γενιά των Εξισορροπιστών.

Οι 33 καλλιτέχνες υιοθετούν ποικίλες προσεγγίσεις για το εικαστικό και δημιουργικό περιβάλλον τους καθώς βρίσκονται στη στιγμή διαμόρφωσης της καλλιτεχνικής τους ταυτότητας. «Είναι δύσκολο να απλουστεύεις και να συνοψίζεις την ιστορία της τέχνης σε μια βιογραφική αποτίμηση» τονίζει ο Τζιόνι. «Πολλοί καλλιτέχνες του παρελθόντος παρουσίασαν τις πιο ριζοσπαστικές χειρονομίες τους ενώ υπήρξαν νέοι. Σκεφτείτε τον Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ και τον Τζάσπερ Τζονς ή τον Πιέρο Μαντσόνι και την Εύα Εσε. Επομένως, οι καλλιτέχνες αυτοί δεν έχουν “σχηματίσει καλλιτεχνική ταυτότητα”. Τυπικά γύρω από αυτήν την ηλικία πιθανόν να διαμορφώνουν το δρομολόγιο της τέχνης τους. Και το ερώτημα τι σημαίνει αναδυόμενη τέχνη είναι πολύ σχετικό σε χώρες όπως η Ελλάδα ή η Ιταλία όπου διαφορετικές γενιές φαίνεται να μεγαλώνουν με διαφορετικούς ρυθμούς».

«Αυτή η γενιά είναι υποσχόμενη και απίστευτα διαφοροποιημένη στις επιλογές των μέσων και των μοτίβων. Είναι ενήμερη και συγχρονισμένη με ό,τι σύγχρονο συμβαίνει στο εξωτερικό, ενώ ταυτόχρονα αντανακλά στη δουλειά της ιστορικά ζητήματα καθώς και τις επείγουσες καταστάσεις της τοπικής σκηνής» λέει ο Κάριον- Μουραγιάρι. «Επιλέξαμε αυτόν τον τίτλο για να υποδείξουμε τον αυτοσχεδιασμό, τον πειραματισμό, το αντιστάθμισμα με τα οποία οι συγκεκριμένοι καλλιτέχνες προσεγγίζουν την επισφάλεια της σύγχρονης ζωής».

ΝΕΑΝΙΚΗ ΕΠΙΣΦΑΛΕΙΑ. Η συγκεκριμένη ομάδα καλλιτεχνών, περίπου 25-35 ετών, εμφανίζεται στο σημερινό κλίμα της πολιτικής και της οικονομικής αστάθειας ως μέρος μιας διεθνούς «νεανικής επισφάλειας» που συνδέεται με αυξημένες προκλήσεις. Για τον Κάριον – Μουραγιάρι όλοι οι καλλιτέχνες ενδιαφέρονται για την τρέχουσα πραγματικότητα της Ελλάδας. «Ομως οι τρόποι που επέλεξαν να ανταποκριθούν σε αυτήν την κατάσταση έχουν αρκετές αποχρώσεις. Υπάρχουν έργα που οπτικοποιούν τρέχοντα συμβάντα μέσα από φωτογραφίες και βίντεο. Και έργα που βρίσκουν τις ρίζες των σημερινών πολιτικών γεγονότων σε ιστορικές στιγμές ή έργα του παρελθόντος ή προτείνουν μια σκεπτικιστική ανάγνωση για το μέλλον. Ομως ακόμη και οι καλλιτέχνες που δεν αναφέρονται με άμεσο τρόπο σε τρέχοντα συμβάντα αντανακλούν το κοινωνικό τους πλαίσιο στην επιλογή των υλικών τους και στην καλλιτεχνική τους δραστηριότητα εκτός εργαστηρίου τους».  

Ο Τζιόνι πιστεύει πως «εξετάζουμε την τέχνη ως ένα κρυπτογράφημα της πραγματικότητας, όχι απλώς σαν τον καθρέφτη της. Οταν πριν από πολλά χρόνια δούλευα για τη “Μανιφέστα”,  στη Χώρα των Βάσκων (μια πραγματικότητα που πολλοί συνδέουν άμεσα με σκληρή πολιτική πάλη), ένας καλλιτέχνης μου είπε ότι – σε μια υπερφορτισμένη κατάσταση – η υπέρτατη πολιτική πράξη ήταν να κάνουν τέχνη που ανοίγει χώρους προς την ασάφεια. Σε μια κατάσταση στην οποία κάθε χειρονομία διαβάζεται πολιτικά και κατά την οποία όλοι οι πολιτικοί ισχυρίζονται ότι λένε την αλήθεια, ο ρόλος του καλλιτέχνη μπορεί να είναι αυτό ακριβώς. Να θέτει δηλαδή ερωτήματα ανοίγοντας χώρους ασάφειας. Να αρνείται τη σαφήνεια των συνθημάτων και των μηνυμάτων του. Και, αντίθετα, να  καλλιεργεί μέσω της δουλειάς του την πολυπλοκότητα».

INFO
The Equilibrists/Οι Εξισορροπιστές από 17/6 έως 9/10 στο  Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου. Eγκαίνια 16/6 στις 20.00