Μικρός και ρηχός ο δικομματισμός ΣΥΡΙΖΑ – ΝΔ

Μια νέα γενιά στο τιμόνι της Κεντροαριστεράς θέλει ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης. «Εχουμε να δώσουμε, αλλά όχι και να οδηγήσουμε!» τονίζει ο πρώην υπουργός, αναφερόμενος τόσο στη δική του όσο και στις γενιές που προηγούνται, ενώ κάνει λόγο για «μικρό και ρηχό δικομματισμό» σχολιάζοντας την αντιπαράθεση ΣΥΡΙΖΑ – ΝΔ που κυριαρχεί στο σημερινό σκηνικό.

Παράλληλα καταγράφει με θετικό πρόσημο τη στροφή του ΣΥΡΙΖΑ σε έναν πολιτικό ρεαλισμό, ενώ αφήνει ανοιχτό το πεδίο για συνεργασία με τη ΝΔ στο όνομα μιας «πατριωτικής» συμπόρευσης. «Αν μου ζητηθεί, θα υπηρετήσω καθολικά σχέδιο ανασυγκρότησης που θα πιστεύω.  Αυτό θεωρώ σήμερα το μείζον. Δεν με δένει τίποτε ούτε με τον ΣΥΡΙΖΑ ούτε με τη ΝΔ. Το πολιτικό και κομματικό μου στίγμα είναι ξεκάθαρα και κατοχυρωμένα από τη δράση μου» είναι το δικό του μήνυμα.

Τα παραδοσιακά κόμματα όντως κατέρρευσαν ή πρόκειται για μια καμπή στην πορεία τους;

Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ότι η χρεοκοπία και η κρίση στην Ελλάδα είχαν σοβαρότερες συνέπειες από το ιστορικό Κραχ του 1929 στην Αμερική. Είναι δυνατόν το κομματικό σύστημα να μείνει αλώβητο σε μια τέτοιας έκτασης καταστροφή; Φυσικά λοιπόν και δεν πρόκειται για μια συνηθισμένη «πράξη κούρασης» του συστήματος, οι αλλαγές ήταν τεκτονικές και δεν έχουν καν ολοκληρωθεί.

Ευθύνονται μόνο τα Μνημόνια; Μήπως κάποια κόμματα έχουν κάνει τον κύκλο τους;

Είναι σαν την κότα και το αβγό. Πώς φτάσαμε στη χρεοκοπία και πώς διαχειριστήκαμε την κρίση. Το μεταπολιτευτικό κομματικό σύστημα που στηρίχτηκε στον δικομματισμό και σφραγίστηκε από την ηγεμονία του ΠΑΣΟΚ, εξάντλησε τα όριά του με τη διακυβέρνηση Καραμανλή. Κάπου μετά το 2000 χάσαμε την επαφή με την ευρωπαϊκή και παγκόσμια πραγματικότητα. Από τότε αποκλίναμε. Είναι παιχνίδι της Ιστορίας ίσως πως οι Ολυμπιακοί Αγώνες, η στιγμή δηλαδή που εκφράσαμε τον κόσμο, ήταν και η αρχή της απόκλισής μας από αυτόν.

Από την περίοδο που ήσασταν γραμματέας του κόμματος είχατε θέσει θέμα ακόμη και για αλλαγή ονομασίας του ΠΑΣΟΚ. Η σημερινή εικόνα δικαιώνει;  

Καθόλου. Τι δικαίωση να νιώθω σε μια χρεοκοπημένη χώρα, με ένα διαλυμένο κόμμα και παράταξη; Οι πολιτικοί δικαιώνονται όταν κάνουν τα πράγματα να γίνονται. Τα λόγια είναι για τους προφήτες. Προβληματισμούς και σκέψεις για το ΠΑΣΟΚ ή το κομματικό σύστημα ή τους θεσμούς και τη διοίκηση είχαν πολλοί σε όλο το κομματικό φάσμα. Ομως δεν αλλάξαμε ούτε έγκαιρα ούτε αρκετά και τα αποτελέσματα τα γνωρίζουμε.

Η Κεντροαριστερά είναι χαμένη υπόθεση; Η ανασυγκρότηση καρκινοβατεί για λόγους που σχετίζονται με τα πρόσωπα ή επειδή δεν υπάρχει πολιτικός ζωτικός χώρος;

Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα έχει τρία μεγάλα θέματα: Προσφυγικό, Δημοσιονομικό, παραγωγική ανασυγκρότηση. Και τα τρία τα έχουμε εκχωρήσει σε τρίτους. ΝΑΤΟ, Σκόπια, Τουρκία το Προσφυγικό, Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και λοιπή τρόικα το Δημοσιονομικό και προσφάτως με το τρίτο Μνημόνιο και το θέμα της ανάπτυξης. Εχουμε λοιπόν περιορίσει απεριόριστα το πεδίο άσκησης της πολιτικής. Υπό αυτή την έννοια, η υπόθεση της Κεντροαριστεράς καθίσταται ακόμη περισσότερο πολύπλοκη και δύσκολη. Το λέω με όλο τον σεβασμό στις προσπάθειες αγαπητών και πολύ αξιόλογων ανθρώπων. Ομως οι καιροί είναι χαλεποί. Και αν ακόμη θέλουμε να μπούμε σε αυτό το παιχνίδι της ταμπέλας, γιατί το ΠΑΣΟΚ είναι πιο Κεντροαριστερά από τον ΣΥΡΙΖΑ ή Το Ποτάμι πιο Κέντρο από το ΠΑΣΟΚ; Δεν μιλάω για τις διακηρύξεις αλλά για τα έργα και τις υπογραφές του καθενός. Τώρα που ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κάνει πολλές παλαβομάρες, αρχίζει κι έρχεται στα λόγια του Πικάσο: αρχίζει να μοιάζει στο πορτρέτο του.

Ο Κώστας Σημίτης θα μπορούσε να παίξει κάποιον ρόλο για την επανένωση;

Ο Κώστας Σημίτης ήταν ένας μεγάλος πρωθυπουργός. Εχει αφήσει μια βαθιά παρακαταθήκη στην ιστορία της διακυβέρνησης του τόπου και της προοδευτικής παράταξης. Εχει κάνει δουλειά, όχι λόγια. Εναπόκειται στην παράταξη να αξιοποιήσει το έργο του, δηλαδή καλείται να ανακαλύψει την ιστορία της. Για λόγους σεβασμού στο πρόσωπό του, μόνο έτσι μπορούμε να δούμε τη συμβολή του σήμερα.

Ο Γιώργος Παπανδρέου;

Μόνο και μόνο γιατί όλοι οι επόμενοι και μόλις προχθές ο ΣΥΡΙΖΑ ψάχνουν να περιορίσουν τη διαφάνεια και τη λογοδοσία, δηλαδή τη διαύγεια, ο Γιώργος Παπανδρέου έχει θέση. Πόσους πολιτικούς με διεθνή εμβέλεια διαθέτει η χώρα και η παράταξη για να μη συμπεριλαμβάνεται στον κύκλο των συνομιλητών; Νομίζω ότι κάποτε πρέπει κι εμείς να φτιάξουμε εθνικό κεφάλαιο. Τον Παπανδρέου, τον Σημίτη, τον Καραμανλή, τον Μητσοτάκη, τον Σαμαρά, για να αναφερθώ μόνο στους πρώην πρωθυπουργούς, τους αξιοποιείς για τα καλά τους, δεν τους λοιδορείς για τις αδυναμίες τους.

Το ΠΑΣΟΚ διαχρονικά δεν εξέφραζε και την Κεντροαριστερά; Το παραδοσιακό Κέντρο που προκρίνετε ως όρο δεν προϋποθέτει μια μετατόπιση από την 3η Σεπτέμβρη;

Δεν στέκομαι στο όνομα. Η ονοματολογία είναι αμηχανία και σχολαστικισμός. Πολιτικά λέω πως η δημοκρατική παράταξη θα έχει νόημα να εκφρασθεί με έναν νέο κομματικό φορέα, αν έχει κάτι να δώσει ως σύνθεση του σήμερα υπαρκτού μικρού δικομματισμού, ανάμεσα στη ΝΔ και στον ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό μάλλον αποδίδεται πολιτικά καλύτερα με τις πολιτικές αρετές και τις αξίες αυτού που λέμε Κέντρο. Το δεξιότερα ή αριστερότερα στη σημερινή ανυπαρξία μού μοιάζουν σαν στραβοτιμονιές από αμηχανία και συνήθειο. Η 3η του Σεπτέμβρη είναι Ιστορία. Ας την αφήσουμε στον σεβασμό της έμπνευσης που μας χάρισε, γιατί όρισε μια εποχή. Δεν μπορεί όμως να αποτελεί και γράδο, σημείο σύγκρισης για την πορεία του σήμερα. Η Ελλάδα είναι μια άλλη χώρα από αυτήν του 1974 και όσο για τον κόσμο, έχει έρθει σχεδόν ανάποδα από τότε.

Η δική σας συμμετοχή στην προσπάθεια ανασυγκρότησης του χώρου είναι δεδομένη και σε ποιον βαθμό;

Είμαι πολύ γερό και παλιό κόκαλο για να μην είμαι πάντα μέσα στον χώρο της δημοκρατικής παράταξης. Παρακολουθώ και συζητώ, αλλά δυστυχώς δεν υπάρχει ρεαλισμός κατά τη γνώμη μου στις προσπάθειες που γίνονται. Στα μικρά κόμματα μεγαλώνουν οι εγωισμοί! Εχουμε να ανατάξουμε την Ελλάδα και ταυτόχρονα η γενιά μου να δράσει επικουρικά, να κάνει πίσω. Εχουμε να δώσουμε, αλλά όχι και να οδηγήσουμε!

Στα παραδοσιακά κόμματα ανήκει και ο ΣΥΡΙΖΑ;

Είπαμε ο ΣΥΡΙΖΑ θα μοιάσει στο πορτρέτο του, εννοώ στο συστημικό του μέλλον. Εύχομαι η ηθική του να μην κυριαρχήσει γιατί τόσα μαζεμένα ψέματα, μιας και στην πολιτική δεν νοούνται αυταπάτες διαρκείας, δεν ειπώθηκαν ποτέ. Ομως για να μη μηδενίζουμε, αποπειράται μια συστημική αναθεώρηση όσο κι αν την ντύνει με καβγάδες, αυταρχισμούς και επιθετικές άμυνες. Το ζήτημα είναι κατά τη γνώμη μου πως τον εμποδίζουν η αδυναμία-άγνοια διακυβέρνησης και η έλλειψη πολιτικής παιδείας – όχι κομματικής εμπειρίας – της ηγετικής του ομάδας. Είναι απόλυτα λυπηρό και πρωτίστως δυσοίωνο, ο κυνισμός σήμερα στον λόγο του ΣΥΡΙΖΑ να αντικαθιστά ως υποκατάστατο της πίκρας τις διαψεύσεις από την άγνοια και τις «αυταπάτες» τού χθες.

Σχεδόν αναγκαστικά διαμορφώνεται ένα νέο δίπολο ΣΥΡΙΖΑ – ΝΔ;  

Εχει χαρακτηριστεί – και το συμμερίζομαι – μικρός, προσθέτω και ρηχός δικομματισμός. Πρόκειται για κομματικό σύστημα περιορισμένης ευθύνης, μιας και η στρατηγική έχει αφεθεί στο Μνημόνιο. Θα συμπλήρωνα και παρωχημένης πολιτικής σκέψης μιας και κινείται σε ένα δίπολο λαϊκισμού – εκσυγχρονισμού που περισσότερο θυμίζει δεκαετία του ’90 παρά σημερινό κόσμο. Δεν είναι αυτό το κομματικό σύστημα που χρειαζόμαστε για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Από την άλλη, με αυτή την περιορισμένη ευθύνη λόγω Μνημονίων στη χάραξη στρατηγικής, ο κομματικός ανταγωνισμός θα προσανατολιστεί στη διακυβέρνηση, σε χώρο πραγματικότητας και λογικής. Οση ρητορεία ή non papers κι αν επιστρατευθούν, χωρίς αποτελέσματα που να τα νιώσει η καθημερινότητα των ανθρώπων, κανένας δεν θα διασωθεί. Αυτό είναι το αισιόδοξο στοιχείο της σημερινής πραγματικότητας.

Η επιχείρηση διεύρυνσης της ΝΔ περνάει από τη δική σας πόρτα;

Σας τόνισα πως πλέον ο ανταγωνισμός θα μεταφερθεί στην ικανότητα παραγωγής έργου. Η δεξαμενή του ΠΑΣΟΚ θα τροφοδοτήσει όποιο κόμμα κυβερνήσει, κάτι που άλλωστε γίνεται ήδη με τον ΣΥΡΙΖΑ. Το ίδιο θα συμβεί, σε ένα μικρό βαθμό συμβαίνει ήδη, και με τη ΝΔ. Υστερα από τόσα χρόνια στην πολιτική όλοι γνωρίζουν, ακόμη κι εγώ, ποιος είμαι: παθιασμένος με τη δουλειά, τη δημοκρατία, την Ελλάδα. Αυτός είναι ο μόνος πατριωτισμός που με δεσμεύει. Και η πραγματική ζωή είναι το μόνο πολιτικό πεδίο που αναγνωρίζω. Αν μου ζητηθεί, θα υπηρετήσω καθολικά σχέδιο ανασυγκρότησης που θα πιστεύω. Αυτό θεωρώ σήμερα το μείζον. Δεν με δένει τίποτε ούτε με τον ΣΥΡΙΖΑ ούτε με τη ΝΔ. Το πολιτικό και κομματικό μου στίγμα είναι ξεκάθαρα και κατοχυρωμένα από τη δράση μου.

Στην προσπάθεια του Κυριάκου Μητσοτάκη υπάρχουν αρνητικά σημεία;

Σίγουρα πολλά. Για παράδειγμα η εμμονή με εκλογές, όταν έχουμε ψηφίσει τρεις φορές σε 10 μήνες, ο διαχωρισμός σε εκσυγχρονιστές και λαϊκιστές που αγνοεί το παγκόσμιο θέμα κατάρρευσης των ηγεσιών. Εννοώ πως είναι μείζον στρατηγικό σφάλμα να διαχειριζόμαστε τις προσδοκίες σήμερα όπως στον προηγούμενο μεταπολεμικό κύκλο γιατί θα θερίσουμε οργισμένες ανεξέλεγκτες διαψεύσεις και όχι μόνο από τα αριστερά. Από την άλλη, το έχω ξαναπεί, είναι μια προσπάθεια που αξίζει να την ενθαρρύνεις ακόμη κι αν είσαι απέναντι. Γιατί έχει καινοτόμα στοιχεία για τη ΝΔ και για το κομματικό κατεστημένο. Προσπαθεί να κάνει τη ΝΔ φιλελεύθερο, σύγχρονο, δημοκρατικό κόμμα. Μακάρι να τα καταφέρει, θα κερδίσει η Ελλάδα.

Τελικά, το Μνημόνιο ήταν μονόδρομος;

Φυσικά και ήταν μονόδρομος κάποιο Μνημόνιο, δηλαδή μια συμφωνία για να μη χρεοκοπήσουμε οριστικά εκτός Ευρώπης. Η καλοδεχούμενη στροφή του ΣΥΡΙΖΑ το επιβεβαιώνει. Τώρα αυτά τα Μνημόνια; Αυτές οι πολιτικές; Αυτοί οι πολιτικοί; Τι μάθαμε από την ανέτοιμη πορεία μας, δική μας και της Ευρώπης αυτά τα έξι, κοντεύουν επτά χρόνια; Αυτά είναι τα ερωτήματα. Και ομολογώ πως με φοβίζει αυτό που βλέπω: η αυτάρκεια των έτοιμων απαντήσεων του δημόσιου διαλόγου, η χρήση όλο και πιο παλαιωμένων στερεοτύπων για να εξηγήσουμε έναν κόσμο ριζικά αλλιώτικο και να διοικήσουμε μια Ελλάδα απόλυτα διαφορετική. Εγώ δεν έχω απαντήσεις, έχω πολλές σκέψεις και περισσότερες ερωτήσεις. Αλλά εγώ, όπως είναι σε όλους γνωστό, δεν διάβασα το Μνημόνιο και άρα δεν δικαιούμαι παρά να αμφιβάλλω.