Ο δρόμος για την πρωθυπουργία περνά απ’ τα ΙΚΕΑ!

Δύο εβδομάδες πριν από τις πρόωρες εκλογές στην Ισπανία, η εικόνα είναι περίπου η εξής: τίποτα δεν θα έχει αλλάξει την επομένη των εκλογών αλλά και τίποτα δεν θα είναι όπως πριν. Δεν θα έχει αλλάξει τίποτα επειδή είναι σχεδόν βέβαιο ότι, όπως και στις εκλογές του περασμένου Δεκεμβρίου, η Δεξιά του απερχόμενου πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι θα είναι και πάλι πρώτη αλλά χωρίς αυτοδυναμία. Και τίποτα δεν θα είναι όπως πριν επειδή οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι μετά τη συμμαχία του με την Ενωμένη Αριστερά, το Podemos του φιλόδοξου Πάμπλο Ιγκλέσιας θα εκτοπίσει από τη δεύτερη θέση τους Σοσιαλιστές.

Σύμφωνα με την τελευταία από αυτές, η οποία διενεργήθηκε σε δείγμα 17.600 ατόμων, ο εκλογικός χάρτης διαμορφώνεται ως εξής: το Λαϊκό Κόμμα αποσπά το 29,2% και 118 με 121 έδρες από 123 που έχει σε αυτήν τη Βουλή. Ο συνασπισμός Unidos Podemos αποσπά το 25,6% και 88 με 92 έδρες από 71 που έχει σήμερα, ενώ οι Σοσιαλιστές το 21,2% και 78 με 80 έδρες από 90 σήμερα. Οι φιλελεύθεροι Πολίτες παραμένουν στην τέταρτη θέση με 14,6% και 38 με 39 έδρες από 40 σήμερα.

Τα σενάρια είναι μόνο δύο – αλλά ζαλίζουν σχεδόν όσο και οι αριθμοί. Το πρώτο λέει ότι το Λαϊκό Κόμμα θα σχηματίσει κυβέρνηση με τους Πολίτες και την ανοχή των Σοσιαλιστών. Το δεύτερο ότι οι Σοσιαλιστές θα μπουν σε μια κυβέρνηση ως μικρότερος κυβερνητικός εταίρος του Podemos. Η κοινή συνισταμένη των δύο σεναρίων είναι ότι τη μεγαλύτερη πίεση μετεκλογικά θα δεχθούν οι Σοσιαλιστές. Εάν στηρίξουν έστω και με την ανοχή τους μια νέα κυβέρνηση Ραχόι, θα κατηγορηθούν ότι συμπράττουν με τη Δεξιά Ραχόι, και μάλιστα με μια Δεξιά η οποία έχει συνδεθεί με διάφορα σκάνδαλα. Εάν, πάλι, προτιμήσουν τη ριζοσπαστική Αριστερά, θα βρεθούν στο στόχαστρο εκείνων που λένε ότι το άλλοτε κραταιό PSOE δεν μπορεί να γίνει παρακολούθημα του κόμματος που γεννήθηκε από τις πλατείες των Αγανακτισμένων και σήμερα ενσαρκώνει την ισπανική εκδοχή του λαϊκισμού.

Αριθμητικά, το δεύτερο σενάριο είναι πιο ισχυρό: οι έδρες του Podemos και των Σοσιαλιστών αρκούν για την πλειοψηφία στη Βουλή. Οι Σοσιαλιστές, πάντως, δεν φαίνεται ότι θα συμφωνήσουν εύκολα σε μια κυβέρνηση της οποίας επικεφαλής θα είναι ο Πάμπλο Ιγκλέσιας. Με δεδομένο, όμως, ότι η κυβέρνηση αυτήν τη φορά πρέπει να σχηματιστεί, ποια είναι η επιλογή που θα κάνουν; Συνεκδοχικά προστίθεται ένα άλλο ερώτημα: το Podemos με τους νεοκομμουνιστές της Ενωμένης Αριστεράς καλπάζει. Αλλά είναι σε θέση να κυβερνήσει; Πολλά θα εξαρτηθούν από την απάντηση που θα δώσουν οι ίδιοι οι Σοσιαλιστές σε αυτό το ερώτημα.

Το βέβαιο είναι – γράφει η «Μοντ» – ότι το Podemos δεν θέλει τίποτα λιγότερο από το να κυβερνήσει. Ο ίδιος ο Πάμπλο Ιγκλέσιας δεν έχει κρύψει ότι θα του άρεσε η ιδέα να γίνει πρωθυπουργός. Σε αυτόν τον σκοπό επιστρατεύτηκε και ένα προεκλογικό πρόγραμμα που μοιάζει να έχει βγει από την άγρια συνάντηση της πολιτικής με την καπιταλιστική αγορά. Γιατί το πρόγραμμα είναι σχεδιασμένο όπως οι κατάλογοι που μοιράζει το ΙKEA δύο φορές τον χρόνο στους πελάτες του. Η ίδια λογική, η ίδια αισθητική, οι ίδιες πόζες καθημερινότητας – όχι μοντέλων, αλλά του ίδιου του Ιγκλέσιας σε ένα γραφείο να ποτίζει ένα λουλούδι, κάποιου άλλου στελέχους στην κουζίνα, ενός τρίτου στο σαλόνι. Τα κείμενα που συνοδεύουν τις φωτογραφίες δεν αναφέρονται φυσικά στα έπιπλα και στις τιμές τους αλλά στις προτάσεις του Podemos και στους στόχους του. Κι αυτοί δεν είναι λιγότερο φιλόδοξοι από τον αρχηγό του κόμματος.

Η ανεργία, λέει το πρόγραμμα-κατάλογος, θα κατεβεί στο 11% μέσα σε τέσσερα χρόνια από 21% που είναι σήμερα. Η φορολογία θα αυξηθεί σε εισοδήματα άνω των 60.000 ευρώ, ενώ σε αυτά άνω των 300.000 η αύξηση θα φτάσει το 55%. Παράλληλα θα αυξηθούν και οι δημόσιες δαπάνες, στόχος που θα επιτευχθεί – πέρα από την αύξηση της φορολογίας στα υψηλά εισοδήματα – και με τη μείωση των αμυντικών δαπανών. Το Podemos υπόσχεται ακόμη κατάργηση των τελευταίων νόμων που αφορούν την αγορά εργασίας και αύξηση των εισοδημάτων ώστε να ενισχυθεί η αγοραστική ικανότητα των καταναλωτών. Βαθμιαία αύξηση υπόσχεται το Podemos και στον κατώτατο μισθό, με στόχο να φτάσει αυτός ο τελευταίος τα 950 ευρώ στο τέλος της τετραετίας. Από τις βασικές αρχές του προγράμματος γίνεται σαφές ότι το Podemos έχει βάλει τον πήχη ψηλά. Κι εδώ – σημειώνει η «Μοντ» – ελλοχεύει ο κίνδυνος να είναι μεγαλύτερη η απογοήτευση σε περίπτωση που κυβερνήσει και δεν τηρήσει άμεσα τις δεσμεύσεις του. Είναι κάτι που έχει ζήσει στο πετσί της η Αντα Κολάου, άλλοτε δυναμική ακτιβίστρια κι εδώ και μερικούς μήνες δήμαρχος της Βαρκελώνης. «Χθες το πρωί», λέει στη γαλλική εφημερίδα, «με σταμάτησε μια ηλικιωμένη γυναίκα στον δρόμο. Μου είπε κλαίγοντας ότι δεν της φτάνει η σύνταξή της για να βγάλει τον μήνα, ενώ ο γιος της είναι άνεργος. Φαινομενικά έχω περισσότερη εξουσία από ποτέ. Αλλά να που από μια άποψη είμαι εντελώς ανίσχυρη. Δεν δραστηριοποιούμαι πια ως ακτιβίστρια, επομένως δεν μπορώ να δράσω για να δώσω λύση σε καθεμία περίπτωση προσωπικά».

Η δήμαρχος της Βαρκελώνης ζητάει σήμερα αυτό που δεν είχε ζητήσει ποτέ ως ακτιβίστρια: υπομονή από τους συμπολίτες της. Για να έχουμε αποτέλεσμα – τους λέει – πρέπει οι αλλαγές να είναι δομικές. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η δήμαρχος της Μαδρίτης Μανουέλα Καρμένα, άλλοτε πασιονάρια των Αγανακτισμένων, που επίσης εξελέγη με τη στήριξη του Podemos. «Πρέπει να περάσουμε από τον ακτιβισμό στη διαχείριση» λέει. Μένει να φανεί τι θα πει ο Πάμπλο Ιγκλέσιας.

Ο μετασχηματισμός σε παραδοσιακό κόμμα
Είναι το Podemos οι νέοι Σοσιαλιστές; Πολλοί στην Ισπανία εντοπίζουν μια ιστορική αναλογία. «Οταν κατέρρευσε το καθεστώς του Φράνκο», σημειώνει ο καθηγητής Ερνέστο Γκανούτζα, «το Ισπανικό Κομμουνιστικό Κόμμα και το Ισπανικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα στρατολόγησαν όλα τα ηγετικά στελέχη των κοινωνικών κινημάτων της εποχής. Το φαινόμενο αυτό επαναλαμβάνεται και τώρα». Φαίνεται επίσης ότι το Podemos χάνει σιγά σιγά τον κινηματικό του χαρακτήρα και μετασχηματίζεται σε ένα κόμμα με παραδοσιακές κομματικές λειτουργίες. Το κίνημα που γεννήθηκε από τις πλατείες των Αγανακτισμένων είναι σήμερα ένα κόμμα χτισμένο από πάνω προς τα κάτω με ένα είδος τοπικών franchises. Κι αυτό φυσικά δημιουργεί εντάσεις στο εσωτερικό του. Σχηματικά, σημειώνει ο αναλυτής Χοάν Σουμπιρτάς, τα στρατόπεδα είναι δύο: τα μισά στελέχη θέλουν να μπουν στην κυβέρνηση, ενώ τα άλλα μισά προτιμούν να μείνουν στην αντιπολίτευση. Αλλά γι’ αυτό θα αποφασίσουν τελικά οι ψηφοφόροι.