Ετοιμοι να πουν «όχι» σε ελάχιστο εισόδημα 2.300 ευρώ τον μήνα

Είναι μια συζήτηση που γίνεται εδώ και δεκαετίες. Αλλά είναι η πρώτη φορά που γίνεται δημοψήφισμα γι’ αυτό: οι Ελβετοί καλούνται στις κάλπες αύριο για να αποφασίσουν αν θα εισαχθεί στο Σύνταγμα της χώρας το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα. Εκπληξη πρώτη: η πρόταση προβλέπει ελάχιστο εισόδημα 2.500 ελβετικών φράγκων τον μήνα (περίπου 2.300 ευρώ). Εκπληξη δεύτερη: στις δημοσκοπήσεις η πρόταση υποστηρίζεται από το 40% του εκλογικού σώματος, δηλαδή οι περισσότεροι Ελβετοί διαφωνούν. Εκπληξη τρίτη: η πρωτοβουλία δεν είναι της Αριστεράς αλλά μιας ετερογενούς ομάδας πολιτών. Σε αυτή βρίσκει κανείς τους Φιλελευθέρους της Ζυρίχης, επιχειρηματίες, έναν Σοσιαλδημοκράτη πολιτικό της Βέρνης, έναν Σοσιαλιστή της Γενεύης. «Είμαι ο μοναδικός αριστερός στην επιτροπή πρωτοβουλίας. Υπάρχει κι ένας Σοσιαλιστής, ο Οσβαλντ Σιγκ, αλλά είναι πιο κεντρώος» δήλωνε στο γαλλικό περιοδικό «Λ’ Ομπς» ο Γκαμπριέλ Μπαρτά. Από τα κόμματα, κανένα δεν υποστήριξε την πρωτοβουλία, πλην των Πρασίνων.

Γιατί τόση επιφυλακτικότητα; Αν η πρόταση εγκρινόταν στο δημοψήφισμα, θα ωφελούνταν διάφορες κατηγορίες πολιτών. Θα ωφελούνταν οι άνεργοι αλλά και εκείνοι που κερδίζουν λιγότερα από 2.500 φράγκα τον μήνα αφού το κράτος θα συμπλήρωνε τον μισθό τους. Επειτα, τα διάφορα κοινωνικά επιδόματα θα καταργούνταν και μαζί θα εξαφανιζόταν η δαπανηρή γραφειοκρατία τους. Το άγχος για κάποιον ότι θα χάσει τη δουλειά του επίσης. Ενώ θα ενισχυόταν η θέση των εργαζομένων απέναντι στους εργοδότες τους και το κράτος.

Κι όμως, οι ενστάσεις είναι πολλές. Ο Εντουάρντο Πόρτερ εξηγούσε στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» ότι το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα όχι μόνο δεν λύνει το πρόβλημα της φτώχειας, αλλά το επιδεινώνει. Γιατί εκτός από το γεγονός ότι θα στέγνωνε τα ταμεία του κράτους, «θα επαναδιένειμε τον πλούτο προς τα πάνω αφού θα έπαιρνε χρήματα που προορίζονταν για τους φτωχούς και θα τα μοίραζε σε όλους, περιλαμβανομένων εσάς και εμού». Ενα άλλο μειονέκτημα, σύμφωνα με τον οικονομικό αναλυτή των «ΝΥΤ», είναι ότι με το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα «θα διαχωριζόταν η αρωγή από την ανάγκη».

Οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», εξάλλου, σημείωναν ότι «είναι δαπανηρό και αδόκιμο να λαμβάνουν ένα τέτοιο βοήθημα ο Γουόρεν Μπάφετ και ο Ρούπερτ Μέρντοκ μόνο λόγω της ηλικίας τους».

Πέρα απ’ όλα αυτά, και εντελώς ανθρώπινα, το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα δεν θα έκανε πολλούς εργαζομένους να εγκαταλείψουν τις δουλειές τους;

Ποιος θα καθόταν να μαζεύει τα σκουπίδια των άλλων αν είχε ένα εισόδημα που θα του επέτρεπε να μην το κάνει; Κι έπειτα, γράφει ο Πόρτερ, η δουλειά δεν είναι μόνο αυτό που κάνουν οι άνθρωποι για να βγάζουν τα προς το ζην. Προσφέρει στάτους, οργανώνει τη ζωή των ανθρώπων, δίνει ευκαιρίες για πρόοδο. «Και τίποτε απ’ όλα αυτά» καταλήγει ο αμερικανός αναλυτής «δεν μπορεί να αντικαταστήσει μια επιταγή που θα δίνει κάθε μήνα το κράτος σε όλους ανεξαιρέτως». Με άλλα λόγια, η τομή στην κοινωνία θα ήταν πολύ πιο βαθιά από ό,τι φαίνεται. Και μπορεί να έμοιαζε με σεισμό.