Απαγορευτικό για το δημοψήφισμα

Το βαθύ «κόκκινο φως» που ανάβει η Προεδρία της Δημοκρατίας για τη διασύνδεση του δημοψηφίσματος με τη συνταγματική αναθεώρηση αναγκάζει ουσιαστικά την κυβέρνηση σε πλήρη αναδίπλωση και στην οριστική ματαίωση κάθε σχετικού σεναρίου που επεξεργαζόταν σε υπουργικά γραφεία. Πληροφορίες αναφέρουν ότι τα αντανακλαστικά του Προκόπη Παυλόπουλου ενεργοποιήθηκαν αμέσως όταν γνωστοποιήθηκαν οι αμφίσημες ανακοινώσεις της κυβερνητικής εκπροσώπου Ολγας Γεροβασίλη – και το μήνυμα ότι υπάρχει απαγορευτικό για αλλαγές στον συντακτικό χάρτη της χώρας μέσω δημοψηφίσματος φρόντισε να φθάσει εγκαίρως στο Μέγαρο Μαξίμου.

Συνομιλητές του Προέδρου της Δημοκρατίας μάλιστα, οι οποίοι διατηρούν διαύλους και με το πρωθυπουργικό επιτελείο, προεξοφλούν ότι το σήμα Παυλόπουλου λειτούργησε καταλυτικά και απέτρεψε μια προσωπική εμπλοκή του Πρωθυπουργού, η οποία θα στόχευε στη συντήρηση και ενίσχυση του θέματος που αιφνιδιστικά ανέκυψε. Οι ίδιες πηγές, εξάλλου, αφήνουν να εννοηθεί ότι στην κορυφή της κυβερνητικής πυραμίδας το ζήτημα του δημοψηφίσματος, τουλάχιστον σε συνάρτηση με τις υπό σχεδιασμό συνταγματικές αλλαγές, δεν υπάρχει ούτε ως σκέψη. Πρόκειται, προφανώς, για αναφορά που επιτρέπει να διαγνώσει κανείς ότι για το όλο ζήτημα υπήρξε επικοινωνία του Προκόπη Παυλόπουλου με τον Αλέξη Τσίπρα, κατά την οποία οι προεδρικές διαφωνίες αναλύθηκαν λεπτομερώς.

  

ΕΥΤΕΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ. Στελέχη που κινούνται στον προεδρικό κύκλο δεν αφήνουν περιθώριο για παρερμηνείες: Η αντίθεση Παυλόπουλου απέναντι σε οποιαδήποτε, έμμεση ή άμεση, διασύνδεση της αναθεώρησης του Συντάγματος με μια δημοψηφισματική διαδικασία, είναι απόλυτη – για πολιτικούς, αλλά πρωτίστως για νομικούς και συνταγματικούς λόγους. Η δική του εκπεφρασμένη από το παρελθόν θέση είναι ότι ένας τέτοιος συνδυασμός οδηγεί σε «παραβίαση και πρωτοφανή ευτελισμό» του Συντάγματος. Συνεπώς, μια επιχειρούμενη αλλαγή στο Σύνταγμα μέσω δημοψηφίσματος – υπό το πρόσχημα ή ακόμη και την άδολη επιδίωξη να συνδεθεί το αναθεωρητικό πλαίσιο με τη λαϊκή βούληση – θα αρκούσε για να βρεθούν σε τροχιά σύγκρουσης το Προεδρικό Μέγαρο με το Μέγαρο Μαξίμου, προκαλώντας άλλα, μείζονος σημασίας πολιτικά και πολιτειακά τραύματα.

Η θέση του Προέδρου της Δημοκρατίας για το ίδιο ζήτημα έχει καταγραφεί δημόσια από τον Νοέμβριο του 2011: Η πρόταση του τότε πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου, λίγες ημέρες πριν από την παραίτησή του, να εγκριθούν μέσω δημοψηφίσματος «οι μεγάλες αλλαγές που έχει ανάγκη ο τόπος» είχε προκαλέσει την έκρηξη και του Προκόπη Παυλόπουλου, ο οποίος – εστιάζοντας στη  συνταγματική αναθέωρηση – είχε κάνει λόγο για «σχεδιασμούς και αυτοσχεδιασμούς που είναι  συνταγματικώς παντελώς αστήρικτοι και θεσμικώς εξαιρετικά επικίνδυνοι». «Ουδείς μπορεί να διανοηθεί ότι είναι δυνατόν η αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος να αποτελέσει αντικείμενο προκήρυξης δημοψηφίσματος (…). Κάτι τέτοιο συνιστά όχι απλώς παραβίαση αλλά, κυριολεκτικώς, πρωτοφανή ευτελισμό του γράμματος και του πνεύματος του Συντάγματος» τόνιζε στη σχετική αρθρογραφία του. Και όπως υπογράμμιζαν χθες στενοί συνεργάτες του, μια πολιτική θέση μπορεί να διαφοροποιηθεί στην πάροδο του χρόνου, καθώς αλλάζουν οι συνθήκες και η οπτική, αλλά η ανάγνωση του Συντάγματος δεν μπορεί να είναι διαφορετική.

  

«ΑΣΤΟΧΙΑ». Στο Προεδρικό, προφανώς κατόπιν και μιας σφαιρικής εξέτασης του όλου θέματος, σχηματοποιείται η εικόνα ότι ζήτημα δημοψηφίσματος για έγκριση συνταγματικών αλλαγών δεν υφίσταται από την πλευρά της κυβέρνησης, ενώ μια «αστοχία υλικού» στις διατυπώσεις της Ολγας Γεροβασίλη φαίνεται ως ικανοποιητική εξήγηση για τη σύγχυση που προκλήθηκε. Μάλιστα, η χθεσινή παρέμβαση του Νίκου Βούτση ως τρίτου κατά σειρά πολιτειακού παράγοντα θεωρείται ότι επαναφέρει την απαιτούμενη ισορροπία. «Το Σύνταγμα θα αναθεωρηθεί κατά τις πρόνοιες του Συντάγματος με το άρθρο 110. Είναι σαφές αυτό» ήταν το μήνυμα του Προέδρου της Βουλής που συνυπογράφεται και από την Προεδρία της Δημοκρατίας.

Η έντονη διαφωνία Παυλόπουλου για τη σύνδεση συνταγματικής αναθεώρησης και δημοψηφίσματος, εξάλλου, δεν σχετίζεται με τις ενστάσεις του για το δημοψήφισμα του περασμένου καλοκαιριού, οι οποίες δεν είχαν να κάνουν με τη νομιμότητα της κυβερνητικής πρωτοβουλίας, αλλά με τη στόχευση και την αναγκαιότητά της, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές.