Το τελευταίο νοκάουτ του Σπουδαιότερου

«Σας παρακαλώ, δέστε τη ζώνη σας».

Ο Μοχάμεντ Αλι χαμογέλασε στην αεροσυνοδό και με αχνή φωνή, λόγω της Πάρκινσον, της είπε:

«Ο σούπερμαν δεν φορά ποτέ ζώνη».

Αυτός ήταν ο Μοχάμεντ Αλι. Με ακαταγώνιστη γοητεία προέβαλλε τον εαυτό του ως κάτι υπερφυσικό ακόμα κι όταν η Πάρκινσον τον είχε μετατρέψει σε σκιά τού άλλοτε παγκόσμιου πρωταθλητή.

Η πιο χαρισματική και αμφιλεγόμενη αθλητική προσωπικότητα του 20ού αιώνα έφυγε από τη ζωή την Παρασκευή, σε ηλικία 74 ετών λόγω σηψαιμίας, σε νοσοκομείο του Φοίνιξ.

Μαχητής μέχρι την ύστατη ώρα, η καρδιά του εξακολουθούσε να χτυπά για τριάντα λεπτά μετά την κατάρρευση των λοιπών οργάνων.

Λατρεμένος, παρεξηγημένος και θύμα των «φίλων» του ο Μοχάμεντ Αλι ήταν πράγματι ο Σπουδαιότερος, όπως ο ίδιος είχε ανακηρυχθεί. Οχι όμως τόσο για τις αθλητικές του επιδόσεις. Σε αυτό τον τομέα οι ειδικοί καταθέτουν ενστάσεις θεωρώντας τον Τζο Λούις τον κορυφαίο όλων των εποχών.  Ο Μοχάμεντ Αλι ήταν ο Σπουδαιότερος γιατί  δεν φοβήθηκε να επιτεθεί κατά της Αμερικής των φυλετικών διακρίσεων και του Εντγκαρ Χούβερ, που θεωρούσε εχθρούς του έθνους όσους δεν ήταν λευκοί, χριστιανοί και δεξιοί.

Ποιητής κυριολεκτικά και πολιτικό κτήνος ταυτόχρονα, αποτέλεσε  τον πυρήνα των πολιτικών ζυμώσεων μιας ταραγμένης περιόδου με τη μεγαλοστομία του. Εγινε σύμβολο των αδυνάτων, των καταπιεσμένων, των μουσουλμάνων που αντιμετωπίζονταν – από τότε – με καχυποψία. Αθλητικά ακατάλυτος, με την απαράμιλλη τεχνική του που του επέτρεπε να κατατροπώνει τους αντιπάλους, αλαζόνας μέχρι προσβολής, ακουμπούσε πάνω σε γραμμές που καταδίκαζε. Εχει χαρακτηρίσει τον πιο διάσημο αντίπαλο και άλλοτε φίλο του Τζο Φρέιζερ «γορίλα» και «ανδρείκελο των λευκών». Πριν πεθάνει το 2011, ο Φρέιζερ είχε ευχηθεί να είναι αυτός που θα σκορπίσει τη στάχτη του Μοχάμεντ Αλι τον οποίο τιμώρησε ο Θεός με την Πάρκινσον για όσα είχε κάνει στη ζωή του.

Ο «νέγρος ολυμπιονίκης». Η ιστορία του Μοχάμεντ Αλι ξεκίνησε ωστόσο εντελώς διαφορετικά. Στα 18 του χρόνια ο – τότε – Κάσιους Κλέι κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς της Ρώμης. Μετά την επιτυχία του ένας σοβιετικός δημοσιογράφος τού ζήτησε συνέντευξη. Αντίθετα από ό,τι περίμενε να ακούσει ο εκπρόσωπος της σοβιετικής προπαγάνδας, ο Κλέι εξήρε την πολιτική και τη δύναμη των ΗΠΑ.

Το ταξίδι της επιστροφής στη γενέτειρα, το Λούισβιλ, ήταν ταξίδι στην πραγματικότητα. Πίστευε πως με το χρυσό μετάλλιο θα του επιφύλασσαν τιμές ήρωα. Αντί γι’ αυτό, ανακάλυψε πως πλέον τον αποκαλούσαν «νέγρο ολυμπιονίκη», ενώ δεν του επέτρεψαν να εισέλθει σε εστιατόριο με την αιτιολογία πως ήταν μόνο για λευκούς.

Ο αστικός μύθος που έντεχνα καλλιέργησε ο Μοχάμεντ Αλι – όπως και πολλούς ακόμα – λέει πως από την οργή του για το περιστατικό στο εστιατόριο πέταξε το μετάλλιό του στη λίμνη του Οχάιο. Χρόνια αργότερα παραδέχτηκε στον βιογράφο του πως το μετάλλιο το έχασε ή του το έκλεψαν.

Σοκάροντας τις ΗΠΑ. Με τη βοήθεια επιχειρηματιών από το Λούισβιλ έγινε επαγγελματίας και το 1964, κόντρα σε όλα τα προγνωστικά νικά τον Σόνι Λίστον. Δύο ημέρες αργότερα ο 22χρονος παγκόσμιος πρωταθλητής προκαλεί δεύτερο σοκ στην Αμερική ανακοινώνοντας πως ασπάστηκε το Ισλάμ, προσχώρησε στο «έθνος του Ισλάμ» και στο εξής θα ονομάζεται Μοχάμεντ Αλι, γιατί το Κάσιους Κλέι είναι όνομα σκλάβου. Ο Τύπος απέφευγε να τον αποκαλεί Μοχάμεντ Αλι όπως και ένας από τους αντιπάλους του, ο Ερνι Τέρελ στον οποίον επιτέθηκε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου όταν του φώναξε «Κάσιους Κλέι».

Το 1967 καλείται να καταταγεί στον στρατό για να πολεμήσει στο Βιετνάμ. «Δεν έχω τίποτα να χωρίσω με τους Βιετκόνγκ. Τουλάχιστον αυτοί δεν με φωνάζουν νέγρο» δήλωσε. Λίγες ώρες αργότερα στο κατώφλι του σπιτιού του βρίσκονταν αστυνομικοί. Τον συνέλαβαν, του αφαιρέθηκε ο παγκόσμιος τίτλος και του απαγορεύτηκε να πυγμαχήσει ξανά.

Τα τριάμισι χρόνια της αγωνιστικής εξορίας ο Μοχάμεντ Αλι τα αξιοποίησε δίνοντας διαλέξεις σε πανεπιστήμια της Αμερικής.

Ενας ελεύθερος άνθρωπος. Η ριζοσπαστικότητα του λόγου του είχε φτάσει στο αποκορύφωμα: «Δεν με συμπαθούν γιατί είμαι ελεύθερος. Ο νέγρος πάντοτε πουλούσε τον εαυτό του για τα χρήματα ή τις γυναίκες, αλλά εγώ τα απαρνήθηκα όλα γι’ αυτά που πιστεύω. Είμαι ελεύθερος άνθρωπος. Δεν ανήκω πουθενά. Ο τίτλος στο σπουδαιότερο άθλημα δεν σημαίνει τίποτα αν δεν μπορείς να είσαι ελεύθερος. Τι στο διάολο είναι ένας τίτλος και μερικά δολάρια για την ελευθερία των ανθρώπων μου;». Η υπόθεση της λιποταξίας του είχε φτάσει στο Ανώτατο Δικαστήριο, το οποίο τον απάλλαξε ανάβοντας πράσινο φως για να επιστρέψει στην ενεργό δράση.

Η επιστροφή. Υστερα από κάποιους αγώνες φτάνει απέναντι στον τότε παγκόσμιο πρωταθλητή Τζο Φρέιζερ τον Μάρτιο του 1971, «στον αγώνα του αιώνα». Η αποχή τον καταδικάζει στην πρώτη ήττα του.

Από τον αθλητή που πετούσε σαν πεταλούδα και τσιμπούσε σαν σφήκα, όπως έλεγε ο ίδιος, έχει μείνει μόνο το θάρρος του. Στη ρεβάνς νικά τον Φρέιζερ και φτάνει απέναντι σε έναν άλλο γίγαντα, τον πρωταθλητή Τζορτζ Φόρμαν. Ο αγώνας φιλοξενήθηκε στην Κινσάσα του Ζαΐρ και έμεινε στην ιστορία ως «η βροντή στη ζούγκλα». Γίνεται ξανά πρωταθλητής, οι γιατροί όμως άρχισαν να διατυπώνουν ανησυχία για την κατάσταση της υγείας του. Τελευταίος αγώνας της «τριλογίας» με τον Φρέιζερ  – αγώνας που θεωρείται πιθανόν ο καλύτερος όλων των εποχών. «Πίστευα πως έφτασα κοντά στον θάνατο» είπε αργότερα ο νικητής Αλι.

Στον τελευταίο του αγώνα με τον Τρέβορ Μπέρμπικ τον Δεκέμβριο του 1981 πιστεύεται πως αγωνίστηκε με σοβαρό πρόβλημα στον εγκέφαλο. Τρία χρόνια αργότερα, ο άνδρας που ξεπέρασε σε δημοτικότητα το άθλημα που υπηρέτησε, ο επαναστάτης που ενέπνευσε εκατομμύρια ανθρώπους με τη στάση του απέναντι στο κατεστημένο, θα ξεκινούσε τον πιο δύσκολο αγώνα της ζωής του, με τη νόσο Πάρκινσον την οποία αποκαλούσε «δοκιμασία του Θεού».